Menzil’deki cenaze merasiminin akabinde köy merkezinde açıklama yapan Erol’un büyük oğlu Muhammed Mübarek, cemaatin 3’e bölündüğü işaret etti.

DW Türkçe’den Alican Uludağ’ın haberine nazaran, Mübarek yaptığı konuşmada, “tövbe yetkisi”nin üç oğluna verildiğini, üç ismin köydeki üç farklı mescitte “irşat” faaliyetlerini sürdüreceğini söyledi. Bu açıklamasıyla cemaatin üçe bölündüğüne işaret eden Muhammed Mübarek, bugüne kadar “verilen tövbelerin ve zikirlerin iptal edildiğini” ve “tümünün yenilenmesi gerektiğini” lisana getirdi. İsteyen cemaat üyesinin istediği mescide bağlanacağını söz eden Mübarak, cemaate “Üç ismin gerisinden konuşmayın, fitneye alet olmayın” halinde bir ikazda da bulundu. Konuşmanın akabinde Abdülbaki Erol’un üç oğlu, farklı ayrı mescitlere gitti. Erol’un oğulları Muhammed Fettah, Muhammed Saki ve Muhammed Mübarek, mescitlerine gelen .

BBC Türkçe’de yer alan haberde, Erol’un cenaze merasimine katılan kalabalığa dikkat çekilerek şu tahlil yapıldı:

Menzil, son yıllarda Türkiye’de, kamuoyunun en fazla gündemine gelen dini oluşumlar ortasında yer alıyor.

MENZİL NASIL BİR DİNİ OLUŞUM?

Menzil’in doğuşundan bugüne kadarki yapısını, çalışmalarını, siyasetle alakasını ve son yıllarda artan ekonomik faaliyetlerini inceledik.

Menzil, Nakşibendi tarikatının Halidiye kolunun Türkiye’deki oluşumlarından biri.

2019 yılında ortaya çıkan, Diyanet İşleri Başkanlığı’na ilişkin olduğu sav edilen, resmi görevlilerin bugüne kadar yalanlamadığı Dini-Sosyal Teşekküller, Klâsik Dini-Kültürel Oluşumlar ve Yeni Dini Yönelişler isimli bâtın raporda, bu oluşuma da yer veriliyor.

Raporda oluşumdan, “Geleneksel Dini Kültürel Oluşumlar (Tarikatlar)’” başlığı altında bahsediliyor ve küme için “Menzil/Semerkand Cemaati” tarifi kullanılıyor.

Oluşum hakkında, “Menzil kümesi ülkemizdeki misal yapılar içerisinde en çok taraftara sahip olanlardan biri olarak görülmektedir” değerlendirmesi yapılıyor.

Grup, 1902’de doğup 1972’de ömrünü yitiren Abdulhakim Erol tarafından kuruldu.

Aslen Siirt’te yaşayan Erol ve aile üyeleri Doğu Anadolu Bölgesi’nde “Kürtçülüğün yükselişi” üzere çeşitli nedenlerle Siirt’teki köylerinden ayrıldı ve 1971 yılında Adıyaman’ın Kahta ilçesinde bir köy satın alarak buraya yerleşti.

Bu köyün ismi olan Menzil de bu dini oluşuma ismini verdi.

1970’li yıllarda Türkiye’nin farklı yerlerinden beşerler, kimi vakit kafileler halinde bu köyü ve pir olarak gördükleri Erol’u ziyarete başladı.

1983 yılında Erol, bir müddetliğine Gökçeada’ya mecburi ikamete yollandı. Kendisinin vefatından sonra yerine geçen oğlu Muhammed Raşit Erol, 1993’te hayatını kaybedince yerine kardeşi Abdulbaki Erol geçti. Bütün bu süreçte faaliyetler sürdü.

2000’li yıllara gelinirken Menzil kümesi ikiye bölündü. Buhara olarak da anılan bu ikinci kümenin başında, Muhammed Raşit Erol’un oğullarından olup ana koldan ayrılan Fevzettin Erol bulunuyor.

Bu kümenin merkezi ise Eskişehir’in Sivrihisar ilçesindeki Buhara köyü.

