Petrol denince akla gelen ilk ülkelerden biri olan Venezuela, topraklarının altındaki yalnızca enerji kaynaklarıyla değil, dünyanın en değerli madenlerinden oluşan yeraltı zenginlikleriyle de biliniyor.

Latin Amerika’nın devasa yeraltı zenginlikleri bakımından öne çıkan Venezuela, Washington’ın jeopolitik hesaplarında yıllardır kritik bir konumda bulunuyor.

ABD’nin, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele gerekçesiyle Karayipler ve Pasifik’e gönderdiği savaş gemileri, bölgedeki askeri gerilimi artırdığı için dünya kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro başta olmak üzere üst düzey yetkililer, ABD’nin bu hamlesini Venezuela’nın yeraltı kaynaklarına göz dikmek olarak nitelendiriyor.

Kanıtlanmış petrol rezervinde ilk sırada

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) verilerine göre, Venezuela’nın günlük petrol üretimi 2025 yılı itibarıyla ortalama 1 milyon varil düzeyinde seyrediyor.

Venezuela 303 milyar 200 milyon varil kanıtlanmış petrol rezerviyle dünyada ilk sırada yer alıyor.

Ülkenin batı ve orta bölgelerinde özellikle Orinoco Kuşağı ve Maracaibo Gölü çevresinde çıkarılan petrol, Venezuela ekonomisinin temelini oluşturuyor.

Venezuela Devlet Petrol Şirketi (PDVSA) verilerine göre, ülke 2024 yılında petrol ihracatından yaklaşık 17,5 milyar dolar gelir elde etti.

Doğal gaz rezervleri bakımından da dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alan Venezuela, 201 trilyon fit küp (TCF) rezervle küresel sıralamada 8. sırada bulunuyor.

Ülkenin doğal gaz rezervlerinin çoğu, kuzeydoğu kıyı şeridinde yer alan Paria Yarımadası, Sucre ve Delta Amacuro bölgelerinde yoğunlaşıyor. Bu sahalar, Karayip Denizi ve Atlas Okyanusu’na açılan stratejik alanlarda bulunuyor.

Venezuela Merkez Bankası (BCV) verilerine göre, ülke genelinde yer altında çıkarılmayı bekleyen potansiyel altın rezervinin 7 bin tonun üzerinde olduğu tahmin ediliyor.

Altın sektörü 250 bin kişiye istihdam sağlıyor

Ülkedeki altın yatakları ise genellikle ülkenin güneydoğusunda, Bolivar eyaleti ve çevresinde yoğunlaşıyor.

Venezuela’da 250 binden fazla kişiye istihdam sağlayan altın sektörü, 2008’de dönemin Devlet Başkanı Hugo Chavez’in kararıyla diğer madencilik faaliyetleriyle birlikte kamulaştırıldı.

Bu adımla hükümet, ülkenin yeraltı zenginlikleri üzerindeki tam kontrolü yeniden ele geçirmeyi hedefledi.

Venezuela’nın başlıca yer altı kaynakları

Ekolojik Madencilik Geliştirme Halk Gücü Bakanlığı verilerine göre, ülkedeki başlıca yer altı kaynakları demir, bakır, boksit, kömür, nikel, kalton, altın, elmas, çinko ve titanyum olarak sıralanıyor.

Bu mineraller, Venezuela’nın ekonomik ve stratejik açıdan önem taşıyan kaynaklarını oluşturuyor.

Petrol rezervleriyle dünya birincisi olan ülke, diğer mineraller açısından da bölgesel ve küresel düzeyde önemli bir potansiyele sahip.

Bu doğal kaynakların çıkarılması, işlenmesi ve ticareti, ülkenin ekonomik durumu, dış borçları ve siyasi ilişkileri açısından kritik bir rol oynuyor.

Venezuela, yer altı zenginliklerinin yanı sıra coğrafi konumu sayesinde son derece zengin bir biyolojik çeşitliliği de barındırıyor. Bu özelliğiyle dünyada “mega-çeşitli” ülkeler arasında yer alıyor.

​​​​​Venezuela basınına göre, ABD’nin uyuşturucu taşıdıkları iddiasıyla eylülden bu yana Karayipler bölgesi ve Pasifik’te düzenlediği operasyonlarda 57 kişi hayatını kaybetti.

ABD’nin operasyonlarına karşılık hem Venezuela hem de Kolombiya’dan gelen açıklamalar, öldürülen bu kişilerin çoğunlukla uyuşturucu kaçakçısı değil, göçmen ya da balıkçılar olduğu iddia ediliyor.

