Fabrikada çalışan çalışanlar sallantı ile birlikte süratle dışarı kaçarken bir öbür güvenlik kamerası manzarasında de iş yerinde bulunan 4 kişinin sarsıntıyla birlikte panikle kaçışması yer aldı.

Sabah 08.35’de yerin 7 kilometre derinliğinde meydana gelen Yeşilyurt merkezli 5.0 büyüklüğündeki zelzelede kentte rastgele bir yıkım olmazken, yaşanan panik nedeniyle birçok yurttaş sokaklara çıkmıştı.

Malatya’daki zelzelenin paniği kameralara yansıdı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bölgedeki Değirmencik deresine bisikletiyle giden 12 yaşındaki Serhat Gençoğlu’ndan bir daha haber alınamayınca gruplara haber verildi. 

Bunun üzerine AFAD, jandarma, itfaiye ve sıhhat grupları arama çalışması başlattı. Kayıp çocuğun yakınlarının da katıldığı aramada çocuk boğulmuş halde bulundu. Sıhhat takımlarının incelemesinde Serhat Gençoğlu’nun hayatını kaybettiği belirlendi. 

Çocuğun cenazesi yapılan incelemenin akabinde Gaziantep İsimli Tıp Kurumuna kaldırıldı. Jandarma olayla ilgili inceleme başlattı.

12 yaşındaki çocuk zelzelenin oluşturduğu gölette boğuldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

(Yasin Ekrem Serim)

Serim’in bu kelamları reaksiyonla karşılanırken Cumhuriyet’e konuşan CHP Hatay Milletvekili Mehmet Güzelmansur, “Beyefendiyi Hatay’a davet ediyorum. Gelsin, hangi yaraların sarıldığını bir görsün” reaksiyonunu gösterdi. 

(Mehmet Güzelmansur)

‘KONTENJAN VAR, MÜRACAAT YOK’

Güzelmansur, Hatay’da badirelerin sürdüğüne dikkat çekerken, “Havaalanımız kapalı. 6-7 aydır havaalanı onarılamaz mı? Artık diyorlar ki ‘8 ay daha kapatıyoruz.’ Yeni mi aklınıza geldi onarmak” diye sordu. 

Güzelmansur, “Hâlâ tam teşekküllü hastanemiz yok. Devlet hastanesi 27 kişilik kontenjan açıyor, bir kişi başvurmuyor” dedi. “Buradaki yıkım 10 kentin yıkımına eşit” diye konuşan Güzelmansur, “Hangi külfete baksanız çözülmüş değil” tabirlerini kullandı.

(Ayhan Barut)

‘KONUTLAŞMAYI NASIL SAĞLAYACAKLAR’

CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut ise Kahramanmaraş zelzelelerinin birinci üç günü devlet kurumlarının yetersiz kaldığına dikkat çekerek, “İnsanlar maalesef soğuktan, havasızlıktan, açlıktan bağıra bağıra öldü” dedi.

“Deprem bölgesinde vatandaşların meselelerinin çözülmediğine” vurgu yapan Barut, “Konteyner kentlere bile vatandaşlarımız hâlâ kavuşamadı. Bu iktidar ‘Bir yıl mühlet içinde TOKİ vasıtasıyla konutlara kavuşturacağım’ dedi. Daha konteyner kentlerine kavuşturamayan iktidar bir yıl içerisinde nasıl konutlaşmayı sağlayacak” sorusunu yöneltti. 

Dışişleri Bakan Yardımcısı Serim’e nazaran zelzelenin yaraları sarılmış! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

(Aylin Nazlıaka)

Nazlıaka şu tabirleri kaydetti: “Dönemin bakanı Derya Yanık’ın tutarsız tabirlerine dikkati çeken açıklamalar yaptım. Yanık, sarsıntıdan iki gün sonra ‘Refakatsiz bir çocuk olayı yok’ dedi. Sonraki günlerde ailesine teslim edilen, takipte olunan, bakanlık kurumunda olan çocuk sayıları açıklanmaya başlandı. Bu süreçte birçok skandal yaşandı. Adıyaman’da cemaate ilişkin bir köyde 1100 depremzede çocuğun olduğu gerçeği ortaya çıktı. Yanık, evvel inkâr etti, sonra çocukların aileleri ile gitmiş olmasının cürüm teşkil etmediğini savundu.”

Ellerindeki aktüel dataları de paylaşan Nazlıaka, “CHP Kayıp Komisyonu’na ulaşan son datalara nazaran, 98 kişi hala kayıp. Kaybolan 47 kişi 18 yaş altında, 47 şahıstan 41’i ise 15 yaş altında” dedi.