Ancak günümüzde, Menzil olarak tanım edilen asıl büyük oluşum, Menzil Köyü merkezli küme.

NASIL BİR DİNİ ANLAYIŞ VAR?

1970’lerde başlayan, kimilerinin mürid olarak kimilerinin ise “tövbe almak” emeliyle gerçekleştirdiği Menzil ziyaretleri yıllardır devam ediyor.

Adı köy olsa da burada çağdaş ve ihtişamlı yapılar bulunuyor.

Ancak Menzil bu köyle sonlu olmayıp, Türkiye’nin birçok yerinde mensupları olan bir oluşum.

Diyanet İşleri Başkanlığı’na ilişkin olduğu tez edilen raporda kümenin, Avrupa’nın pek çok ülkesinde de tekke ismini verilen yerlerde faaliyetlerinin bulunduğu belirtiliyor.

Bu raporda, Menzil’in dini yaklaşımı açıklanırken, Nakşibendi tarikatının devamı olan tasavvufi bir hareket olduğu belirtiliyor.

Metinde, kümenin dini anlayışıyla ilgili şu tespitler yapılıyor:

“Bu çeşit hareketlerde olduğu üzere şey önünde tövbe, zikir, vird, hatme, rabıta, vesile, tevessül, şefaat ve hizmet hususları öne çıkmaktadır. Tıpkı formda hayal, keramet ve menkıbeye de büyük ehemmiyet veriliyor.”

Menzil’le irtibatlı dernek ve vakıflar, 14 Mayıs 2023 seçimlerinde Cumhur İttifakı’nı desteklediklerini açıkladı.

SAĞ PARTİLERLE YAKIN BAĞ İÇERİSİNDE

Menzil’in geçmişten bugüne sağ partilerle yakın bir ilgi kurduğu görülüyor.

Akademisyen Niyazi Usta tarafından, Menzil oluşumu mensuplarıyla yapılan saha araştırmasına dayanan ve 1990’larda yayımlanan Menzil Nakşiliği isimli kitapta, yaşlı müridlerin daha çok Refah Partisi’ne, gençlerin ise Milliyetçi partilere eğilimi olduğu belirtiliyor.

Bu araştırmada bilhassa 12 Eylül darbesi sonrasında Ülkücü gençler ortasında bu kümeye yönelim olduğu tespiti yapılmış.

Usta, çalışmasında, 1995’teki genel seçimlerde kimi küme mensupların Milliyetçi Hareket Partisi’ne, kimilerinin Refah Partisi’ne kimilerinin ise Büyük Birlik Partisi ile ittifakının da ortalarında bulunduğu çeşitli nedenlerle Anavatan Partisi’ne oy vereceğinin anlaşıldığını yazıyor.

Fevzettin Erol, Sözcü Gazetesi Ankara Temsilcisi Hürmet Öztürk’ün yazdığı “Menzil: Bir Tarikatın İki Yüzü” isimli kitapta yayımlanan röportajında, babasının yıllar içinde birçok siyasetçi ile âlâ bağları olduğunu belirtiyor.

Erol, Bunların ortasında eski cumhurbaşkanı ve başbakanlardan Süleyman Demirel ve Turgut Özal’ın da bulunduğunu söylüyor.

2009’da Kahramanmaraş’ta helikopter kazasında hayatını kaybeden Büyük Birlik Partisi’nin kurucusu ve birinci genel lideri Muhsin Yazıcıoğlu’nun da yıllarca oluşumla âlâ bir bağlantısı olduğu sav ediliyor.

Menzil: Bir Tarikatın İki Yüzü isimli kitapta yayımlanan öteki bir röportajda Menzil’in değerli isimlerinden Saki Erol da, “Adnan Menderes’i, Süleyman Demirel’i, Turgut Özal’ı, Mesut Yılmaz’ı sonra da Recep Tayyip Erdoğan’ı destekledik. (…) Hâlâ AK Parti’yi destekliyorum” diye konuşmuş.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz’dan Seyyid Abdulbaki Elhüseyni’nin ailesine taziye ziyareti

ERDOĞAN’A DESTEK

Menzil oluşumunun son yıllarda Cumhur İttifakı’na açıktan dayanak verdiği ve Adalet ve Kalkınma Partisi ile yeterli münasebetler kurduğu görülüyor.