ABD’nin gözüne kestirdiği yeraltı zenginlikleri! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ülkenin 78,3 milyon hektarlık yüzölçümünde madencilik arama ruhsat sahaları 7,7 milyon hektarı kapsıyor. Ancak işletme ruhsatlı alanlar, toplam yüzölçümün binde 1’i seviyesinde bulunuyor ve neredeyse her 200 arama ruhsatından sadece 1’i işletmeye dönüşüyor.

Orman alanlarında madencilik faaliyetleri, Türkiye yüzölçümünün yalnızca binde 1’ini oluşturuyor. Faaliyet sonrası rehabilitasyon ve yeniden ağaçlandırma yasal zorunluluk kapsamında yürütülürken, bugüne kadar 11 bin 325 hektar alan rehabilite edildi.

“Türkiye’de orman alanlarının sadece binde 0,38’i madencilik amacıyla kullanılıyor”

TMD Başkanı Mehmet Yılmaz yaptığı açıklamada, “Türkiye’nin yer altı potansiyeli 3,5 trilyon dolar. Bu potansiyeli kullanamayıp her yıl 50-60 milyar dolarlık dış ticaret açığı vermek kabul edilemez.” dedi.

Yılmaz, madencilik sektörünün Türkiye ekonomisi için “lokomotif sektör” olması gerektiğini vurgulayarak, “Dünyada gelişmiş ülkelere baktığımızda ABD, Kanada, Avustralya, Rusya, Çin, Hindistan… Madencilik hep lokomotif sektör olmuş. Bizim yer altı potansiyelimize baktığımızda madenciliğin harekete geçirilmesi kaçınılmaz, çok önemli bir gerçektir.” ifadelerini kullandı.

Sanayinin dışa bağımlı olmasının kabul edilemez olduğunu belirten Yılmaz, “Madenciliğin çevre ve yerel halk ile karşı karşıya getirilmesi yanlış. Sürdürülebilirlik düzlemi üzerinde insanı ve çevreyi önceleyen her türlü madencilik faaliyetine destek olunmalıdır.” diye konuştu.

Yılmaz, zeytinlik alanlarda madencilik faaliyetlerine ilişkin tartışmalara değinerek, “Zeytin ağacı kutsaldır ama dünyada olduğu gibi parametreleri ve kriterleri yerine getirilerek faaliyet yapılabilir. Sanayi tesisleri, ikinci konutlar hatta otoyollar da zeytinlik alanlarında tahribata sebep olabiliyor. Bunu optimize etmek ülkenin çıkarı için çok önemli.” değerlendirmesinde bulundu.

Orman alanlarında madencilik faaliyetleriyle ilgili yanlış algıya dikkati çeken Yılmaz, “Türkiye’de orman alanlarının sadece binde 0,38’i madencilik amacıyla kullanılıyor. Bu algıların kötüye kullanılmasının önüne geçmek memleket menfaatinedir.” dedi.

Altın, bor ve mermer öne çıkıyor

Yılmaz, Türkiye’nin bor rezervlerinin dünya toplamının yüzde 73’ünü oluşturduğunu belirterek, bordan katma değerli ürün üretiminin ise sınırlı olduğunu vurguladı.

Rafine bor ürünlerinin cam, gübre, akü ve savunma sanayi gibi kritik sektörlere satılmasıyla yaklaşık 2 milyar dolarlık ek gelir potansiyeli bulunduğunu belirten Yılmaz, mermer ihracatında da ekonomik gelirin artırılması için işlenmiş ürünlerin tercih edilmesi halinde 1,5 milyar dolarlık katkı sağlanabileceğini kaydetti.

Yılmaz, Türkiye’nin altın, bor ve doğal taşta önemli bir konuma sahip olduğunu vurgulayarak, “Yaklaşık 5 bin ton altın rezervimiz var ama güncellenirse 10 bin tona yaklaşabilir. Borda dünya şampiyonuyuz. Doğal taşta marka olmuş ürünlerimiz var.” dedi.

Enerji dönüşüm sürecinde kritik minerallerin önemine işaret eden Yılmaz, “Lityum, grafit, nadir toprak elementleri gibi madenler elektrikli araç, rüzgar türbini ve güneş paneli üretiminde hayati önem taşıyor. Yeşil enerjiye dönerken 6 ila 9 kat daha fazla madencilik yapacağız. Bu potansiyeli harekete geçirmeliyiz.” ifadesini kullandı.

Yılmaz, savunma, enerji dönüşümü ve yüksek teknoloji sektörlerinin kritik minerallere bağımlı olduğunu ifade ederek, “Türkiye, lityum, gümüş, titanyum, demir, manganez, çinko, bakır ve alüminyum gibi minerallerde stratejik bir konuma sahip.” dedi.

