TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Birliği tarafından yapılan açıklamada 2023-2024 sezonu için zeytinyağı alım fiyatı yaklaşık olarak 300 lira oldu. TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Birlik Başkanı Hilmi Sürek, önümüzdeki dönem için satın alımlarda fiyatı netleştirdiklerini duyurdu.

Üreticilerin merakla beklediği zeytinyağı alım fiyatları belli oldu. TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Birlik Başkanı Hilmi Sürek zeytinyağı alım fiyatının 295 lira olduğunu belirtti. Sürek konuya ilişkin şu açıklamalarda bulundu;

TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Birliği; ülke, bölge ve zeytinyağı üreticileri için önemli bir güçtür. Tariş, her sezon olduğu gibi bu sezon da tüm kaynaklarını ortaklarının ürününü en iyi şekilde değerlendirmek için kullanacaktır. Belirlediğimiz ürün alım fiyatında kooperatiflerimizden gelen fiyat değerlendirmeleri en önemli kriter olurken, rekolte miktarları ile iç ve dış piyasalardaki gelişmeleri de dikkate aldık.

İçinde bulunduğumuz sezonda, kaliteli ve gerçek zeytinyağına ulaşmak herkes için büyük önem taşıyacaktır. Her zaman olduğu gibi birliğimizin en önemli hedefi üreticiden aldığı kaliteli zeytinyağını güvenli şekilde tüketiciyle buluşturmaktır.

Üreticinin Merakla Beklediği Zeytinyağı Alım Fiyatları Belli Oldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Özellikle Akdeniz’e komşu Avrupa ülkelerinde yaz periyodunun kurak ve sıcak geçmesi zeytin ve zeytinyağı üretiminin düşmesine neden oluyor.

ÜRETİMİN 3’TE 2’Sİ AB’DE YAPILIYOR

Dünya zeytinyağı üretiminin yaklaşık 3’te 2’sini gerçekleştiren Avrupa Birliği (AB) ülkeleri son periyottaki şiddetli iklim şartlarından önemli ziyana uğradı.

AB datalarına nazaran, dünyadaki zeytinyağı üretiminin yaklaşık yüzde 67’sini Birlik üyesi ülkeler gerçekleştiriyor.

Akdeniz etrafındaki AB ülkelerinde yaklaşık 4 milyon hektarlık zeytinlik mevcut. AB ülkeleri buradan ortalama yılda 2 milyon ton kadar zeytinyağı ve 900 bin ton sofralık zeytin üretimi yapıyor.

EN BÜYÜK ÜRETİCİ İSPANYA

Avrupa ülkeleri ortasında zeytinyağı üretiminde birinci sırayı İspanya alıyor. Bu ülke olağan devirlerde AB zeytinyağı üretiminin yarıdan fazlasını gerçekleştiriyor. İspanya’yı, İtalya, Yunanistan ve Portekiz takip ediyor.

5 yıl öncesinde İspanya’nın zeytinyağı üretimi 1 milyon 790 bin ton düzeyindeyken son hasat periyodu olan 2022-2023’te üretim bu sayının yaklaşık 3’te 1’ine düştü. 2021-2022 periyodunda İspanya’nın zeytinyağı üretimi 1 milyon 491 bin ton düzeyindeyken, 2022-2023 hasat devrinde yarıdan daha fazla azaldı. İspanya’nın zeytinyağı üretimi 2022-23 periyodunda bir evvelki döneme nazaran yüzde 56 azalarak 663 bin tona kadar geriledi.

İtalya’da da zeytinyağı üretimi evvelki yıl 329 bin tonken geçen yıl yüzde 27 azalarak 241 bin tona indi. Emsal biçimde Portekiz’de de evvelki yıl 206 milyon ton olan zeytinyağı üretim yüzde 39 azalarak 126 bin tona geriledi.

Avrupa’nın kıymetli zeytinyağı üreticilerinden yalnızca Yunanistan’ın üretimi geçen yıl evvelki yıla kıyasla yüzde 47 oranında artarak 232 bin tondan 340 bin tona çıktı.