Grubun, bilhassa de 15 Temmuz 2016’daki darbe teşebbüsü ve sonrası iktidara kıymetli bir dayanak verdiği anlaşılıyor.

Oluşum, Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyindeki askeri operasyonlarını da destekledi.

2017’deki Anayasa değişikliği referandumunda, oluşum bünyesindeki dernek ve vakıflar, “Evet” oyu verme daveti yaptı.

24 Haziran 2018’deki seçimlerde bu kurumlar, gazetelere verdikleri ilan ile Cumhur İttifakı’nı ve Recep Tayyip Erdoğan’ın destekledi.

Son olarak 14 ve 28 Mayıs 2023’te yapılan seçimler öncesinde bu kurumlar yeniden Erdoğan’a takviye açıklaması yaptı.

EKONOMİ ALANINDA DA ATILIM İÇERİSİNDE

Menzil oluşumunun son yıllarda iktisat alanında kıymetli bir atılım içinde olduğu anlaşılıyor.

Bunun en büyük göstergelerinden biri ise Menzil ile ilişkili bir iş derneği olan Türkiye Müstakil Endüstrici ve İş Adamları Derneği’nin (TÜMSİAD) çalışmaları.

2005 yılında kurulan TÜMSİAD’ın üye yapısının yükünü Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ) oluşturuyor.

Kendi internet sitesinde yazan tabirlerle TÜMSİAD, bilhassa KOBİ ölçekli işletmelerin ihracatta büyümesi için çalışmalar yapıyor.

Dış Ekonomik Bağlar Şurası (DEİK) üyesi olan TÜMSİAD’ın genel liderleri, DEİK İdare Heyeti’nde temsil ediliyor.

TÜMSİAD; “faaliyetleri ile iktisatta üretim, istihdamı ve faizsiz finans sistemini desteklediğini” belirtiyor.

Dernek, “yerel bedellerden global liderliğe” sloganını sık sık kullanıyor.

TÜMSİAD, 2013 yılından bu yana TÜMEXPO Genel Ticaret Fuarı ve Milletlerarası KOBİ Şurası’nı düzenliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan geçmişte hem bu fuarın açılışını yapmış hem de TÜMSİAD Genel Heyeti’nde konuşmuştu.

AKTİF STK’LERİ DE VAR

Menzil kümesiyle kontaklı faal sivil toplum örgütleri bulunuyor.

Bunların başında Semerkand Vakfı ve Beşir Derneği geliyor.

Bu kurumların son yıllarda sarsıntı üzere afetlerde yahut maden kazası büyük facialarda olay yerine giderek faal bir formda faaliyet gösterdiği görülüyor.

Semerkand Vakfı; bağış çalışmaları ile kongre, sohbet, ziyaret üzere etkinlikler düzenliyor.

Beşir Derneği’nin yardım çalışmaları ise yalnızca Türkiye’yle hudutlu da değil.

Derneğin sitesinden aktarıldığına nazaran yurtdışındaki kimi ülkelere de yardım gönderiliyor ya da oralarda faaliyette bulunuluyor.

Endonezya, Afganistan, Somali, Suriye, Güney Afrika, Kazakistan, Bangladeş, Makedonya, Arnavutluk, Azerbaycan; bu ülkelerden kimileri.

Oluşumun kesimi olan Gençlik Eğitim ve Kültür Konfederasyonu (Genç-Kon) ise gençlik alanında çalışmalar yürütüyor.

Derneğin çalışmaları ortasında; “Son Büyük Sultan Abdülhamid Han’ı Anlamak” başlığıyla gerçekleştirilen konferanslar, Fetih ve Gençlik Buluşmaları, Klâsik Çocuk İftarı, Bir Öğrenci de Sen Okut, İzci Kampları üzere projeler yer alıyor.

Menzil’in özel eğitim ve sıhhat kurumları alanında da çalışmaları var.

Özel Biltek okulları ve özel Emsey hastanelerinin Menzil kontaklı olduğu öne sürülüyor.

Grubun, hac ve umre tertibi yapan turizm şirketleri de bulunuyor.