Elektrikli araç bataryaları, rüzgar türbinleri ve güneş panellerinin daha fazla mineral talep ettiğinin altını çizen Yılmaz, “Bir elektrikli araç, klasik araca göre 6 kat, bir deniz üstü rüzgar türbini ise doğal gaz santraline göre 13 kat daha fazla mineral kullanıyor.” bilgisini paylaştı.

Yılmaz, Türkiye’nin 2035 hedefi olan 60 gigavat ilave yenilenebilir enerji kapasitesinin madencilik girdilerine büyük talep artışını oluşturacağını da sözlerine ekledi.

Türkiye’nin 3.5 trilyon dolarlık yeraltı potansiyeli! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bunlar yaklaşık 2 bin 500 kişinin yaşadığı, opal taşı madenciliği yapılan Coober Pedy kasabasına ulaştığınızın birinci işaretleri.

Kum piramitlerin birden fazla, onlarca yıldır yapılan madencilikten biriken atık topraklar. Lakin kimileri birebir vakitte yeraltında yaşama işaret ediyor.

Coober Pedy’de nüfusun yüzde 60’ı demir açısından güçlü kumtaşı ve silttaşı kayaların ortasına inşa edilmiş, neredeyse büsbütün zımnî meskenlerde yaşıyor. Birtakım mahallelerde, yerleşime dair tek işaret, havalandırma bacaları ve girişlerin yakınına dökülen fazla toprak.

Kışın, bu ilkel ömür stili biraz eksantrik gelebilir. Fakat hava sıcaklığının nizamlı olarak 52 dereceye ulaştığı yaz günlerinde, Coober Pedy’deki nizam hiçbir açıklama gerektirmiyor.

Avustralya yerli halkları ortasında ‘delikteki beyaz adam’ manasına gelen Coober Pedy’de yaz mevsimi o kadar sıcak geçiyor ki kuşlar gökten düşüyor, elektronik aygıtların ise buzdolabında saklanması gerekiyor.

Bu yıl dünyanın birçok yerinde görülen çok sıcak hava dalgalarıyla yeraltı ömür sistemleri yine bedellendiriliyor diyebiliriz.

Temmuz ayında Çin’in güneybatısındaki Chongquing kentinde hava sıcaklıkları 10 gün boyunca 35 derecenin üzerine çıkınca 2. Dünya Savaşı sırasında inşa edilen hava saldırısı sığınakları yine kullanıma açıldı.

Şehirde ayrıyeten yeraltı mağara restoranları popülerleşti.

ABD’de üç aydır süren ve kaktüslerin bile baş edemediği sıcaklıklar yahut Güney Avrupa’nın her tarafını saran orman yangınları yaşanırken Coober Pedy’den ve öbür örneklerden neler öğrenebiliriz?

UZUN BİR GEÇMİŞ

Coober Pedy, dünyanın birinci yahut en büyük yeraltı yerleşimi değil.

İnsanlar binlerce yıldır güçlü iklim şartlarıyla başa çıkmak için yerin altına çekiliyorlar.

İki milyon yıl evvel Güney Afrika’da bir mağarada kullandıkları aletleri geride bırakan atalarımızdan tutun, 176 bin evvelki buz çağında Fransa’daki bir mağarada nedeni anlaşılmayan dikit yığınları yaratan Neandertaller’e kadar bu gelenek uzanıyor.

Güneydoğu Senegal’de şempanzelerin bile çok sıcaklarla başa çıkmak için mağaraları tercih ettiği görülüyor.

Getty Images Coober Pedy’nin bulunduğu çölde yürümek tehlikeli olabiliyor. Bölge terk edilmiş maden kuyularıyla dolu

Kapadokya da yeraltı hayatın kıymetli bir örneği.

Ünlü peribacalarının 85 metre kadar altında, binlerce yıl boyunca kullanılmış dev bir yeraltı kenti yatıyor.

Bugün Derinkuyu olarak bilinen ve yüzyıllar boyunca gizli kalan antik kent birçok kat formunda inşa edilmişti ve 20 bin kişiyi aylarca gözlerden gizleyebilecek kapasitedeydi.

Söylentilere nazaran Derinkuyu’nun 1963’te yine keşfi bir bölge sakininin daima tavuklarını kaybetmesiyle gerçekleşti.

Evinin bodrum katında tavuklarını arayan bir adam, kazara açtığı bir delikten kaybolduklarını fark edince onları takip etmeye karar verdi.

Adam, labirent üzere uzanan, uzun koridorlardan oluşan dik bir yeraltı yolu keşfetmişti. Bu, bugün kimi konutlarda bulunan ve yeraltı kente açılan 600’den fazla girişten birincisiydi.

