Independent Türkçe’de yer alan makaleye nazaran insanların hayvanlarla yapay zeka sayesinde konuşabilmesinin önünde üç büyük zorluk var. Münasebetiyle bu mahzurların üstesinden gelebilecek ihtilal niteliğinde bir lisan modeli geliştirilmesi gerekiyor.

İlk olarak, bu lisan modelinin hayvanın kendi irtibat sinyallerini kullanması gerekiyor. Yani hayvanın kendisi, insan komutlarına cevap vermek için yeni sinyaller öğrenmek zorunda kalmamalı.

Bilim insanları uzun yıllardır kur yapma yahut tehdit hissetme üzere durumlarda hayvanların ne tıp sinyaller verdiğini biliyor. Lakin yapay zekanın insan ve öbür hayvanlar ortasında gerçek bir bağlantı sağlaması için bu sinyalleri çok daha çeşitli davranışsal bağlamlarda değerlendirebilmesi gerekiyor. Bu da ikinci büyük zorluk.

Üçüncüsü ise makinenin hayvanlara hitap ederken “sanki türdeşiyle irtibat kuruyormuş ve bir makine değilmiş gibi” ölçülebilir yansılar üretmesi zorluğu.

Bu üçüncü zorluk daha evvel bal arıları üzerinde aşılabilmişti. Bir küme bilim insanı yiyeceklerin yerini koloniye bildirmek için bir çeşit sallanma dansı yapan arıları taklit eden minik robotlar geliştirmişti. Robotlar, arıları yönlendirmede başarılı olmuştu.

Öte yandan dans sırf tek bir bağlam için işe yarıyor. Bilim insanları hala bir arıya ne istediğini yahut nasıl hissettiğini sorabilecek seviyede bir makine geliştiremedi.

GERÇEKTEN BİR İRTİBAT KURMAK MÜMKÜN MÜ?

İki nöroloğa nazaran, bu üç temel zorluk aşılsa bile beşerler hayvanlarla istedikleri seviyede bağlantı kurmayı hiç başaramayabilir.

Örneğin bir algoritma gelecekte insanlara mesken kedilerinin üzgünlüğünü yahut sevecenliğini göstermeye çalıştığını söyleyebilir. Lakin kediye nasıl hissettiğini sormanın yolu hiç bulunamayabilir.

Nörobiyologlar bu noktada filozof Ludwig Wittgenstein’ın şu kelamını örnek veriyor:

Aslan konuşsa bile biz onu anlayamayız.

Yove ve Rechavi, “Bir kediye ‘nasıl hissettiğini’ asla soramayacağız yahut ChatGPT’nin zati Fransızca’da “KediGPT manasına geldiğini ve bunun komik olduğunu tahminen de hiç açıklayamayacağız” diye yazdı.

Bu noktada bilişsel manada beşere daha yakın olduğu düşünülen primatlarla irtibat kurmanın mümkün olup olmadığı sorusu akla geliyor.

Ancak bunun için de yapay zeka modellerinin primat davranışlarına dair devasa ölçüde datayla eğitilmesi gerekecek. Çünkü ChatGPT üzere sohbet botlarının internetteki milyarlarca yazılı datayla eğitildiği biliniyor.

Öte yandan Yove ve Rechavi, elde bu ölçüde devasa bir datanın olmadığını hatırlatıyor.

Yapay zeka, hayvanlarla konuşmayı sağlayabilir mi? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Independent Türkçe’de yer alan makaleye nazaran insanların hayvanlarla yapay zeka sayesinde konuşabilmesinin önünde üç büyük zorluk var. Hasebiyle bu mahzurların üstesinden gelebilecek ihtilal niteliğinde bir lisan modeli geliştirilmesi gerekiyor.

İlk olarak, bu lisan modelinin hayvanın kendi irtibat sinyallerini kullanması gerekiyor. Yani hayvanın kendisi, insan komutlarına cevap vermek için yeni sinyaller öğrenmek zorunda kalmamalı.

Bilim insanları uzun yıllardır kur yapma yahut tehdit hissetme üzere durumlarda hayvanların ne cins sinyaller verdiğini biliyor. Lakin yapay zekanın insan ve öteki hayvanlar ortasında gerçek bir irtibat sağlaması için bu sinyalleri çok daha çeşitli davranışsal bağlamlarda değerlendirebilmesi gerekiyor. Bu da ikinci büyük zorluk.