MEDYA VE YAYINCILIK FAALİYETLERİNDE MENZİL

Menzil’in basın ve yayın alanındaki çalışmalarının görünen yüzü ise Semerkand Yayın Kümesi.

Semerkand TV, Semerkand Radyo, Semerkand Yayınevi, Hacegan Yayınları, Semerkand Mecmuası, Semerkand Çocuk Mecmuası, Semerkand Aile Mecmuası, Genç Okur mecmuası, yayın faaliyetleri ortasında yer alıyor.

Semerkand TV’deki yayın akışına bakıldığında kanalda yüklü olarak dini yayınlar yapıldığı görülüyor.

Semerkand Mecmuası, aylık tasavvufi mecmua altı başlığıyla yayımlanıyor. Bu mecmua, İngilizce olarak da basılıyor.

Semerkand Yayınevi’nin bastığı kitaplar da yüklü olarak tasavvufi kitaplar.

Yayınlar ortasında çocuklara özel kitap ve mecmualara de ehemmiyet verildiği görülüyor.

Semerkand TV Çocuk isimli, çocuklara özel bir YouTube kanalı da bulunuyor.

15 TEMMUZ SONRASI BÜROKRASİDE KARDOLAŞMA İDDİALARI

15 Temmuz darbe teşebbüsünden sonra bürokrasiden tasfiye edilen Gülen yapılanması mensuplarının yerine farklı dini oluşumların üyelerinin getirildiği ve “Menzilcilerin” burada kritik bir rol üstlendiği savları son yıllarda gündemde.

Eski Sıhhat Bakanı Recep Akdağ ile eski Güç ve Doğal Kaynaklar Bakanı Tamer Yıldız’ın da Menzil ile bağlantısına dair birçok tez bulunuyor.

Diyanet İşleri Başkanlığı’na ilişkin olduğu öne sürülen raporun son kısmında Menzil kümesiyle ilgili şu sözler yer alıyor:

“Son vakitlerde Menzil kümesinin bürokraside teşkilatlandığı ve kamuda aktifliğini artırdığı tarafında kamuoyunda bir kanaat dillendirilmeye başlanmıştır. Hakikat olması halinde bu tezahürün ülkemizde orta ve uzun vadede ezalara yol açacağı bedellendirilmektedir.”

Gazeteci Hürmet Öztürk’ün kitap çalışması sırasında bu cins argümanları sorduğu ‘Menzilciler’ ise bu argümanların yanlışsız olmadığını savunmuş.

Abdulbaki Erol’un vefatından sonra oluşumun çalışmalarının ne istikamete gideceği bilinmiyor.

Ancak Erol’un on binlerce kişinin katıldığı cenaze merasimi de düşünüldüğünde Menzil, Türkiye’de ilerleyen periyotlarda de üzerine en çok konuşulacak dini oluşumlardan biri olmaya devam edecek üzere duruyor.

Menzil cemaati 3’e bölündü: ‘Tövbe yetkisi’ üç oğluna verildi, bugüne kadarki tövbe ve zikirler iptal edildi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

CHP, AYM’ye başvurmuştu

Haziran 2020’de yürürlüğe giren Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu’ndaki kimi unsurlar, bekçilere harika yetkiler verildiği gerekçesiyle tartışma yaratmıştı. CHP’de kanunda yer alan 8 başka düzenlemenin iptali ve yürürlüğünün durdurulması için AYM’ye başvurmuştu. Başvuruyu pahalandıran Yüksek Mahkeme, kanundaki 7 başka unsur ve fıkranın iptaline karar verdi. AYM’nin iptaline karar verdiği unsurlar ortasında en dikkat cazip olan ise bekçilere “el ile dıştan arama” ile şov, yürüyüş ve karışıklıkların önlenmesi gayesiyle “önleyici önlem alma” yetkisine ait düzenleme oldu.