Milattan evvel (MÖ) 8. yüzyıl civarında inşa edildiği düşünülen Derinkuyu, bölgedeki yüzlerce mağara konut ve birkaç yeraltı kentinden yalnızca bir tanesi.

Kendi havalandırma bacaları, kuyuları, ahırları, kiliseleri, depoları ve geniş bir yeraltı konutları ağıyla binlerce yıldır yerleşim yeri olan Derinkuyu, işgal durumunda 20 bin kişi için acil durum sığınağı olarak da kullanılıyordu.

Coober Pedy’de olduğu üzere, yerin altında yaşamak, insanları sıcak ve kurak yazlar ile soğuk, karlı kışlar ortasında gidip gelen karasal iklimden koruyordu.

Dışarıda hava sıcaklığı sıfırın altına da düşse, 30 derece de olsa yerin altında her vakit 13 dereceydi.

Bugünlerde bile Kapadokya’daki insan üretimi mağaralar, pasif soğutma özelliğiyle biliniyor. Pasif soğutma, güç yerine tasarım yolları kullanarak ısının çok fazla değişmemesini sağlayan bir inşaat tekniği.

Günümüzde olağanda buzdolabında saklanması gereken binlerce tonluk patates, limon, lahana ve öbür eserler Kapadokya’nın eski galeri ve geçitlerinde koruma ediliyor.

ETKİLİ BİR ÇÖZÜM

Coober Pedy’ye giden yolun biraz ilerisinde kentin merkezi bulunuyor.

Merkez birinci bakışta sıradan bir taşra yerleşimi üzere görünüyor. Sokaklar pembe tozla kaplı, restoranlar, barlar, süpermarketler ve akaryakıt istasyonları var.

En zirve noktada kasabanın tek ağacı, metalden yapılmış bir heykel duruyor.

Coober Pedy’de ürkütücü bir sessizlik hakim. Binaların ortasında geniş boşluklar var. Ne olup bittiği tam anlaşılmıyor.

Tüm soruların karşılığı yerin altında yatıyor.

Coober Pedy’nin kimi yeraltı bölgelerine olağan binaların içinden giriliyor. Kimi bölgelere de sokaklardaki tünellerden ulaşılıyor.

Getty Images Derinkuyu 1923’te terk edilmiş ve 1960’larda tekrar keşfedilene kadar büsbütün unutulmuştu

Kasabada çatıların çökmesini önlemek için binaların en az 4 metre derinlikte olması gerekiyor.

Yerin üstünde yaşayanlar, çok sıcak ve buz üzere soğuk şartlarla uğraş ederken yerin altında tüm yıl boyunca, günün her saatinde sıcaklık 23 derecede sabit kalıyor.

Ayrıca Coober Pedy, elektriğinin neredeyse tamamını güneş ve rüzgarden elde ediyor.

Öte yandan yeraltı meskenlerin fiyatları da hayli uygun. Yakın vakitte üç odalı bir konut 26 bin dolara satıldı.

Coober Pedy’de yaşayanlar, tıpkı vakitte böcek ve sinek sorunu olmadığını, ışık ve ses kirliliği yaşanmadığını söylüyor.

Bazılar yeraltı hayatın zelzelelere karşı da daha inançlı olduğuna inanıyor.

Coober Perdy’de yaşayan Wright, “Ben buraya yerleştiğimden beri iki sarsıntı oldu ve ikisinde de yerimden hiç oynamadım” diyor.

Yeraltı yapıların zelzeleye karşı güvenliği, büyüklükleri ve derinliklerine bağlı olarak değişiyor.

Peki yeraltı yerleşimler, dünyanın öbür yerlerinde insanların iklim değişikliğinin tesirleriyle başa çıkmasına yardımcı olabilir mi? Neden daha yaygın değiller?

Coober Pedy’de yeraltı mesken imali, birçok sebepten ötürü öbür bölgelere kıyasla daha pratik.

Öncelikle bölgedeki taş çok yumuşak.

1960 ve 70’lerde, kasabanın sakinleri tıpkı opal taşı madenlerini oluşturdukları üzere, patlayıcılar ve kazma ve küreklerle konutlarını genişletti. Kimi yerlerde bu süreç çok fazla güç gerektirmedi.

Ayrıca kumtaşı epeyce sağlam ve hiçbir takviyeye gereksinimi yok, bu nedenle hiçbir ek gereç kullanmadan, istediğiniz formda, yüksek tavanlı odalar yapmanız mümkün.

NEM SORUNU

Cooper Pedy’deki sistem her yerde mümkün değil doğal.

Herhangi bir yeraltı yapının inşaatında en büyük zorluklardan biri nem.

Getty Images Kapadokya

İnsanların yaşadığı birçok yeraltı yerleşim yeri kurak bölgelerde bulunuyor.