ZEYTİNYAĞI ÜRETİMİ GERİLİYOR

AB’nin toplam zeytinyağı üretimi 2021-2022 periyodundaki 2 milyon 272 bin tonluk düzeyinden 2022-2023 devrinde 1 milyon 379 bin tona indi. Böylelikle, bir evvelki yıla kıyasla Birlik ülkelerinin zeytinyağı üretimindeki gerileme yüzde 39’u buldu.

Zeytinyağı üretiminin önemli ölçüde gerilemesi bölümü ve fiyatları olumsuz etkiledi.

Arzdaki azalma ve talebin güçlü devam etmesi nedeniyle zeytinyağı fiyatları son devirde süratle artmaya başladı ve rekor üzerine rekor kırdı. IMF bilgilerine nazaran, zeytinyağının global piyasalardaki fiyatı mayıs ayında en son 1996 yılında kırılan rekoru aştı.

Fiyatlardaki artış ise mayıs ayından sonra da devam etti. Yüksek faiz ve enflasyon oranları ile birlikte artan gübre maliyetleri zeytinyağındaki fiyat artışına katkı sağladı.

Sektördeki fiyatların takip edildiği Infa Oliva bilgilerine nazaran, 2020 yılı ağustos ayında 1,86 avro olan sızma zeytinyağının litre fiyatı, bu ay 7,82 avro düzeyine ulaştı. Böylelikle, zeytinyağı fiyatı son 3 yılda 4 kattan fazla artış gösterdi. Bu periyotta zeytinyağı fiyatlarındaki artış yüzde 420’yi buldu.

Sızma zeytinyağı fiyatı geçen yılın ağustos ayında ise 3,7 avro düzeyindeydi. Son 12 aydaki fiyat artışı 2 katın üzerinde oldu. Son bir yılda zeytinyağı fiyatları yüzde 210 kadar yükseldi.

ÜRETİM TÜKETİMİ KARŞILAMIYOR

Zeytin üreten ülkeleri bir ortaya getiren Madrid merkezli Memleketler arası Zeytin Kurulu bilgilerinde 2022/23 mahsul yılında global zeytinyağı tüketiminin 3 milyon 55 bin ton, üretimin ise 2 milyon 730 bin ton olması öngörüyor.

Tüketimle üretim ortasındaki farkın ise stoklardan kapatılması gerekiyor. Stokların azalması ve üretimden fazla tüketim zeytinyağındaki fiyat artışına katkı sağlıyor.

Avrupa’nın geçen yıl en süratli ısınan kıta olması ve bu yıl yaz devrinde de rekor sıcaklıklar yaşaması zeytin üretimine darbe vuruyor. Ayrıyeten, bu yıl yapılacak hasada yönelik olumsuz beklentiler, zeytinyağı fiyatlarının daha da yükselmesiyle sonuçlanıyor.

Avrupa’daki kuraklık zeytinyağı fiyatlarını rekor düzeylere taşıdı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Özellikle Akdeniz’e komşu Avrupa ülkelerinde yaz periyodunun kurak ve sıcak geçmesi zeytin ve zeytinyağı üretiminin düşmesine neden oluyor.

ÜRETİMİN 3’TE 2’Sİ AB’DE YAPILIYOR

Dünya zeytinyağı üretiminin yaklaşık 3’te 2’sini gerçekleştiren Avrupa Birliği (AB) ülkeleri son periyottaki kuvvetli iklim şartlarından önemli ziyana uğradı.

AB bilgilerine nazaran, dünyadaki zeytinyağı üretiminin yaklaşık yüzde 67’sini Birlik üyesi ülkeler gerçekleştiriyor.

Akdeniz etrafındaki AB ülkelerinde yaklaşık 4 milyon hektarlık zeytinlik mevcut. AB ülkeleri buradan ortalama yılda 2 milyon ton kadar zeytinyağı ve 900 bin ton sofralık zeytin üretimi yapıyor.

EN BÜYÜK ÜRETİCİ İSPANYA

Avrupa ülkeleri ortasında zeytinyağı üretiminde birinci sırayı İspanya alıyor. Bu ülke olağan periyotlarda AB zeytinyağı üretiminin yarıdan fazlasını gerçekleştiriyor. İspanya’yı, İtalya, Yunanistan ve Portekiz takip ediyor.