‘GÜNDEME ALMADI’

Yeni Bakan Göktaş’ın sarsıntı bölgesindeki refakatsiz çocuklara ait hiç açıklama yapmadığına vurgu yapan Nazlıaka, “20 Temmuz’da Bakan Göktaş Malatya’da Afet Bölgesi Eğitim Dayanak Programı İşbirliği Protokolü programına katıldı. Kayıp çocuklarla ilgili bilgi vermesi gerekirken bu gerçeği yok saydı” diyerek reaksiyon gösterdi.

Önce Çocuklar ve Bayanlar Derneği’nden avukat Hediye Gökçe Baykal da sarsıntıda kaybolan çocukların tarikatlara teslim edildiği ile ilgili derneğe pek çok ihbar geldiğini söyledi. Baykal şu sözleri kullandı:

“Bakanlıktan çocukların akıbetine ait çelişkili açıklamalar geldi. Çocukların devlet himayesinde olması gerekirken din eğitimi veren ‘cemaatlere’ kendi iradesi dışında verilmesi hukuken mümkün değildir. İktidarın ve iktidar ortaklarının sahip oldukları bayan erkek eşitsizliğine dayanan gerici zihniyetin devlet eliyle kurumsallaştırılması ile karşı karşıyayız. Sarsıntıda refakatsiz kalan çocukların cemaatlere yerleştirilmesine de devlet ve yargı eliyle göz yumulması da bunun bir göstergesi.”

BAKANA SORULAR 

CHP’li Nazlıaka, Bakan Göktaş’a şu soruları yöneltti:

• Bakanlık bilgileri açıklanmalı, kaç kayıp çocuk var?
• Hastanede tedavisi süren çocuk var mı?
• Cemaat ve tarikatlara teslim edilen çocuk sayısı kaçtır?
• Kimsesiz çocuklarla ilgili çalışma var mı? 

Zelzelenin unutulan gerçeği: Kimsesiz kalan çocuklar nerede? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Deprem bölgesine mart ayının başında yani şimdi olayın sıcak olduğu günlerde gitmiştim. Yaşadığımız şok unutulmaz. 

Beş ay sonra bu defa Türkiye’nin en büyük kümelerinden Koç Holding’in beş kentte kurduğu, 20 bin insanın barınacağı 5 bin konteynerlik kentini ziyaret için bölgedeyim. 

EVLERİNİ BIRAKAMADILAR

Adana Havaalanı’ndan karayolu ile geçtiğimiz Hatay’a yaklaştıkça yıkılan binaları görüyorum. Hasarlı konutlar hâlâ yerinde duruyor. Ağır ya da orta hasarlı binasını terk etmek istemeyen yurttaş ise hâlâ meskeninin önündeki çadırlarda yaşıyor. 

Yol boyunca yanyana sıralanmış, hiçbir özelliği olmayan konteyner kentlerden geçiyoruz. 40 derecelik güneşin altında binlerce demirden konteyner…

Çadır kentlerin sayısında da azalma yok. Öğrendiğime nazaran sıcaklık o kadar yaşanmaz duruma getirmiş ki konteynerleri, klima takılması yeni akla gelmiş. 

UNUTULAN BİR HALK

Daha evvelki ziyaretimde de gezdiğim Hatay’da ise tıpkı hüzün, birebir acı vuruyor yüzümüze. Enkazı kaldırılan meskenlerin yerini taş toprak almış. Yıkılmamış ve hasarlı binalardan sarkan perdeler, mesken eşyaları yaşanan derin acıyı bir kere daha hatırlatıyor bize. Hatay’ın tarihe birinci ışıklandırılan cadde olarak geçen Kurtuluş Caddesi’nde şimdi enkaz yerinde duruyor. Tarihi binaların yıkımının sorumluluğunu Kültür ve Turizm Bakanlığı almış. Hatay’da konuştuğumuz depremzedeler, “unutulduklarını, yalnız ve sahipsiz bırakıldıklarını” söylüyor. Hem iktidar hem muhalefete kızgın yurttaş.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki’nin geçen hafta açıkladığı “Yerinde Dönüşüm Projesi” ise hiçbir heyecan yaratmamış. 