Daha nemli yerlerde yerin altında rastgele bir inşaat yapmak çok daha sıkıntı.

Örneğin 19. yüzyılda inşa edilen Londra’nın yeraltı tünellerini nemden korumak için duvarlar kat kat tuğlayla kaplanmıştı. Bu tedbirlere karşın tünellerde hala siyah küf sorunu yaşanıyor.

Aynı sorun, dünyanın birçok yerinde, yüksek ölçüde yağış alan bölgelerdeki bodrum katlarında, sığınaklarda ve otoparklarda görülüyor.

Bu tip yerleşimlerin su kaynaklarına yakınlığı ve havalandırma eksikliği nem problemini artırıyor.

Getty Images Coober Pedy’de yerin altında konutların yanı sıra restoranlar, mağazalar, oteller ve hatta bir Sırp Ortodoks Kilisesi bile var

Milattan sonra 2. yüzyılda Romalıların zulmünden kaçan Museviler tarafından inşa edilen İsrail’deki Hazan Mağarları’nda benzeri bir sorun var.

Zeytin presleri, mutfaklar, salonlar ve su depolarının bulunduğu mağaranın içinde 66 metre ilerledikten sonra sıcaklık dışarıya kıyasla değerli ölçüde düşüyor ve yüzde 40 düzeyindeki nem iki katına çıkıyor.

Bunun nedeni, yerleşim alanının daha fazla yeraltı suyu olan ovalık bir bölgede, gözenekli bir kaya tipine inşa edilmiş olması ve dar koridorlar ile az sayıda giriş nedeniyle hava akışının az olması.

Ancak 50 metre derinlikte, gözenekli kumtaşına şurası olan Coober Pedy’de şartlar yerin altında bile kurak. Ayrıyeten oksijen ve havalandırma sağlamak için özel bacalar bulunuyor.

Coober Pedy’de yaşayanlar, bilhassa çok sıcak havalarla gayret edenlere yeraltında yaşamayı tavsiye ediyor.

Belki bu kasabanın tuhaf kum piramitleri önümüzdeki yıllarda diğer yerlerde de ortaya çıkmaya başlar.

Avustralya’nın Coober Pedy kasabasında beşerler neden yerin altında yaşıyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bunlar yaklaşık 2 bin 500 kişinin yaşadığı, opal taşı madenciliği yapılan Coober Pedy kasabasına ulaştığınızın birinci işaretleri.

Kum piramitlerin birçok, onlarca yıldır yapılan madencilikten biriken atık topraklar. Fakat kimileri birebir vakitte yeraltında yaşama işaret ediyor.

Coober Pedy’de nüfusun yüzde 60’ı demir açısından güçlü kumtaşı ve silttaşı kayaların ortasına inşa edilmiş, neredeyse büsbütün bilinmeyen konutlarda yaşıyor. Kimi mahallelerde, yerleşime dair tek işaret, havalandırma bacaları ve girişlerin yakınına dökülen fazla toprak.

Kışın, bu ilkel ömür üslubu biraz eksantrik gelebilir. Lakin hava sıcaklığının tertipli olarak 52 dereceye ulaştığı yaz günlerinde, Coober Pedy’deki sistem hiçbir açıklama gerektirmiyor.

Avustralya yerli halkları ortasında ‘delikteki beyaz adam’ manasına gelen Coober Pedy’de yaz mevsimi o kadar sıcak geçiyor ki kuşlar gökten düşüyor, elektronik aygıtların ise buzdolabında saklanması gerekiyor.

Bu yıl dünyanın birçok yerinde görülen çok sıcak hava dalgalarıyla yeraltı ömür sistemleri tekrar bedellendiriliyor diyebiliriz.

Temmuz ayında Çin’in güneybatısındaki Chongquing kentinde hava sıcaklıkları 10 gün boyunca 35 derecenin üzerine çıkınca 2. Dünya Savaşı sırasında inşa edilen hava saldırısı sığınakları tekrar kullanıma açıldı.

Şehirde ayrıyeten yeraltı mağara restoranları popülerleşti.

ABD’de üç aydır süren ve kaktüslerin bile baş edemediği sıcaklıklar yahut Güney Avrupa’nın her tarafını saran orman yangınları yaşanırken Coober Pedy’den ve öteki örneklerden neler öğrenebiliriz?

UZUN BİR GEÇMİŞ

Coober Pedy, dünyanın birinci yahut en büyük yeraltı yerleşimi değil.

İnsanlar binlerce yıldır güçlü iklim şartlarıyla başa çıkmak için yerin altına çekiliyorlar.