Üçüncüsü ise makinenin hayvanlara hitap ederken “sanki türdeşiyle irtibat kuruyormuş ve bir makine değilmiş gibi” ölçülebilir reaksiyonlar üretmesi zorluğu.

Bu üçüncü zorluk daha evvel bal arıları üzerinde aşılabilmişti. Bir küme bilim insanı yiyeceklerin yerini koloniye bildirmek için bir çeşit sallanma dansı yapan arıları taklit eden minik robotlar geliştirmişti. Robotlar, arıları yönlendirmede başarılı olmuştu.

Öte yandan dans sırf tek bir bağlam için işe yarıyor. Bilim insanları hala bir arıya ne istediğini yahut nasıl hissettiğini sorabilecek seviyede bir makine geliştiremedi.

GERÇEKTEN BİR İRTİBAT KURMAK MÜMKÜN MÜ?

İki nöroloğa nazaran, bu üç temel zorluk aşılsa bile beşerler hayvanlarla istedikleri seviyede irtibat kurmayı hiç başaramayabilir.

Örneğin bir algoritma gelecekte insanlara konut kedilerinin üzgünlüğünü yahut sevecenliğini göstermeye çalıştığını söyleyebilir. Lakin kediye nasıl hissettiğini sormanın yolu hiç bulunamayabilir.

Nörobiyologlar bu noktada filozof Ludwig Wittgenstein’ın şu kelamını örnek veriyor:

Aslan konuşsa bile biz onu anlayamayız.

Yove ve Rechavi, “Bir kediye ‘nasıl hissettiğini’ asla soramayacağız yahut ChatGPT’nin zati Fransızca’da “KediGPT manasına geldiğini ve bunun komik olduğunu tahminen de hiç açıklayamayacağız” diye yazdı.

Bu noktada bilişsel manada beşere daha yakın olduğu düşünülen primatlarla irtibat kurmanın mümkün olup olmadığı sorusu akla geliyor.

Ancak bunun için de yapay zeka modellerinin primat davranışlarına dair devasa ölçüde datayla eğitilmesi gerekecek. Çünkü ChatGPT üzere sohbet botlarının internetteki milyarlarca yazılı datayla eğitildiği biliniyor.

Öte yandan Yove ve Rechavi, elde bu ölçüde devasa bir datanın olmadığını hatırlatıyor.

Yapay zeka, hayvanlarla konuşmayı sağlayabilir mi? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kararda, anne ve kızının Fransa’ya karşı açtığı davada, Avrupa İnsan Hakları Mukavelesi’nin “insanlık dışı ve aşağılayıcı muameleyi” yasaklayan 3. hususuna dayanarak Fransa’nın mahkum edildiği kaydedildi.

‘Zorluk eşiğini aşan bir muamele’

Davaya dahil olan mültecilere takviye çalışmaları yürüten Cimade Derneğinin aktardığı gözaltı merkezi şartlarının, bir bebeğin ve annesinin tutulmasına uygun olmadığı vurgulanan kararda, bu şartların anne üzerinde ziyanlı tesirinin olduğu tabiri kullanıldı. Kararda, “Fransız yetkililer, 4 aylık bir bebeği, kontratın 3. unsurunun öngördüğü zorluk eşiğini aşan bir muameleye tabi tuttu” denildi.

Tazminat ödeyecek 

Bir anne ve 4 aylık bebeği ortasındaki kopmaz bağlar göz önünde bulundurulduğunda, Fransa’nın M.D. ve A.D’yi özgürlüklerinden insanlık dışı formda yoksun ettiği belirtilen kararda, Fransa’nın davacılara 10 bin avro manevi tazminat, 6 bin 780 avro masraf ödemesi gerektiğine hükmedildi.

Cimade Derneğinden yapılan açıklamada, bu mahkumiyetin öngörülebilir olduğu, 2012’den bu yana AİHM’nin “çocukları aileleriyle gözaltı merkezine koymak insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele teşkil ettiği” tarafında kararlar aldığı, 2020’de bu hareketi “bariz bir insanlık yoksunluğu” olarak tanımladığı aktarıldı.

Fransa’nın bu hatadan 2012’den bu yana 8’inci defa mahkum edildiği bilgisi paylaşılan açıklamada, ülkenin bir an evvel çocukların gözaltı merkezlerinde kilitli kapılar arkasına konulmasını yasaklayan yasal düzenleme yapması gerektiği kaydedildi.

AİHM, Fransa’yı mahkum etti: 4 aylık bebeğe ‘zorluk eşiğini aşan muamele’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.