5 yıl öncesinde İspanya’nın zeytinyağı üretimi 1 milyon 790 bin ton düzeyindeyken son hasat devri olan 2022-2023’te üretim bu sayının yaklaşık 3’te 1’ine düştü. 2021-2022 devrinde İspanya’nın zeytinyağı üretimi 1 milyon 491 bin ton düzeyindeyken, 2022-2023 hasat periyodunda yarıdan daha fazla azaldı. İspanya’nın zeytinyağı üretimi 2022-23 periyodunda bir evvelki döneme nazaran yüzde 56 azalarak 663 bin tona kadar geriledi.

İtalya’da da zeytinyağı üretimi evvelki yıl 329 bin tonken geçen yıl yüzde 27 azalarak 241 bin tona indi. Benzeri biçimde Portekiz’de de evvelki yıl 206 milyon ton olan zeytinyağı üretim yüzde 39 azalarak 126 bin tona geriledi.

Avrupa’nın değerli zeytinyağı üreticilerinden yalnızca Yunanistan’ın üretimi geçen yıl evvelki yıla kıyasla yüzde 47 oranında artarak 232 bin tondan 340 bin tona çıktı.

ZEYTİNYAĞI ÜRETİMİ GERİLİYOR

AB’nin toplam zeytinyağı üretimi 2021-2022 devrindeki 2 milyon 272 bin tonluk düzeyinden 2022-2023 devrinde 1 milyon 379 bin tona indi. Böylelikle, bir evvelki yıla kıyasla Birlik ülkelerinin zeytinyağı üretimindeki gerileme yüzde 39’u buldu.

Zeytinyağı üretiminin önemli ölçüde gerilemesi dalı ve fiyatları olumsuz etkiledi.

Arzdaki azalma ve talebin güçlü devam etmesi nedeniyle zeytinyağı fiyatları son periyotta süratle artmaya başladı ve rekor üzerine rekor kırdı. IMF bilgilerine nazaran, zeytinyağının global piyasalardaki fiyatı mayıs ayında en son 1996 yılında kırılan rekoru aştı.

Fiyatlardaki artış ise mayıs ayından sonra da devam etti. Yüksek faiz ve enflasyon oranları ile birlikte artan gübre maliyetleri zeytinyağındaki fiyat artışına katkı sağladı.

Sektördeki fiyatların takip edildiği Infa Oliva bilgilerine nazaran, 2020 yılı ağustos ayında 1,86 avro olan sızma zeytinyağının litre fiyatı, bu ay 7,82 avro düzeyine ulaştı. Böylelikle, zeytinyağı fiyatı son 3 yılda 4 kattan fazla artış gösterdi. Bu devirde zeytinyağı fiyatlarındaki artış yüzde 420’yi buldu.

Sızma zeytinyağı fiyatı geçen yılın ağustos ayında ise 3,7 avro düzeyindeydi. Son 12 aydaki fiyat artışı 2 katın üzerinde oldu. Son bir yılda zeytinyağı fiyatları yüzde 210 kadar yükseldi.

ÜRETİM TÜKETİMİ KARŞILAMIYOR

Zeytin üreten ülkeleri bir ortaya getiren Madrid merkezli Memleketler arası Zeytin Kurulu datalarında 2022/23 mahsul yılında global zeytinyağı tüketiminin 3 milyon 55 bin ton, üretimin ise 2 milyon 730 bin ton olması öngörüyor.

Tüketimle üretim ortasındaki farkın ise stoklardan kapatılması gerekiyor. Stokların azalması ve üretimden fazla tüketim zeytinyağındaki fiyat artışına katkı sağlıyor.

Avrupa’nın geçen yıl en süratli ısınan kıta olması ve bu yıl yaz periyodunda de rekor sıcaklıklar yaşaması zeytin üretimine darbe vuruyor. Ayrıyeten, bu yıl yapılacak hasada yönelik olumsuz beklentiler, zeytinyağı fiyatlarının daha da yükselmesiyle sonuçlanıyor.

