TURGUT UYAR KİMDİR? 

Usta şair, Hayri ve Fatma Uyar çiftinin çocuğu olarak 4 Ağustos 1927’de Ankara’da doğdu.

İlkokulu babasının memuriyeti nedeniyle İstanbul ve Eskişehir’de tamamlayan Uyar, ilkokul yıllarında manzumeler yazmaya başladı, Ömer Hayyam, Nedim, Yahya Kemal Beyatlı, Tevfik Fikret ve Ahmet Haşim’in yapıtlarını okudu.

Uyar, yatılı okuduğu Konya Askeri Ortaokulunun akabinde Bursa Askeri Lisesine devam etti. 1947’de Askeri Memurlar Okulundan mezun oldu.

Personel subayı olarak 1948’de Posof’a (Kars Ardahan) tayin edilen şair, evvel Terme Askerlik Şubesinde misyon aldı, akabinde üsteğmen olarak Ankara’da Kara Kuvvetleri Komutanlığı İşçi Dairesi Başkanlığında çalıştı.

TURGUT UYAR’IN SANAT YAŞAMI

Turgut Uyar’ın birinci şiiri “Yad” 1947’de Yedigün mecmuasında yayımlandı. Şiir, Kaynak dergisince 1948’de açılan müsabakada Uyar’a ikincilik kazandırdı.

İlk kitabı “Arz-ı Hal” 1949’da okuyucuyla buluşan şairin ikinci kitabı “Türkiyem” 1952’de yayınlandı. ???????İlk şiirlerinde Nazım Hikmet Ran ve Orhan Veli Kanık’tan etkilenen Uyar, birinci 2 kitabındaki şiirlerinde hece şiirini tercih etti. “Arz-ı Hal” kitabında yer alan “Yalağuz” şiirinde, “yalnız” sözünü 18. yüzyıl Türkçesindeki karşılığıyla “yalağuz” olarak kullanan Uyar, şiirlerinde sık sık “kendini kalabalıkların içinde yalnız hissetme” hissini işledi.

Usta kalemin, 1959’da yayınlanan üçüncü kitabı “Dünyanın En Hoş Arabistanı”nda yer alan “Göğe Bakma Durağı” şiiri, modernist yaklaşımı ve yeni imgeler kurma özelliğiyle beğeni topladı.

Uyar’ın kendi şiir ırmağını yeni bir akışa yönlendirdiği devirde yazdığı şiirlerden “Göğe Bakma Durağı”, yeni devrinin çabucak tüm özelliklerini barındıran bir metin olarak, gerek şairin duyarlığı, gerekse poetik anlayışı bakımından yenileşmenin, çağdaşlaşmanın bariz izlerini taşıdı.

Ayrıca kitaptaki başka şiirlerle okunduğu vakit anlaşılacak biçimde yazıldığı için edebiyatçılar tarafından, bağımsız bir metin olmak yerine Turgut Uyar şiirinin ana gövdesinin homojen bölgelerinden biri olarak tanım edildi.

Ece Ayhan, Sezai Karakoç, Edip Cansever ve Cemal Süreya üzere şairlerin içinde olduğu “İkinci Yeni” akımına katılan şairin “Efendimiz Acemilik” ve “Çıkmazın Güzelliği” üzere yazıları Türk şiirinin bir devrinin anlaşılmasında başvurulan temel metinler ortasına girdi.

Gerek öz gerekse biçim bakımından daima değişen, halk şiirinden divan şiirine geniş bir kültür birikimini pahalandıran Uyar, şiirlerinde aşk, ayrılık, vefat temlerini ve etraftan aldığı izlenimleri işledi.

Turgut Uyar’ın şiirleri İngilizce, Fransızca ve Sırpçaya çevrildi, kitapları ve yazıları Varlık, Yeditepe, Pazar Postası, Dost, Değişim, Türk Lisanı, Yedigün, Kaynak, Şimdilik, Forum, Yeni Mecmua, Hürriyet Şov, Milliyet Sanat, Düşün, Devir ve Papirüs mecmualarında yayımlandı. Şair, Hüseyin Cöntürk’ün çıkardığı Periyot mecmuasının kurucuları ortasında da yer aldı.

TURGUT UYAR’IN ÖZEL YAŞAMI

İlk evliliğini Yezdan Şener ile yaparak 18 yaşında baba olan Uyar’ın bu evlilikten Semiramis, Şeyda ve Tunga, 1969’da muharrir Tomris Uyar’la yaptığı ikinci evlilikten de Turgut isimli çocukları oldu.