3 MİLYON TL BULMAK ZOR

Proje, meskenini yerinde inşaat etmek isteyene 500 bin TL hibe, 500 bin TL de kredi verilmesini öngörüyor. Lakin yurttaş 3 milyon TL’yi bulan konut maliyetini karşılamanın imkânsız olduğunu söylüyor. Depremzede umutlarını yitirmiş. Belgisiz bir geleceğin derdini yaşıyor. 

YIKILMAYAN TEK ŞEY UMUT

“Bir daha eski günlerimize döneceğimizi sanmıyorum” diyor Ahmet… Meskenlerini kaybetmişler. Daha 9 yaşında. Fakat mayıs ayında Konya’da zelzeleden sonra kaldıkları yurttan geldiği Umut Kent’te çocuklar için açılan teknoloji merkezinde üniversiteli abi ve ablalarından “artırılmış gerçekliği” öğrenmeye çalışırken yüzü gülüyor.

Yaşar ise 26 yaşında. Yapı Kredi’nin konteyner kentte açtığı davet merkezinde Arapça, İngilizce bilen 20 gençle birlikte hayata tekrar bağlandığını söylüyor.

“Ev yapılamayacak yerlere ağaç dikilsin. Yemyeşil bir Hatay doğsun yine. Tek hayalim bu” diyor. 

Koç Holding’in topluluk şirketleri ile birlikte inşa ettiği, “Umut Kent Projesi” nitekim bundan sonra yapılacak konteyner kentler için hoş bir örnek. 

İHTİYAÇLAR KARŞILANDI

Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu ve Koç Holding’in üst seviye yöneticileri ile ziyaret ettiğimiz Hatay Umut Kent’te, yalnızca barınma düşünülmemiş.

Şehir plancılarına çizdirilen planıyla geniş caddeli, meydanlı bir kent yaratılmış. Konutların içinde buzdolabından klimaya kadar tüm gereksinimler karşılanmış. 

Çakıroğlu, kenti planlarken yalnızca barınmayı değil çocuklar, gençler, bayanlar ve engelliler başta olmak üzere burada yaşayacak insanların hayatla yine bağ kurmasını hedeflediklerini söylüyor. Umut Kent projesine başlamadan evvel alandaki muhtaçlıkları her istikametiyle ele alabilmek için bir saha araştırması gerçekleştirimiş. 

“Araştırmadan depremzedelerin beklentilerini ortaya koyan çok değerli bilgiler elde ettik. Araştırma sırasında görüşülen bir depremzede, ‘Burada her şey yıkıldı, yıkılmayan tek şey umut. Biz de projemizi işte tam olarak bu umudun üzerine inşa ettik’” diyor.

YAŞAM MEYDANLARI

Çin’de ürettiliren konteynerlerin kısa müddette montajı için sıfırdan yeni bir fabrika kurduklarını anlatıyor Çakıroğlu. “Öncelikli hizmet mevzularımızı eğitim, istihdam, spor ve toplumsal hayata iştirak olarak belirledik” diyor.

Konteyner kentte gençlere parasız internet imkânı sunan kafe de var, kuaför de çamaşırhane de. 

Kent meydanları, eğitim meydanları, bayanların, gençlerin erişimine açık çok taraflı gelişim alanlarının bulunduğu ömür meydanları yer alıyor. 

Kentte bayanlar da çocuklar da gençler de keyifli. Depremzedelerin konteyner kentlerde en az üç yıl geçirileceğini hatırlatalım!

Zelzelenin üzerinden beş ay geçti, depremzede için gelecek hâlâ meçhul: Dönüşüm hayal yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bilim Akademisi Üyesi, Yer Bilimci Prof. Dr. Naci Görür, Gemlik Belediyesi tarafından düzenlenen Afet Ziyanlarını Azaltma Çalıştayı’na katıldı.

“DEPREM VURDU KİMSE BİR ŞEY YAPMADI”

Marmara ve Bursa’nın zelzele riskini pahalandıran Görür, “Dünyada hiçbir ülke bizim kadar zelzeleye hazırlanmamıştır. Kütüphane rafları rapordan geçilmiyor. Sarsıntıda ne yapılması gerektiği ile ilgili yüzlerce rapor görürsünüz lakin yapılan şey ne yazık ki epey az. 1999 sarsıntısının geleceği 70’li yıllardan aşikardı. İkazlarımızı ne aziz halkımız, ne lokal idareler, ne de merkezi hükümet duydu. Elazığ zelzelesi ile alakalı da uyardık. Elazığ bizi alkışladı, zelzele vurdu kimse bir şey yapmadı” dedi.

