etkiler arşivleri - Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik

Füze olayı Türkiye-İran ilişkilerini nasıl etkiler?

Haber Netik — Wed, 04 Mar 2026 14:58:08 +0000

Türkiye’nin İran ile ABD-İsrail hattında tırmanan çatışmalar karşısındaki sürdürmeye çalıştığı dengeli politika ve güvenlik durumu savaşın beşinci gününde İran’dan yönelen bir balistik füzenin imha edilmesi ile farklı bir boyut kazandı.

Ankara bir yandan kendi güvenlik ve ekonomik çıkarlarını sağlamaya çalışırken, diğer yandan çıkmasını engelleyemediği savaşın tüm bölgeye yayılmasını önlemek için diplomasi yürütmeyi hedefliyordu.

Ancak Millî Savunma Bakanlığı (MSB) yaptığı son açıklamada İran’dan ateşlenip Türkiye’ye doğru ilerleyen bir balistik füzenin düşürüldüğünü duyurdu.

Bu da Türkiye’nin izlediği politika ile ilgili yeni tartışmaları beraberinde getirdi.

Füzenin neden ve nasıl ateşlendiğine ilişkin detaylar bilinmiyor, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’yi arayarak Ankara’nın tepkisini iletti ve çatışmaların yayılmasına neden olacak her türlü adımdan kaçınılması gerektiğini ifade etti.

NATO ise “İran’ın Türkiye’yi hedef almasını kınıyoruz. Türkiye’nin yanındayız” açıklamasını yaptı. Füzenin Doğu Akdeniz’de konuşlu NATO hava ve füze savunma unsurları tarafından angaje edildiği açıklanmıştı.

Türkiye ile İran arasında tarihten gelen kendine özgü bir bölgesel rekabet ilişkisi varken iki ülke arasındaki sınır küçük değişiklikler dışında dünyanın en istikrarlı sınırlarından biri olma özelliği taşıyor.

İran’ın Körfez ülkelerindeki enerji tesisleriniya da diğer bazı ülkeleri hedef alarak maliyet üretmeye çalışması Ankara’da endişe yaratıyordu.

Bu arada savaşın öncesinde ve çıktığı ilk anda İran ile ilgili daha temkinli bir dil kullanan Fidan en son TRT’deki açıklamasında Tahran’a yönelik eleştiri dozunu arttırmıştı.

Savaşın etkileri yayılacak mı?

DW Türkçe’deki haberde yer alan bilgilere göre Türkiye, İran krizinde üç temel hedefi aynı anda yürütmeye çalışıyor: Savaşın bölgesel bir felakete dönüşmesini önlemek, kendi güvenlik ve ekonomik çıkarlarını korumak ve diplomatik çözüm için arabulucu rolünü güçlendirmek.

Bakan Fidan’ın yaptığı son açıklamalar Türkiye’nin bu krizi yalnızca askeri bir çatışma olarak değil; enerji güvenliği, göç, terör ve bölgesel güç dengeleri açısından çok boyutlu bir risk alanı olarak değerlendirdiğini gösteriyor.

Edinilen bilgilere göre Ankara, İran ile ABD-İsrail hattında başlayan savaşın etkilerinin sadece İran’la sınırlı kalmayabileceğini hesaplıyor ve çatışmaların bölgenin tamamına yayılan bir istikrarsızlık üretme potansiyeli taşıdığını düşünüyor.

Bu nedenle savaş çıkmadan önce önleyici diplomasi yürüten ancak başarılı olamayan Ankara’nın bu aşamadan sonraki temel önceliği savaşın yayılmasını ve bölgesel bir savaşa dönüşmesini engellemek.

Fidan, İran’a saldırıların ardından yaptığı ilk açıklamada savaş çıkmaması için mücadele verdiklerini söyleyerek “Yaratıcı çözümler de sunduk açıkçası. Hatta savaşın başlangıcını geciktirmiş de olduk. Belki bir neticeye ulaşabilirdi ama [İran] eski yönteme dönmeyi tercih etti” demişti.