İki milyon yıl evvel Güney Afrika’da bir mağarada kullandıkları aletleri geride bırakan atalarımızdan tutun, 176 bin evvelki buz çağında Fransa’daki bir mağarada nedeni anlaşılmayan dikit yığınları yaratan Neandertaller’e kadar bu gelenek uzanıyor.

Güneydoğu Senegal’de şempanzelerin bile çok sıcaklarla başa çıkmak için mağaraları tercih ettiği görülüyor.

Getty Images Coober Pedy’nin bulunduğu çölde yürümek tehlikeli olabiliyor. Bölge terk edilmiş maden kuyularıyla dolu

Kapadokya da yeraltı hayatın değerli bir örneği.

Ünlü peribacalarının 85 metre kadar altında, binlerce yıl boyunca kullanılmış dev bir yeraltı kenti yatıyor.

Bugün Derinkuyu olarak bilinen ve yüzyıllar boyunca gizli kalan antik kent birçok kat formunda inşa edilmişti ve 20 bin kişiyi aylarca gözlerden gizleyebilecek kapasitedeydi.

Söylentilere nazaran Derinkuyu’nun 1963’te yine keşfi bir bölge sakininin daima tavuklarını kaybetmesiyle gerçekleşti.

Evinin bodrum katında tavuklarını arayan bir adam, kazara açtığı bir delikten kaybolduklarını fark edince onları takip etmeye karar verdi.

Adam, labirent üzere uzanan, uzun koridorlardan oluşan dik bir yeraltı yolu keşfetmişti. Bu, bugün kimi meskenlerde bulunan ve yeraltı kente açılan 600’den fazla girişten birincisiydi.

Milattan evvel (MÖ) 8. yüzyıl civarında inşa edildiği düşünülen Derinkuyu, bölgedeki yüzlerce mağara mesken ve birkaç yeraltı kentinden yalnızca bir tanesi.

Kendi havalandırma bacaları, kuyuları, ahırları, kiliseleri, depoları ve geniş bir yeraltı konutları ağıyla binlerce yıldır yerleşim yeri olan Derinkuyu, işgal durumunda 20 bin kişi için acil durum sığınağı olarak da kullanılıyordu.

Coober Pedy’de olduğu üzere, yerin altında yaşamak, insanları sıcak ve kurak yazlar ile soğuk, karlı kışlar ortasında gidip gelen karasal iklimden koruyordu.

Dışarıda hava sıcaklığı sıfırın altına da düşse, 30 derece de olsa yerin altında her vakit 13 dereceydi.

Bugünlerde bile Kapadokya’daki insan imali mağaralar, pasif soğutma özelliğiyle biliniyor. Pasif soğutma, güç yerine tasarım yolları kullanarak ısının çok fazla değişmemesini sağlayan bir inşaat tekniği.

Günümüzde olağanda buzdolabında saklanması gereken binlerce tonluk patates, limon, lahana ve öbür eserler Kapadokya’nın eski galeri ve geçitlerinde koruma ediliyor.

ETKİLİ BİR ÇÖZÜM

Coober Pedy’ye giden yolun biraz ilerisinde kentin merkezi bulunuyor.

Merkez birinci bakışta sıradan bir taşra yerleşimi üzere görünüyor. Sokaklar pembe tozla kaplı, restoranlar, barlar, süpermarketler ve akaryakıt istasyonları var.

En zirve noktada kasabanın tek ağacı, metalden yapılmış bir heykel duruyor.

Coober Pedy’de ürkütücü bir sessizlik hakim. Binaların ortasında geniş boşluklar var. Ne olup bittiği tam anlaşılmıyor.

Tüm soruların karşılığı yerin altında yatıyor.

Coober Pedy’nin kimi yeraltı bölgelerine olağan binaların içinden giriliyor. Kimi bölgelere de sokaklardaki tünellerden ulaşılıyor.

Getty Images Derinkuyu 1923’te terk edilmiş ve 1960’larda yine keşfedilene kadar büsbütün unutulmuştu

Kasabada çatıların çökmesini önlemek için binaların en az 4 metre derinlikte olması gerekiyor.

Yerin üstünde yaşayanlar, çok sıcak ve buz üzere soğuk şartlarla uğraş ederken yerin altında tüm yıl boyunca, günün her saatinde sıcaklık 23 derecede sabit kalıyor.

Ayrıca Coober Pedy, elektriğinin neredeyse tamamını güneş ve rüzgarden elde ediyor.

Öte yandan yeraltı konutların fiyatları da hayli uygun. Yakın vakitte üç odalı bir konut 26 bin dolara satıldı.

Coober Pedy’de yaşayanlar, birebir vakitte böcek ve sinek sorunu olmadığını, ışık ve ses kirliliği yaşanmadığını söylüyor.