Avrupa’daki kuraklık zeytinyağı fiyatlarını rekor düzeylere taşıdı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“BU BİR RÜŞVETTİR. BİZ BUNU KABUL ETMİYORUZ”

CHP Kahramanmaraş Milletvekili Ali Öztunç, bu durumun rüşvet olduğunu belirterek zeytinyağını iade edeceğini açıkladı. Öztunç şunları söyledi:

Eski AKP’li bakan Meclis’te zeytinyağı dağıttı: CHP’li milletvekili reaksiyon gösterdi! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“BU BİR RÜŞVETTİR. BİZ BUNU KABUL ETMİYORUZ”

CHP Kahramanmaraş Milletvekili Ali Öztunç, bu durumun rüşvet olduğunu belirterek zeytinyağını iade edeceğini açıkladı. Öztunç şunları söyledi:

Eski AKP’li bakan Meclis’te zeytinyağı dağıttı: CHP’li milletvekili reaksiyon gösterdi! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Bolluk devrinde zeytinyağı ihracatımızın katma bedelli ve yüksek fiyatlı olmasından memnuniyet duyarız” denilen açıklamada, “Ancak iç tüketimde vatandaşımızın yüksek fiyatla mağdur edilmesine de göz yummayız” tabirlerine yer verildi.

Açıklamada, varili ve dökme zeytinyağının ihracatını kısıtlama kararının, kısa müddette iç piyasadaki yükselmiş fiyatları geriye çekeceği de belirtildi.

“İHRACATÇILARIMIZ PAZARDAN DAHA FAZLA HİSSE ALMAK İÇİN…”

İç ticaretteki dengelerin yakından takip edildiğinin belirtildiği açıklamada, “Vatandaşlarımızın gereksinim duyduğu her esere rahatça ulaşabilmesi ve uygun fiyattan alabilmesi için gerektiğinde ihracat yahut ithalatta eser bazlı değişikliklere gidebilmektedir” denildi.

“Bu kapsamda son vakitlerde global ısınma ve bunun sonucunda Akdeniz havzasındaki baskın kuraklıktan ötürü İspanya ve İtalya başta olmak üzere birçok ülkede zeytin ve zeytinyağı üretimi büyük hasar almış ve global ölçekte zeytinyağı fiyatları tavan yapmıştır” denilen açıklama şöyle devam etti:

“Bu durumda bizim zeytinyağı ihracatçılarımız da bu pazardan daha çok hisse alabilmek için ihracata sürat vermeye başlamışlardı. İhracatımızın artışı bizi şad etmiştir. 2022/23 dönemi birinci 9 ayında toplam zeytinyağı ihracatımız bir evvelki dönemin birebir periyoduna nazaran; ölçü bazında yüzde 240 artarak 136,5 bin ton olarak (632 milyon dolar) gerçekleşmiştir.

Kutulu zeytinyağı ihracatımız ölçü bazında yüzde 3 artarken, dökme zeytinyağı ihracatımız 5,5 kat, varilli ihracatımız 4 kat artmıştır. İspanyaya ihracatımız 21 kat, İtalyaya ihracatımız ise 44 kat artmıştır.”

“KUTULU AMBALAJLI ZEYTİNYAĞINDA KISITLAMA YOK”

Hem ihracattaki artış, hem de iç tüketim piyasasında stokçuluk yoluyla ve arz tedariki kaygısı gerekçesiyle zeytinyağı fiyatlarının süratle artmaya başlaması akabinde, halkın zeytinyağını çok yüksek fiyatlardan tüketmemesi emeliyle 19 Temmuz’da litrede 20 cent fon kesintisi uygulaması getirilmek zorunda kalındığı hatırlatılarak, şöyle denildi:

“İhracatçı üretici ve tüketici kesitlerle yaptığımız istişareler, Tarım ve Orman Bakanlığımız ile sistemli yürüttüğümüz uyum çerçevesinde, 31 Temmuz 2023 tarihinde, yakın gelecekte yeni hasat periyodu başlayıncaya kadar, dökme ve varilli zeytinyağı ihracatına kayıt verme süreci durdurulmuştur.

Kutulu ambalajlı katma kıymeti yüksek zeytinyağı ihracatımızda kısıtlama yoktur.