Ankara, bu nedenle diplomatik girişimlerini “ateşkes ve müzakereye dönüş” çağrısı etrafında şekillendiriyor. Fidan bunun için hem ABD hem İran hem de Avrupa ve Körfez ülkeleriyle yoğun diplomasi trafiği yürütüyor.

Türkiye ayrıca ABD Başkanı Donald Trump ve çevresini ikna ederek Washington’u daha sınırlı bir hedefte tutmaya çalışıyor.

Krizde kendisini savaşın tarafı olarak değil, potansiyel bir arabulucu olarak konumlandırmaya çalışan Ankara, tarafların “kaybeden gibi görünmeden” masaya dönebileceği bir diplomatik formülün bulunması gerektiğini savunuyor.

İktidara yakın kesimlerin yorumlarında ise Türkiye’nin İran’ın gücü ile ilgili bir ikilemle karşı karşıya olduğu da sık sık dillendiriliyor. Buna göre İran’ın tamamen çökmesinin ya da bir iç savaşa sürüklenmesinin Türkiye için istenilen bir durum olmadığını belirten bu kesimler, diğer yandan Tahran rejiminin bu krizden daha güçlenerek çıkmasının da Türkiye için sorun olacağını belirtiyor.

Ankara’nın diğer kaygısı terör ve etnik çatışma

İran’da ulusal birliği sağlayan merkezi otoritenin ABD ya da İsrail saldırılarının uzun sürmesiyle zayıflaması ve ülkenin bir etnik iç savaşa sürüklenmesi ihtimali de Ankara’daki bir diğer kaygı.

Etnik çatışmaların artmasının getireceği risklerden birisi de kitlesel göç ihtimali.

Bu nedenle Ankara’nın diplomasiye dönülmesi çabalarına rağmen krizin uzun sürmesi ve yeni güvenlik riskleri üretmesi ihtimali en ciddi senaryolardan biri olarak değerlendiriliyor.

Bu çerçevede ABD basınında son günlerde çıkan veABD’li yetkililere dayandırılan “Kürt grupların sahada kullanılacağı” haberlerisonrası İran sınırındaki hareketlilik Ankara’nın odak noktalarından biri.

Türkiye, İran’daki olası istikrarsızlık ortamının PKKile İran uzantısı PJAK’ın ve benzeri örgütlerin faaliyet alanını genişletme ihtimalini dışlamıyor.

Türk yetkililere göre terör örgütleri bulundukları ülkelerdeki zayıflık ve bölünmüşlüklerden yararlanıyor. Bu nedenle Cumhur İttifakı yetkilileri sık sık Ekim 2024’te başlatılan “Terörsüz Türkiye” hedefinin aynı zamanda bölgesel güvenlik dengeleriyle bağlantılı olduğunu vurguluyor.

Yeni bir göç sorunu da masada

Türkiye’nin İran’la 534 kilometrelik uzun bir kara sınırı bulunuyor. Bu nedenle savaşın uzaması halinde Ankara’nın karşı karşıya kalabileceği en ciddi risklerden biri yeni bir göç dalgası.

Ankara Suriye iç savaşı başlarında izlenen göç politikasını yanlış bularak, bu kez aynı hatayı yapmak istemiyor ve bu nedenle önlemlerini aldığını belirtiyor.

Türk yetkililer, İçişleri Bakanlığı, AFAD, MİT ve diğer kurumların katıldığı koordinasyon toplantılarıyla farklı senaryolar üzerinde çalışıldığını belirtiyor.

Sınır güvenliği ve hazırlıkların özellikle Suriye krizinden çıkarılan dersler doğrultusunda güçlendirildiği ifade edilirken, olası senaryolar arasında göçü İran topraklarında durdurmak için cepler oluşturulması da bulunuyor.

Bu kapsamda Türkiye büyük bir göç dalgası ile karşı karşıya kalması durumunda “gelenleri mümkün olduğu kadar sınırlarının dışında” kontrol altında tutmak istiyor ve bunun için bu amaca uygun bölgeler oluşturmayı önceliyor. Kaynaklara göre bu bölgeler askeri anlamda bilinen tampon bölge tanımından ziyade sivillerin kalabileceği kamplar gibi kurgulanıyor.