Sınırlama “kanuni” değil

Resmi Gazete’de yayımlanan kararın münasebetinde, Kanun’un 6. Unsuru Ç fıkrasında yer alan ve bekçilere “Kamu sistemini bozacak mahiyetteki şov, yürüyüş ve karışıklıkların önlenmesi maksadıyla genel kolluk kuvvetleri gelinceye kadar önleyici önlemleri alma” yetkisi veren düzenlemenin, toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkına sınırlama getirdiğine dikkat çekildi. Kararda, kelam konusu kuralda kamu nizamını bozacak hareket ve durumların mahiyeti, boyutu ve sonları ile bekçilere tanınan vazife ve yetkilerin neler olduğunun belirlenmediğine vurgu yapılarak, “Kuralda yasal çerçeve ve prensiplerin oluşturulmadığı ve bu suretle toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkına getirilen sınırlamanın yasallık şartını sağlamadığı anlaşılmıştır” denildi.

“Keyfiliği önleyecek teminat yok”

Kanunun 7. Hususu 6. Fıkrasında yer alan ve bekçilere el ile dıştan denetim yetkisi veren düzenleme de Anayasa’ya alışılmamış bulundu. Kararda, kelam konusu düzenlemenin, “kişilerin özel hayatına hürmet gösterilmesini isteme hakkına” sınırlama getirdiği kaydedilerek, kuralın hem belirsizlik içerdiği hem de keyfiliği önleyecek teminatları sağlamadığı belirtildi. “Kişilerin üstünün ve eşyalarının el ile dıştan denetiminin arama boyutuna ulaşmaması ve bunun hudutlarının objektif ölçülerle tespit edilebilir nitelikte olması zorunludur” denilen kararda, “Kural türel öngörülebilirlik ve bellilik unsuru çerçevesinde her durum ve şartta objektif ve objektif olarak uygulanabilir nitelikte değildir. Elle denetim ismi altında anayasada düzenlenen teminatlardan mahrum olarak arama kapsamındaki uygulamalara sebebiyet verecek ölçüde belirsizlik içermektedir. Ayrıyeten idarece elle denetimin maksadı dışında keyfi biçinde uygulanmasını engelleyecek kâfi teminatları sağlamamaktadır” sözlerine yer verildi.

“Uygulanabilir ve anlaşılabilir değil”

Yüksek Mahkeme ayrıyeten Kanun’da bekçilere verilen “Halkın sükûn ve istirahatini bozanları ve diğerlerini rahatsız edenleri engelleme” yetkisine ait kuralı da iptal etti. İptal münasebetinde, kuralda yer alan aksiyonların kabahat kapsamındaki aksiyonlar olarak mı değerlendirileceği, engellemenin kapsamı, hangi yetkileri içerdiği ve hudutları konusunda bir belirleme bulunmadığı anlatılarak, şöyle denildi: “Engelleme yetkisinin uyarma yetkisini aşması ve temel haklara müdahale boyutuna ulaşması da mümkündür. Bu bağlamda engelleme tabirinin güç kullanma yahut silah kullanma yetkisini içerip içermediği, engellenen hareketler hakkında kabahatler kanunu kararlarının uygulanıp uygulanmayacağı, engellenen şahıslarla ilgili ne çeşit süreçler yapılacağı, engelleme yetkisinin neleri içermediği, engellemeye husus hareketin hukuk sisteminde kabahat olarak dahi düzenlenmemiş olması durumunda engellemenin mümkün olup olmadığı, kabahat yada kabahat olmamasına karşın özel hukuk çerçevesinde rahatsızlık verecek hareketlerin kural kapsamında bulunup bulunmadığı bahislerinde bir açıklık bulunmamaktadır. Münasebetiyle kural hem bireyler hem de bekçiler istikametinden rastgele bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek halde uygulanabilir ve anlaşılabilir nitelikte değildir. Bu durumda kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkına yönelik sınırlamanın yasallık şartını sağladığı söylenemez”

“Kural belirsiz”

AYM’nin iptal ettiği hususlar ortasında, bekçilere “Görev bölgeleri içinde bulunan konut, iş yeri ve araçlar üzere malların korunmasında sahipleri tarafından noksan alınan önlemleri tamamlattırma” yetkisi de yer aldı. Kararda, buna ait olarak ise, “Bekçilerin önleyici ve kollayıcı vazife ve yetkileri kapsamında konut işyeri ve araç sahiplerinin noksan aldıkları önlemlerin neler olduğu açıklanmadığı üzere, bu önlemlerin tamamlanmasından ne anlaşılması gerektiği, bu yetkinin kapsam ve sonları ile nasıl gerçekleştirileceğinin makul olmadığı, kâfi yasal prensip ve çerçeveyi ön görmemesi nedeniyle kuralın bilinmeyen olduğu sonucuna ulaşılmıştır” değerlendirmesi yapıldı.