“KURAKLIK SÜRERSE FARKLI ÖNLEMLER ALINACAK”

Önümüzdeki dönemin tablosunu görmek zorundayız. Yeni dönemde Akdeniz’deki kuraklık devam ederse ve zeytin üretimi düşük gelirse, bu durumda zeytinyağı daha da hassas bir eser olacak ve devletimizin ve ilgili tüm bakanlıkların bu eserin üretimi ve vatandaşa ulaşması için daha farklı önlemler alması gerekebilecektir.”

Ticaret Bakanlığı’ndan zeytinyağındaki ihracat kısıtlamasına ait açıklama yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Bolluk devrinde zeytinyağı ihracatımızın katma kıymetli ve yüksek fiyatlı olmasından memnuniyet duyarız” denilen açıklamada, “Ancak iç tüketimde vatandaşımızın yüksek fiyatla mağdur edilmesine de göz yummayız” sözlerine yer verildi.

Açıklamada, varili ve dökme zeytinyağının ihracatını kısıtlama kararının, kısa müddette iç piyasadaki yükselmiş fiyatları geriye çekeceği de belirtildi.

“İHRACATÇILARIMIZ PAZARDAN DAHA FAZLA HİSSE ALMAK İÇİN…”

İç ticaretteki dengelerin yakından takip edildiğinin belirtildiği açıklamada, “Vatandaşlarımızın gereksinim duyduğu her esere rahatça ulaşabilmesi ve uygun fiyattan alabilmesi için gerektiğinde ihracat yahut ithalatta eser bazlı değişikliklere gidebilmektedir” denildi.

“Bu kapsamda son vakitlerde global ısınma ve bunun sonucunda Akdeniz havzasındaki baskın kuraklıktan ötürü İspanya ve İtalya başta olmak üzere birçok ülkede zeytin ve zeytinyağı üretimi büyük hasar almış ve global ölçekte zeytinyağı fiyatları tavan yapmıştır” denilen açıklama şöyle devam etti:

“Bu durumda bizim zeytinyağı ihracatçılarımız da bu pazardan daha çok hisse alabilmek için ihracata sürat vermeye başlamışlardı. İhracatımızın artışı bizi mutlu etmiştir. 2022/23 dönemi birinci 9 ayında toplam zeytinyağı ihracatımız bir evvelki dönemin tıpkı periyoduna nazaran; ölçü bazında yüzde 240 artarak 136,5 bin ton olarak (632 milyon dolar) gerçekleşmiştir.

Kutulu zeytinyağı ihracatımız ölçü bazında yüzde 3 artarken, dökme zeytinyağı ihracatımız 5,5 kat, varilli ihracatımız 4 kat artmıştır. İspanyaya ihracatımız 21 kat, İtalyaya ihracatımız ise 44 kat artmıştır.”

“KUTULU AMBALAJLI ZEYTİNYAĞINDA KISITLAMA YOK”

Hem ihracattaki artış, hem de iç tüketim piyasasında stokçuluk yoluyla ve arz tedariki tasası gerekçesiyle zeytinyağı fiyatlarının süratle artmaya başlaması akabinde, halkın zeytinyağını çok yüksek fiyatlardan tüketmemesi emeliyle 19 Temmuz’da litrede 20 cent fon kesintisi uygulaması getirilmek zorunda kalındığı hatırlatılarak, şöyle denildi:

“İhracatçı üretici ve tüketici kesitlerle yaptığımız istişareler, Tarım ve Orman Bakanlığımız ile nizamlı yürüttüğümüz uyum çerçevesinde, 31 Temmuz 2023 tarihinde, yakın gelecekte yeni hasat devri başlayıncaya kadar, dökme ve varilli zeytinyağı ihracatına kayıt verme süreci durdurulmuştur.

Kutulu ambalajlı katma kıymeti yüksek zeytinyağı ihracatımızda kısıtlama yoktur.

“KURAKLIK SÜRERSE FARKLI ÖNLEMLER ALINACAK”

Önümüzdeki dönemin tablosunu görmek zorundayız. Yeni dönemde Akdeniz’deki kuraklık devam ederse ve zeytin üretimi düşük gelirse, bu durumda zeytinyağı daha da hassas bir eser olacak ve devletimizin ve ilgili tüm bakanlıkların bu eserin üretimi ve vatandaşa ulaşması için daha farklı önlemler alması gerekebilecektir.”