Enerji güvenliği ve ekonomik riskler

Ankara açısından İran krizinin en kritik boyutlarından bir diğeri de enerji güvenliği.

Türkiye hem İran’dan doğalgaz alan hem de Körfez enerji hatlarının güvenliğine bağlı bir ülke konumunda.

Bu nedenle İran’dan gaz akışının kesilmesi veya Körfez’de enerji altyapılarının hedef alınması Türkiye için doğrudan ekonomik risk anlamına geliyor.

Aynı zamanda Hürmüz Boğazı’nın sürekli bir şekilde kapanması ihtimali küresel enerji ve finans piyasalarında ciddi dalgalanmalar yaratabilecek bir senaryo olarak görülüyor ve Türkiye ekonomisini pek çok farklı açıdan doğrudan etkiliyor. (DW Türkçe / Gülsen Solaker)

Füze olayı Türkiye-İran ilişkilerini nasıl etkiler? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Anksiyete tesiri: Fizikî reaksiyonlar ve şuurlu adımlar

Mon, 25 Dec 2023 18:24:17 +0000

Modern hayatın getirdiği gerilim ve baskılar, birçok insanın anksiyete problemleriyle müsabakasına neden oluyor. Anksiyete, yalnızca zihinsel bir durum değil, tıpkı vakitte beden üzerinde de çeşitli tesirler bırakan bir rahatsızlıktır. Sıhhat uzmanları, anksiyetenin vücut üzerindeki tesirlerini ehemmiyetle vurguluyor ve bu bahiste farkındalık yaratmaya çalışıyor.

ANKSİYETENİN VÜCUT VE ZİHİN BAĞLANTISI

Anksiyete, daima telaş, huzursuzluk, endişe ve tansiyon hisleri ile karakterize edilen bir durumdur. Lakin bunlar yalnızca zihinsel reaksiyonlar değildir; anksiyete bedenin fizikî sıhhati üzerinde de kıymetli tesirler bırakabilir.

VÜCUDUN ANKSİYETEYE VERDİĞİ TEPKİLER

Kalp Suratında Artış: Anksiyete, bedende “savaş yahut kaç” yansısı tetikleyebilir. Bu, kalp atış suratının artmasına ve nabzın hızlanmasına yol açabilir.
Solunum Sorunları: Anksiyete, teneffüs suratını artırabilir ve derin nefes almayı zorlaştırabilir. Bu, nefes darlığı, hırıltı ve göğüs sıkışması üzere meselelere yol açabilir.
Kas Tansiyonu: Anksiyete, bedende kas gerginliği ve sertliği hissine yol açabilir. Bu durum, baş ağrılarına, boyun ağrılarına ve başka kas rahatsızlıklarına neden olabilir.
Mide Meseleleri: Anksiyete, mide bulantısı, karın ağrısı, gaz ve hatta sindirim sıkıntılarına yol açabilir.
Uyku Problemleri: Anksiyete, uykusuzluğa ve uyku kalitesinin düşmesine neden olabilir. Bu da genel sıhhat ve zindelik üzerinde olumsuz tesirlere yol açabilir.

ANKSİYETEYE KARŞI ŞUURLU ADIMLAR

Sağlık uzmanları, anksiyeteyi hafifletmek ve vücut üzerindeki olumsuz tesirlerini azaltmak için aşağıdaki adımları öneriyor:

Derin Nefes ve Meditasyon: Derin nefes almak ve meditasyon üzere gevşeme tekniklerini kullanmak, gerilimi azaltabilir.

Sağlıklı Beslenme: Nizamlı ve sağlıklı beslenmek, bedenin direncini artırabilir.

Düzenli Antrenman: Antrenman, endorfin üretimini artırarak ruh halini güzelleştirebilir.