“TEK TEHDİT BURASI DEĞİL”

Görür, “Şimdi de Marmara sarsıntısının geleceğini söylüyoruz. Adalar ve Kumburgaz fayının kırılmasını bekliyoruz. Kuzey Anadolu fayının kuzey fayının kırılmasını bekliyoruz. Asgarî 7.2 ile 7.6’ya varacak zelzele bekliyoruz. Gemlik ve Bursa için birinci derece zelzeleden kelam ediliyor bu iki faydan kelam ediyoruz. Sizin için tek tehdit burası değil” açıklamasında bulundu.

Naci Görür’den kritik İstanbul zelzelesi uyarısı… Muhtemel zelzelenin büyüklüğünü açıkladı: ‘Adalar ve Kumburgaz fayının kırılmasını bekliyoruz’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

(İbrahim Güzel)

‘HÂLÂ SU YOK’

İnsanların hala çadırlarda kaldığını söyleyen Hatay Defne Belediye Lideri İbrahim Hoş, “Bizim buralar sıcak yörelerdir. Maddi durumu düzgün olanlar bir halde kenti terk etti. Fakir vatandaşlar çadırlarda kalıyor. Çadırlardaki duş ve tuvaletler hala derme çatma. Konut kiraları aldı başını gidiyor. Evvelden 3-5 bin TL olan kiralar 15 bin TL’ye kadar yükseldi” dedi.

Belediyenin kısıtlı imkanlarının depremzedelere yetemediğini belirten Hoş kelamlarına şöyle devam etti: “Şebeke suyu zelzeleden çok önemli hasar aldı. Birtakım bölgelere hala su verilemiyor. Gelen yardımlar da büyük ölçüde kesildi. Havalar çok sıcak olduğu için haşereler ve yılanlar çıkıyor. İlaçlama yapıyoruz lakin yetmiyor. Şartlar ilkel bile değil.”

(Lütfi Tiyekli)

‘KANSERE DAVETİYE’

Kahramanmaraş Tabip Odası Lideri Dr. Lütfi Tiyekli ise “Konteyner kentteki kimi konteynerlere klima takıldı lakin birçoklarında yok. Sıcak nedeniyle buralarda kalmak çok sıkıntı oluyor. Hele ki çadırlarda sıcaktan durulmuyor” diye konuştu.

Yıkılan binaların atıklarıyla ilgili de ihtarlarda bulunan Tiyekli, “Asbest konusunda önemli önlemler alınmalı. Molozlar su kaynaklarına yakın yerlere dökülmemeli. Artık önlem alınmazsa ilerleyen yıllarda asbest solunmasına bağlı kanser olaylarında önemli artış yaşanacak” diye konuştu.

‘KORKULAR DEĞİŞTİ’

Aylardır Defne ilçesindeki 20 çadır kapasiteli bir parkta kalan depremzede Rahşan Atahan da, geçen müddette ömür şartlarında hiçbir ilerleme olmadığını kaydetti. Atahan, “Korkularımız değişti. Asbesti daima solumaktan ve yaşayacağımız rahatsızlıklar için endişeleniyoruz. Diğer ile akrabalarımızın yanına gönderdiğim çocuklarımı yanıma almak istemiyorum fakat birkaç ay sonra okulları başlayacak. O vakit da her gün onların sıhhatinden telaş edeceğim” sözlerini kullandı.

KİRALAR CEP YAKIYOR

“sahibinden.com” isimli internet sitesinde yer alan kiralık mesken fiyatlarına nazaran Hatay İskenderun’a 3+1 bir konut için 12 bin TL, Hatay Dörtyol’da 3+1 bir konut için 16 bin 500 TL fiyat istendi. Tekrar İskenderun’da 2+1 mesken için 14 bin TL kira fiyatı talep edildi. Zelzelenin merkezi Kahramanmaraş’ta da durum misal. 3+1 daire fiyatları 7 bin TL’den başlayıp, 15 bin TL’ye kadar ulaşıyor. Malatya’da da kira fiyatları 10 bin ile 15 bin TL ortasında değişiyor. 

Zelzelenin üzerinden 5 ay geçti: Problemler çığ üzere yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

‘YOĞUN BAKIM YOK’

Raporda, sıhhat kurumu ve hastanelerdeki eksiklikler sıralandı. Defne Devlet Hastanesi’ndeki problemler şu sözlerle anlatıldı: “Defne Devlet Hastanesi’nde acil giriş alanı yok, bekleme salonu yok, ağır bakım ünitesi yok. Daima elektrik kesintileri yaşanıyor, bu nedenle sıhhat ekipmanları her vakit çalışmıyor. Bu kurum hastaneden fazla sadece birinci basamak sıhhat hizmetlerini (ayakta teşhis ve tedavi) verebiliyor.”