Ticaret Bakanlığı’ndan zeytinyağındaki ihracat kısıtlamasına ait açıklama yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Akhisar Ticaret Borsası İdare Heyeti Lideri Alper Alhat, devletin tüm bölümlerde düzenleyici önlemler alma yetki ve sorumluluğunun olduğunu belirterek “Ancak bu uygulamaların hedeflenen gayeye ne kadar hizmet ettiği orta ara ölçümlenmeli. Olumlu-olumsuz sonuçları dikkatlice izlenmeli ve gerektiğinde revizyonlarla, dalın ve ülkenin yararına en uygun hale getirilmeli” dedi. 

Zeytinyağı ihracatçılarının, iki yıl üst üste iki farklı bakanlığın, iki farklı yasak uygulaması tecrübesini yaşadığını hatırlatan Alhat, “İlk sene rekolte eksikliği ve pandemi belirsizlikleri nedeniyle Ticaret Bakanlığı’nın Resmi Gazetede yayınlanmayan bir kararı kelam konusuydu. Lakin ne hikmetse yasak sırasında evvelki yıldan daha fazla dökme ihracatın gerçekleştiği garip bir durum oluştu. İkinci sene ise Rusya-Ukranya Savaşı meçhullüğü nedeniyle bu sefer Ticaret Bakanlığı yerine Tarım ve Orman Bakanlığı, olması gerektiği üzere Resmi Gazetede yayınlanan bir yasak koydu, bu yasak ise sektörel taleplerle kısa müddette kaldırıldı” diye konuştu.

“YASAĞIN YARARI YOK”

Bu yıla geldiğimizde ise Ticaret Bakanlığı, evvel ton başına 200 Dolar fon koyduğunu açıkladı ve muhakkak yasak olmayacağı söyleniyordu lakin iki hafta içinde tekrar yasak geldiği haberleri konuşulmaya başlandığının altını çizen Alhat, şöyle devam etti: “Konuşulmaya başlandı diyorum zira yeniden birinci sene olduğu üzere Resmi Gazetede yayınlanmış bir karar ya da firmalara yazılı tebligat şimdi göremedik. Bakanlıktan yalnızca ‘ilave önlemler aldık’ halinde bir basın açıklaması var. Resmi Gazete’de yayınlanmamış çerçevesi belirli olmayan bu tıp engellemeler yakışmıyor. Dal temsilcileri ile istişare etmeden, onlara hazırlanmak için fırsat tanınmadan, mümkün ticari sonuçlarını umursamadan ani kural değişikliklerine gidilmesinin olumsuz sonuçlarını daima birlikte yaşıyoruz, bunu da yanlışsız bulmuyoruz.”  

Alhat, bu iki yılda alınan önlemlerin, hedeflenen maksatlara sağladığı katkı ya da yarattığı olumsuz sonuçların ölçümlenmiş olması gerektiğini vurgulayarak “Eğer hedef enflasyonla gayret etmek için yağ fiyatlarını düşürmek ise en başından beri söylediğimiz üzere yasakla düşmez. Bu iki denemede de bunu gözlemledik, artık anlamış olmamız gerekiyor” diye konuştu.

ÇÖZÜM ÖNERİSİ

Türk zeytinyağı üreticisinin pandeminin en güç devirlerinde dahi üretimi aksatmayarak ve tedarik zincirini bozmayarak misyonunu yaptığını hatırlatan Alhat, “Artık günlük değil önümüzü görebileceğimiz dengeli siyasetler belirlenmelidir” dedi. Fiyatı düşürmek için somut bir teklifte bulunan Alhat “İki hafta evvel yürürlüğe giren, DFİF kapsamındaki fon kesintilerinden birikecek parayı, ambalajlı zeytinyağı ihracatı ile birlikte iç tüketime yönelik desteklemede kullanalım. Sayın Cumhurbaşkanımızın istek ettiği doğrultuda dar gelirli vatandaşlarımızın alışveriş yaptığı Tarım Kredi Kooperatifleri’nde, Et Balık Kurumu’nun sübvansiyonlu ucuz et satışı üzere son tüketiciye 100 liradan zeytinyağı sattıralım , maliyet ile ortadaki farkı da DFiF havuzunda biriken paradan karşılayalım” sözlerini kullandı.