Bazılar yeraltı hayatın zelzelelere karşı da daha inançlı olduğuna inanıyor.

Coober Perdy’de yaşayan Wright, “Ben buraya yerleştiğimden beri iki zelzele oldu ve ikisinde de yerimden hiç oynamadım” diyor.

Yeraltı yapıların sarsıntıya karşı güvenliği, büyüklükleri ve derinliklerine bağlı olarak değişiyor.

Peki yeraltı yerleşimler, dünyanın diğer yerlerinde insanların iklim değişikliğinin tesirleriyle başa çıkmasına yardımcı olabilir mi? Neden daha yaygın değiller?

Coober Pedy’de yeraltı mesken imali, birçok sebepten ötürü öbür bölgelere kıyasla daha pratik.

Öncelikle bölgedeki taş çok yumuşak.

1960 ve 70’lerde, kasabanın sakinleri tıpkı opal taşı madenlerini oluşturdukları üzere, patlayıcılar ve kazma ve küreklerle konutlarını genişletti. Kimi yerlerde bu süreç çok fazla güç gerektirmedi.

Ayrıca kumtaşı epeyce sağlam ve hiçbir takviyeye gereksinimi yok, bu nedenle hiçbir ek materyal kullanmadan, istediğiniz halde, yüksek tavanlı odalar yapmanız mümkün.

NEM SORUNU

Cooper Pedy’deki sistem her yerde mümkün değil alışılmış.

Herhangi bir yeraltı yapının inşaatında en büyük zorluklardan biri nem.

Getty Images Kapadokya

İnsanların yaşadığı birçok yeraltı yerleşim yeri kurak bölgelerde bulunuyor.

Daha nemli yerlerde yerin altında rastgele bir inşaat yapmak çok daha güç.

Örneğin 19. yüzyılda inşa edilen Londra’nın yeraltı tünellerini nemden korumak için duvarlar kat kat tuğlayla kaplanmıştı. Bu tedbirlere karşın tünellerde hala siyah küf sorunu yaşanıyor.

Aynı sorun, dünyanın birçok yerinde, yüksek ölçüde yağış alan bölgelerdeki bodrum katlarında, sığınaklarda ve otoparklarda görülüyor.

Bu tip yerleşimlerin su kaynaklarına yakınlığı ve havalandırma eksikliği nem problemini artırıyor.

Getty Images Coober Pedy’de yerin altında konutların yanı sıra restoranlar, mağazalar, oteller ve hatta bir Sırp Ortodoks Kilisesi bile var

Milattan sonra 2. yüzyılda Romalıların zulmünden kaçan Museviler tarafından inşa edilen İsrail’deki Hazan Mağarları’nda emsal bir sorun var.

Zeytin presleri, mutfaklar, salonlar ve su depolarının bulunduğu mağaranın içinde 66 metre ilerledikten sonra sıcaklık dışarıya kıyasla kıymetli ölçüde düşüyor ve yüzde 40 düzeyindeki nem iki katına çıkıyor.

Bunun nedeni, yerleşim alanının daha fazla yeraltı suyu olan ovalık bir bölgede, gözenekli bir kaya tipine inşa edilmiş olması ve dar koridorlar ile az sayıda giriş nedeniyle hava akışının az olması.

Ancak 50 metre derinlikte, gözenekli kumtaşına heyeti olan Coober Pedy’de şartlar yerin altında bile kurak. Ayrıyeten oksijen ve havalandırma sağlamak için özel bacalar bulunuyor.

Coober Pedy’de yaşayanlar, bilhassa çok sıcak havalarla uğraş edenlere yeraltında yaşamayı tavsiye ediyor.

Belki bu kasabanın tuhaf kum piramitleri önümüzdeki yıllarda öbür yerlerde de ortaya çıkmaya başlar.

Avustralya’nın Coober Pedy kasabasında beşerler neden yerin altında yaşıyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kemikler, bir kano ile birlikte birinci olarak 2021 yılında Yucatan Yarımadası’nda dalgıçların su yüzeyinin 15 ft (4,6 m) altındaki bir su altı mağarasını keşfetmesiyle ortaya çıktı.

Su altı mağarasına dalış yapan araştırmacılar, bir insan ayağı, bir armadillo, bir köpek, bir hindi ve bir kartala ilişkin kemikler de dahil olmak üzere toplam 38 iskelet kalıntısı buldu.

Ulusal Antropoloji ve Tarih Enstitüsü (INAH) tarafından yapılan basın açıklamasında, insan ayağı ve armadillo kemikleri nedeniyle tarihçilerin, kanonun Mayalar tarafından ölüleri bir sonraki hayata uğurlayan eski bir ritüel için kullanılmış olabileceğine inandıkları belirtildi.