‘KANSER RİSKİ VAR’

Bölgede kurulan sahra hastaneleriyle ilgili de eksikliklere vurgu yapılan raporda, “Sahra hastanelerinde de hijyen sıkıntıları had safhada. Sahra hastanelerinin kimilerinde acil laboratuvarı yok. Amaliyathanelerde sterilizasyon sorunu var. Röntgen ünitesinde yalıtım sorunu var bu da ilerleyen süreçte sıhhat işçilerinin kansere yakalanmasına neden olabilir” denildi.

Samandağ Devlet Hastanesi’ndeki eksikliklere de dikkat çekilen raporda, “Hastanede kardiyoloji ve nöroloji uzmanı yok. MR aygıtı ve anjio ünitesi yok. Laboratuvar çalışsa da sarsıntı öncesi tetkiklerin tümü yapılamıyor. İkinci basamak ağır bakım yok. Çalışan sıhhati açısından birçok sorun var. Ortopedi odasının havalandırması olmadığı ve kelam konusu odada pansuman yapıldığı için bu durum çalışanların sıhhatini tehdit ediyor. Pansuman yapılan hastalar da enfeksiyon riskiyle karşı karşıya. Tesirli bir sıhhat hizmeti verilemiyor” denildi.

‘EKSİKLİKLER GİDERİLMEDİ’

Rapor sıhhat işçilerinin çalışma ve ömür şartlarına ait de çarpıcı ayrıntılar içeriyor. Sarsıntıdan sonra karar düzeneğinin işlemez hale geldiğine vurgu yapılan raporda, “Kentte nitelikli sıhhat işçileri var lakin çalışanlar uygun bir çalışma çizelgesiyle hizmet vermeye yönlendirilmiyor. Sıhhat işçileri ile meseleler ve tahlil üzerine konuşulmuyor, sürece dahil edilmiyorlar. Ayrıyeten ödemeler konusunda sıhhat işçilerine ayrıcalık tanınmadı, ödeme tavandan değil ortalamadan verildi, ek mesai fiyatı ödenmedi. Barınma ve beslenme konusunda birçok eksiklik kelam konusu. Yemekler sıhhatsiz ve doyurucu değil. Sıhhat ve toplumsal hizmet işçilerinin barınma sorunu da çözümlenebilmiş değil” tabirleri yer aldı.

Zelzelenin üzerinden 5 ay geçti: Hatay’da ‘sağlık’ krizi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“DENETİM EKSİK”

Konu hakkında Cumhuriyet’e konuşan Cingil, 6 Şubat sarsıntılarında 11 ili kapsayan çok geniş bir sorumluluk alanı olduğuna dikkat çekti. Cingil, “İmar affı olmasaydı, Kızılay misyonunu yapsaydı, AFAD sarsıntı bölgelerine acil ulaşabilseydi bunlar olmayacaktı. Beşerler enkaz altında bırakıldı. Acil müdahale edilmediği için mevt sayısı arttı. Cumhurbaşkanı, içişleri bakanı, ulusal savunma bakanı uzun bir müddet talimat vermedi. Pek çok sarsıntı bilimci hoca, bu bölgeler hakkında yıllar uzunluğu ihtarlarda bulundu fakat dinlenmedi” dedi. 

(Onur Cingil)

AYM’YE GİDECEK

Bu vilayetlerde sarsıntı öncesinde bir kontrol yapılmadığını da belirten Cingil şöyle devam etti:

“Bu verilen, takipsizlik kararından farklı bir karar. Takipsizlik kararı dahi verilmedi. Buradan şunu anlıyoruz: Bakanlar, kurumların başındaki beşerler, bakanlar hiçbir halde yargılanmayacak. Bina üretiminde vazife alan 3-5 bin müteahhit yargılanarak cezalandırılacak ve bu iş kapatılacak. Ben, ‘Tren devrildi makinist suçlu’ noktasından çıkarılsın diye kabahat duyurusunu yaptım. Bu sorumlulara yol verenler aklanacak. Bir binanın inşa edilmesi noktasında, merkezi ve mahallî yönetimden 40’a yakın imzadan geçiyor. Bu yıkımdan herkes sorumludur. Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) müracaat yapacağım.”

Sarsıntı felaketinin sorumluları hesap verecek mi? Av. Onur Cingil: Zelzelenin sorumluları cezalandırılmıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.