Raf fiyatı yasakla değil sübvansiyon ile düşer yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Akhisar Ticaret Borsası İdare Heyeti Lideri Alper Alhat, devletin tüm bölümlerde düzenleyici önlemler alma yetki ve sorumluluğunun olduğunu belirterek “Ancak bu uygulamaların hedeflenen gayeye ne kadar hizmet ettiği orta ara ölçümlenmeli. Olumlu-olumsuz sonuçları dikkatlice izlenmeli ve gerektiğinde revizyonlarla, dalın ve ülkenin yararına en uygun hale getirilmeli” dedi. 

Zeytinyağı ihracatçılarının, iki yıl üst üste iki farklı bakanlığın, iki farklı yasak uygulaması tecrübesini yaşadığını hatırlatan Alhat, “İlk sene rekolte eksikliği ve pandemi belirsizlikleri nedeniyle Ticaret Bakanlığı’nın Resmi Gazetede yayınlanmayan bir kararı kelam konusuydu. Lakin ne hikmetse yasak sırasında evvelki yıldan daha fazla dökme ihracatın gerçekleştiği garip bir durum oluştu. İkinci sene ise Rusya-Ukranya Savaşı meçhullüğü nedeniyle bu sefer Ticaret Bakanlığı yerine Tarım ve Orman Bakanlığı, olması gerektiği üzere Resmi Gazetede yayınlanan bir yasak koydu, bu yasak ise sektörel taleplerle kısa müddette kaldırıldı” diye konuştu.

“YASAĞIN YARARI YOK”

Bu yıla geldiğimizde ise Ticaret Bakanlığı, evvel ton başına 200 Dolar fon koyduğunu açıkladı ve katiyetle yasak olmayacağı söyleniyordu ancak iki hafta içinde tekrar yasak geldiği haberleri konuşulmaya başlandığının altını çizen Alhat, şöyle devam etti: “Konuşulmaya başlandı diyorum zira tekrar birinci sene olduğu üzere Resmi Gazetede yayınlanmış bir karar ya da firmalara yazılı tebligat şimdi göremedik. Bakanlıktan yalnızca ‘ilave önlemler aldık’ halinde bir basın açıklaması var. Resmi Gazete’de yayınlanmamış çerçevesi aşikâr olmayan bu tıp engellemeler yakışmıyor. Dal temsilcileri ile istişare etmeden, onlara hazırlanmak için fırsat tanınmadan, muhtemel ticari sonuçlarını umursamadan ani kural değişikliklerine gidilmesinin olumsuz sonuçlarını daima birlikte yaşıyoruz, bunu da hakikat bulmuyoruz.”  

Alhat, bu iki yılda alınan önlemlerin, hedeflenen maksatlara sağladığı katkı ya da yarattığı olumsuz sonuçların ölçümlenmiş olması gerektiğini vurgulayarak “Eğer gaye enflasyonla çaba etmek için yağ fiyatlarını düşürmek ise en başından beri söylediğimiz üzere yasakla düşmez. Bu iki denemede de bunu gözlemledik, artık anlamış olmamız gerekiyor” diye konuştu.

ÇÖZÜM ÖNERİSİ

Türk zeytinyağı üreticisinin pandeminin en güç devirlerinde dahi üretimi aksatmayarak ve tedarik zincirini bozmayarak vazifesini yaptığını hatırlatan Alhat, “Artık günlük değil önümüzü görebileceğimiz dengeli siyasetler belirlenmelidir” dedi. Fiyatı düşürmek için somut bir teklifte bulunan Alhat “İki hafta evvel yürürlüğe giren, DFİF kapsamındaki fon kesintilerinden birikecek parayı, ambalajlı zeytinyağı ihracatı ile birlikte iç tüketime yönelik desteklemede kullanalım. Sayın Cumhurbaşkanımızın dilek ettiği doğrultuda dar gelirli vatandaşlarımızın alışveriş yaptığı Tarım Kredi Kooperatifleri’nde, Et Balık Kurumu’nun sübvansiyonlu ucuz et satışı üzere son tüketiciye 100 liradan zeytinyağı sattıralım , maliyet ile ortadaki farkı da DFiF havuzunda biriken paradan karşılayalım” sözlerini kullandı.