Fransız Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nden (CNRS) arkeolog Alexandra Biar, “Maya seramiklerinde [armadillo’nun] ‘tanrıların taburesi’ olarak göründüğü ve karakterlerin ayaklarını üzerine koyduğu bilinen fotoğraflar var” dedi.

Meksika’da Mayalar tarafından kullanılan ‘yeraltı portalı’ keşfedildi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Heilongjiang bölgesindeki Anda kentinde bulunan tesisin, Japon İmparatorluk Ordusu tarafından en çok kullanılan ve en büyük tesis olduğu belirtildi.

Tesisin 1935-1945’te tarihin en acımasız insan deneylerinden kimilerine imza atan Japonya ordusuna bağlı ünlü Ünite 731 tarafından kullanıldığı düşünülüyor.

Tarihi kayıtlar, Anda’daki Ünite 731 tesisinde mahkumların ölümcül hastalıklarla enfekte edildiği ve yeni biyolojik silahların denendiği testlerin yapıldığını ortaya koyuyor.

Sığınak biçiminde inşa edilen yeraltı tesislerinin bulaşıcı virüslerin yayılmasını engelleyecek biçimde tasarlandığı biliniyor.

Çin’in önde gelen bilimsel arkeoloji mecmualarından Northern Cultural Relics’te yayımlanan araştırmada, yeraltı tesisinin keşfinin işlenen savaş hatalarına ait yeni delilleri da gün yüzüne çıkarabileceği belirtildi.

Henüz yeraltındaki sığınaklara girmeye arkeologların, bahisle ilgili araştırmalarına 2019’da başladığı ve süreç boyunca jeofiziksel araştırma, sondaj ve hafriyat üzere farklı teknikleri kullandıkları belirtildi.

Yapıların derinliği tahlil edildi

Yeraltı tesisinde farklı hedefler ve fonksiyonlar doğrultusunda kullanılan birbirine bağlı tüneller ve odalar olduğunu belirleyen araştırmacılar, tıpkı vakit tesisin fonksiyonunu anlayabilmek için yapıların derinliğini de tahlil etti.

Bir küme yapının yerin 1,5 metre altında olduğunu belirleyen araştırmacılar, U formundaki 33 metre uzunlukta 20,6 metre genişlikte bir yapının doğudan batıya yanlışsız uzandığını ve her iki tarafından da birer oda olduğunu tespit etti.

Yapı kümesinin kuzeydoğu köşesinde 5 metreye 3,8 metre boyutunda bir oda bulunduğu, ayrıyeten kümenin güneydoğu köşesindeyse 3 metre yarıçapta daire halinde bir oda bulunduğu anlaşıldı.

Arkeologlar yapı grubununun bu kısmında insan deneklerin gözlemlendiğini ve enfekte edilen bu şahıslara birtakım analizlerin yapıldığı sonucuna vardı.

Anda’daki deney alanı

Tarihi kayıtlara nazaran 1941’de inşa edilen Anda özel deney alanı, Bakteriyojikal Savaş Departmanı tarafından yönetiliyordu ve Ünite 731’in en büyük deney alanıydı.

Ağır silahlarla korunan bölge ayrıyeten dikenli tellerle çevriliydi ve tesisin yer üstünde kalan kısmında pist, ambar, kışla ve kuyu üzere yapılar bulunuyordu.

Çinli arkeologların son çalışmasına nazaran kapalılığı korumak ve hava taarruzlarından korunmak için yeraltına inşa edilen tesisteyse laboratuvarlar, müşahede ve analiz odalarıyla hücrelerin yanı sıra kimileri tünellerle birbirine bağlanan yemek salonları, yatakhaneler ve banyolar bulunuyordu.

Anda’daki tesis Ünite 731 tarafından Ağustos 1945’te deneylerin delillerini gizlemek için yok edilmişti. Yer üstündeki tesiste yer alan pist dışındaki neredeyse bütün yapılan Japonya ordusu tarafından imha edilmişti.

Birim 731’in eski kumandanı Sakaki Hayao, 1956’da Şenyang’da kurulan özel askeri mahkemede verdiği tabirde Japonya teslim olmadan yalnızca birkaç ay evvel Anda’da yapılan “aşırı vahşi” deneyleri anlatmıştı.

Hayao, tesiste bakteriyle dolu bombalar aracılığıyla şarbona maruz bırakılan ve ağaçtan direklere bağlanan beşerler gördüğünü belirtmiş ve gördüklerini “çok vahşi” olarak tanımlamıştı.

Arkeologlar keşfetti! Beşerler üzerinde deney yapıldığı düşünülen bir yeraltı tesisi bulundu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.