Uyku Sistemi: Nizamlı bir uyku tertibi oluşturmak, bedeni yenilemek için kıymetlidir.

Profesyonel Yardım: Şayet anksiyete sık sık tekrar ediyor yahut hayat kalitesini etkiliyorsa, bir sıhhat uzmanından yardım almak değerlidir.

Anksiyete, beden ve zihin sıhhati üzerinde olumsuz tesirlere yol açabilir. Farkındalık yaratmak ve sağlıklı yollarla anksiyeteyi yönetmek, genel ömür kalitesini artırabilir ve beden sıhhatini koruyabilir.

Anksiyete tesiri: Fizikî reaksiyonlar ve şuurlu adımlar yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İnsülin Direnci Vücudu Nasıl Etkiler

Habernetik — Tue, 21 Feb 2023 14:56:50 +0000

Hücrelerin insülin ismi verilen hormona karşı daha az duyarlı hale gelmesi olarak belirlenen insülin mukavemeti, bütüncül sağlık açısından oldukça kritik. İnsülin reseptörleri, bedendeki her hücrede bulunduğundan, hücrelerin insülin sinyallerine ne kadar iyi tepki verdiği, nasıl sezdiğimiz ve bütüncül sıhhatimizin gidişatı üzerinde ehemmiyetli rol oynamakta.
İnsülinin temel ve en çok öğrenilen işlevlerinden biri, kan şekeri seviyesini hakimiyet etmesi olduğundan, insülin mukavemeti diyabet hastalığıyla da yakından ilişkili. Diyabetli bireylerde, hücreler insüline karşı o kadar mukavemetli hale gelmiştir ki, insülin artık kan şekerini sağlıklı bir aralıkta yakalayamaz. Netice olarak, kan şekeri seviyeleri yükselir ve muhtelif ilaçlarla hakimiyet edilmeye çalışılır; aksi halde negatif neticeler alana gelebilir. Ne yazık ki, diyabetli bir şahıs rehabilitasyon görse dahi, bu rehabilitasyon altta uyuyan insülin mukavemetini tamamen iyileştirmekte yeterli olmaz.
Öbür yandan, insülin, beyin de dahil olmak üzere bedendeki her uzvu tesirler. İnsülin seviyeleri kronik olarak yükseldiğinde, beyin dokusu da insüline mukavemetli hale kazanç. Henüz yeterli araştırma bulunmasa da insülin mukavemetinin beyne olan tesirinin hafıza kaybıyla ilişkili olarak Alzheimer hastalığına da yol açabileceğine dair uzman görüşleri yer almakta. Halen incelenmekte olan insülinin mukavemeti ve beyin ilişkisine dair bazı çalışmalar, insülin mukavemetinin amiloid β plaklarının birikmesine neden olarak iltihaplanma ve nörodejenerasyona zemin hazırladığından nöron sinyallerini de bozabileceğine vurgu yapmakta.
İnsülin mukavemeti ve beyin işlevleri üzerine yapılan bir hayli araştırma, insülin mukavemetinden yalnızca belleğin, nöronların değil, beyinde hakikatleşen bir hayli duygu ve öğrenişsel marifetin de negatif etkilendiğine dikkat toplamakta. Yeis, konsantrasyon eforluğu, odaklanma güçlüğü, kabahatlilik duygusu, intihara eğilimli olma, mutluluğun eksilmesi, cinsel güdü kaybı, motivasyon beceriksizliği, bitkinlik gibi bunalımın baş semptomları olan negatif vaziyetleri de tetikleyen insülin mukavemetinin bunalımla yakın ilişkide olduğu bir hayli çalışma ile sarihe çıkıyor.
Bunalım ve insülin mukavemeti üzerine yapılan bir hayli araştırma araştırıldığında bir nevi ‘tavuk mu yumurtadan yumurta mı tavuktan çıkar’ vaziyeti olduğunu söylemek olası. İnsülin mukavemetinin beyni etkileyerek serotonin, dopamin gibi iyi sezme hormonlarının salınım seviyesini düşürdüğü ve depresif semptomları artırdığı araştırmalarca destekleniyor olsa da, mevzu ile alakalı yürütülen değişik araştırmalar da bunalımın rehabilitasyon edilmesinin insülin mukavemeti tehlikeyi taşıyan bireylerde diyabetinin önlenmesini veya geciktirilmesini sağlayabildiğini dikkat topluyor.