Raf fiyatı yasakla değil sübvansiyon ile düşer yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Açıklamada, şöyle denildi:

“Diğer taraftan toplam zeytinyağı ihracatımız ise 2022/23 dönemi kasım-temmuz devrinde, bir evvelki dönemin birebir periyoduna nazaran; ölçü bazında yüzde 240 artarak 136,5 bin tona ulaşmıştır. Birebir periyotta, ambalajlı zeytinyağı ihracatımız ölçü bazında yüzde 3 artarken, dökme zeytinyağı ihracatımız 5,5 kat, varilli ihracatımız ise 4 kat artmıştır. İhracatın sevkiyat tipine nazaran dağılımına bakıldığında ise dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının toplam ihracattaki ölçü bazında hissesi yüzde 42’den yüzde 83’e yükselmiştir.

Dökme ve varilli zeytinyağı ihracatındaki süratli yükseliş, yurt içi fiyatlara da yansımış olup, zeytinyağı perakende fiyatlarında iç piyasada görülen artış, son bir yıllık devirde genel fiyat artışının epey üzerinde seyretmektedir. Dünya zeytinyağı üretimindeki azalmaya paralel olarak dünya zeytinyağı fiyatları da artış göstermekte olup, Haziran 2023 prestijiyle üretici/borsa fiyatları bir evvelki yılın birebir periyoduna nazaran Türkiye’de yüzde 102, İspanya’da yüzde 84, İtalya’da yüzde 58 ve Yunanistan’da yüzde 72 oranında artmıştır.”

KİLO BAŞINA 20 CENT KESİNTİ

Avrupa Birliği’nin yüksek gümrük vergilerinden ötürü Türkiye’nin AB üyesi ülkelere olan katma bedelli ve son tüketiciye yönelik ambalajlı zeytinyağı ihracatı çok düşük ölçüde yapılabildiğine dikkat çekilerek, şu sözler yer aldı:

“Ancak bilhassa İtalya ve İspanya, ülkemizden ithal ettikleri dökme ve varilli zeytinyağını işleyerek tekrar üçüncü ülkelere pazarlamaktadır. İçinde bulunulan 2022/23 dönemi kasım-temmuz periyodunda, dökme ve varilli ihracatımızın bir evvelki dönemin birebir periyoduna nazaran İspanya’ya 21 kat, İtalya’ya ise 44 kat artış gösterdiği görülmektedir.

Bu prestijle, dış talep sebebiyle yükselen dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının, ambalajlı zeytinyağına yönlendirilerek katma bedelli eser ihracatına katkı sağlanması gayesinden hareketle, her türlü dökme ve varilli zeytinyağı ihracatında kilogram başına 20 cent kesinti yapılması konusunu düzenleyen Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair 7391 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 19 Temmuz 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.”

YOĞUN TEMASLAR SONRASI EK TEDBİRLER 

Ticaret Bakanlığı’nca, zeytinyağı dalına ait dış ticaret, yurt içi arz, tedarik, yurt dışı ve yurt içi fiyatlar, konusunda Türkiye ve dünyadaki aktüel gelişmeler dal paydaşlarıyla ağır temas halinde yakından takip edildiğine işaret edilerek, “Bu çerçevede dünyada azalan zeytinyağı rekoltesinin sebep olduğu artan dış talep ve dünya fiyatları sebebiyle kıymetli ölçüde yükselen dökme ve varilli zeytinyağı ihracatının yurt içi tüketici fiyatlarına olan olumsuz tesirinin devam ettiği kaydedilmiştir. Bakanlığımızca bu kurallar altında tekrar bir kıymetlendirme yapılarak, önümüzdeki zeytinyağı hasat devrinin başlangıcına (1 Kasım 2023) kadar, dökme yahut varilli zeytinyağı ihracatına yönelik olarak ek önlemler yürürlüğe konulmuştur” denildi.

Ticaret Bakanlığı’ndan ‘zeytinyağı ihracatı’ açıklaması yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.