Bakanlık yönetmeliğine bırakılamaz

Bekçilerin istihdamı ve işe alınmalarından sonraki hiyerarşilerine ait düzenlemeler de Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilen hususlar ortasında yer aldı. Yüksek Mahkeme, bekçilerin istihdamı için “İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenen eğitim, yaş, sıhhat ve fiziki yeterlilik üzere özel koşullar aranır” ve “Çarşı ve mahalle bekçisi olarak istihdam edilmek için İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikte belirlenen tarz ve temellere nazaran yapılacak giriş imtihanında başarılı olmak şarttır” biçimindeki kararları de şu münasebetle Anayasa’ya ters buldu: “Kamu hizmetine girme hakkını sınırlamaya yönelik bir yasal düzenlemenin şeklen var olması kâfi olmayıp kuralların keyfiliğe müsaade vermeyecek formda makul ve öngörülebilir nitelikte olması gerekir. Kanunun bu niteliklere sahip olması hukuk devleti prensibinin gereğidir. Bekçi olarak istihdam edilmede başarılı olmak için aranacak ölçütlere ait konuların belirlenmesi yasal çerçeve çizilmeden kurallarla yönetmeliğe bırakılmaktadır. Bu prestijle kuralların hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması gereğiyle bağdaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır”

Ölçütler muhakkak değil

Kanun’un 2. Unsurunda yer alan ve bekçilerin amirlerinin meslek hiyerarşisi içinde belirlenmesini düzenleyen karar de iptal edildi. İptal kararında, kelam konusu düzenlemede bekçilerin astlık-üstlük bağı içerisinde mesleksel hiyerarşideki pozisyonları ve amirlerinin kimler olduğunun açıklanmadığı belirtilerek, “Amirlerinin nasıl ve hangi ölçütler dikkate alınarak tespit edileceği açık ve net biçimde söz edilmediğinden belli ve öngörülebilir nitelikte bir düzenleme içermeyen kural yasallık prensibine aykırıdır” denildi.

Kimlik denetimi külfet değil

AYM ayrıyeten bekçilere “suç işlenmesi, kabahatin faillerinin yada aranan şahısların kimliklerini tespiti ile mevcut ve mümkün tehlikeleri önleme” gayesiyle bireyleri durdurma ve kimlik tespiti yetkisi veren düzenlemenin iptal talebini ise reddetti. Bekçilere verilen bu yetkinin kendi bölgeleri ve kimlik sorgulama ile sonlu olduğu belirtilen kararda, düzenlemenin şahıslara ağır bir külfet yüklemediği kaydedildi. Bekçilere, kimlik yada evrak göstermekten ve açıklamada bulunmaktan kaçınan ve palavra beyanda bulunulması nedeniyle kimliği belirlenemeyen şahısları “tutma” yetkisi veren düzenleme de Anayasa’ya alışılmamış bulunmadı.

Silah kullanma yetkisine onay

Yüksek Mahkeme, bekçilere silah kullanma yetkisi verilen düzenlemenin iptali talebini de reddetti. Ret kararının münasebetinde, bekçilere bu yetki verilirken Polis Görev ve Salahiyet Kanunu’na atıfta bulunulduğu belirtilerek, “saldırıları etkisiz kılmak ve hakkında tutuklama, gözaltına alma zorla getirme yahut yakalama buyruğu verilmiş şahısları ya da cürüm üstü halinde şüphelileri yakalamak hedefiyle silah kullanılabileceğinin karar altına alındığı, böylelikle yetkinin veriliş maksadına karşıt ve orantısız halde kullanılmasını engelleyecek garantiye yer verildiği görülmektedir” denildi.

AYM’den Kritik Bekçi Kararı: O Yetkileri İptal Edildi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.