Genç erişkinler üzerinde yapılan bir araştırma, kadın ve erkek gençlerde bunalım ile insülin mukavemeti arasında pozitif güzergahta bir ilişki olduğunu ortaya çıkardı. Muhtelif değişkenler aracılığıyla da ele alınan bu ilişkide, bel etrafının ehemmiyetli bir aracılık rolü üstlendiği de bulundu. Başka Bir Deyişle, elde edilen neticelere göre daha kilolu olmak ve dolayısıyla kalın bel etrafı miktarlarına sahip olmak, bunalım bulgularını ve insülin mukavemetini artırıyordu; bu sebeple kilonun hakimiyet altında yakalanması, bunalım ve insülin mukavemetini önleyici bir yöntem olarak literatürde yerini aldı.
Eş biçimde yürütülen bir başka araştırmada da insülin mukavemeti ile depresif semptomların arasındaki ilişki ele alındı ve insülin mukavemeti ile bunalım arasında çift doğrultulu pozitif anlamlı bir ilişki olduğu saptandı. Şöyle ki, insülin mukavemeti mutluluk hormonlarından biri olan serotonini negatif etkileyen hür yağ asitlerinin seviyelerinin yükselmesine neden olarak depresif semptomların ortaya çıkmasında aktif rol oynuyordu. Öte yandan ise bunalım, hipotalamik-hipofiz-adrenal HPA dingilinin aktivasyonu ile ilişkili olduğundan insülin mukavemeti gidişatına yol açan kortikosteroid salınımını sarihe çıkarıyordu. Başka Bir Deyişle, elde edilen belirtilere göre insülin mukavemeti bunalımın sarihe çıkmasına zemin hazırladığı gibi bunalım da insülin mukavemetinin oluşmasına neden oluyordu.
Literatürde yer alan bu mevzuda yapılmış bir hayli araştırma, beyindeki tesirlerinden yola çıkarak insülin mukavemeti ile bunalım arasındaki ilişkide eş neticeler elde etti. Bu sebeple bir hayli uzman ve bilim insanı araştırmalarına devam ederek insülin mukavemetini ve depresif semptomları önleyici yöntemler ile ikisinin de ortaya çıkma tehlikeyi eksiltebileceğine dikkat çekti.
Bir Hayli uzmana ve bilimsel araştırmalara göre insülin mukavemeti, yaşam stili farklılıklarıyla büyük miktarda tersine çevrilebilir ve bunalım önlenebilir. Programlı egzersiz, bütüncül sıhhatin korunmasına takviyeci olmasının yanı gizeme kilo verme sürecini de destekleyerek şahısların ideal kilolarında olmaları mevzusunda destekleyici bir rol üstlenir. Öbür yandan beslenme, hem insülin mukavemeti hem de bunalım başlıklarında en ehemmiyetli değişken olarak ele alınmıştır. Uzmanlara göre, işlenmiş besinlerin tüketimini eksiltmek, muhtemelse hiç harcamamak, şeker alımını hudutlandırmak, kısaca sağlıklı beslenme seçimleri yapmak insülin mukavemetine ve bunalım tehlikesine karşı alınabilecek tesirli tedbirler arasındadır. Son olarak bireyin yaşam niteliğini doğrudan etkileyen uyku programı, bu çift doğrultulu ilişkide de aktif rol oynamaktadır. Beceriksiz ve nitelikli uyku bunalım tehlikesini artırdığından insülin mukavemetine karşı da tehlike oluşturabilir. Bu sebeple, sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek hem bunalımı hem insülin mukavemetini önlemek için takviyeci olabilir.

İnsülin Direnci Vücudu Nasıl Etkiler yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.