TURGUT UYAR’IN ÖLÜMÜ

Uyar, 1958 yılında, zarurî hizmetini tamamladıktan sonra yüzbaşı rütbesindeyken ordudan ayrıldı. Ankara’da, SEKA İrtibat Ofisinde ve Sanayi Bakanlığında memur olarak çalıştı. 1969’da emekliye ayrılarak İstanbul’a yerleşen Uyar, 22 Ağustos 1985’te siroz hastalığı nedeniyle ömrünü yitirdi.

TURGUT UYAR’IN ÖDÜLLERİ

Uyar’ın “Tütünler Islak” kitabı 1963 Yeditepe Şiir Armağanı, Tomris Uyar’la Lucretius’tan yaptığı “Evrenin Yapısı” çevirisi 1975 Türk Lisan Kurumu Çeviri Mükafatı, “Kayayı Delen İncir” 1983 Behçet Necatigil Şiir Mükafatı, yeni şiirlerinin eklendiği ve tüm şiirlerini toplayan “Büyük Saat” kitabı ise 1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Mükafatı aldı.

Usta şair, şiir kısmında “Arz-ı Hal”, “Türkiyem”, “Dünyanın En Hoş Arabistanı”, “Tütünler Islak”, “Her Pazartesi”, “Divan”, “Toplandılar”, “Kayayı Delen İncir”, “Büyük Saat”, inceleme kısmında “Bir Şiirden”, tenkit kısmında “Sonsuz ve Öbürü” yapıtlarını okuyucuyla buluşturdu.

Şair Turgut Uyar vefatının 38. yılında anılıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

TURGUT UYAR KİMDİR? 

Usta şair, Hayri ve Fatma Uyar çiftinin çocuğu olarak 4 Ağustos 1927’de Ankara’da doğdu.

İlkokulu babasının memuriyeti nedeniyle İstanbul ve Eskişehir’de tamamlayan Uyar, ilkokul yıllarında manzumeler yazmaya başladı, Ömer Hayyam, Nedim, Yahya Kemal Beyatlı, Tevfik Fikret ve Ahmet Haşim’in yapıtlarını okudu.

Uyar, yatılı okuduğu Konya Askeri Ortaokulunun akabinde Bursa Askeri Lisesine devam etti. 1947’de Askeri Memurlar Okulundan mezun oldu.

Personel subayı olarak 1948’de Posof’a (Kars Ardahan) tayin edilen şair, evvel Terme Askerlik Şubesinde misyon aldı, akabinde üsteğmen olarak Ankara’da Kara Kuvvetleri Komutanlığı İşçi Dairesi Başkanlığında çalıştı.

TURGUT UYAR’IN SANAT YAŞAMI

Turgut Uyar’ın birinci şiiri “Yad” 1947’de Yedigün mecmuasında yayımlandı. Şiir, Kaynak dergisince 1948’de açılan müsabakada Uyar’a ikincilik kazandırdı.

İlk kitabı “Arz-ı Hal” 1949’da okuyucuyla buluşan şairin ikinci kitabı “Türkiyem” 1952’de yayınlandı. ???????İlk şiirlerinde Nazım Hikmet Ran ve Orhan Veli Kanık’tan etkilenen Uyar, birinci 2 kitabındaki şiirlerinde hece şiirini tercih etti. “Arz-ı Hal” kitabında yer alan “Yalağuz” şiirinde, “yalnız” sözünü 18. yüzyıl Türkçesindeki karşılığıyla “yalağuz” olarak kullanan Uyar, şiirlerinde sık sık “kendini kalabalıkların içinde yalnız hissetme” hissini işledi.

Usta kalemin, 1959’da yayınlanan üçüncü kitabı “Dünyanın En Hoş Arabistanı”nda yer alan “Göğe Bakma Durağı” şiiri, modernist yaklaşımı ve yeni imgeler kurma özelliğiyle beğeni topladı.

Uyar’ın kendi şiir ırmağını yeni bir akışa yönlendirdiği periyotta yazdığı şiirlerden “Göğe Bakma Durağı”, yeni devrinin çabucak tüm özelliklerini barındıran bir metin olarak, gerek şairin duyarlığı, gerekse poetik anlayışı bakımından yenileşmenin, çağdaşlaşmanın bariz izlerini taşıdı.

Ayrıca kitaptaki öbür şiirlerle okunduğu vakit anlaşılacak biçimde yazıldığı için edebiyatçılar tarafından, bağımsız bir metin olmak yerine Turgut Uyar şiirinin ana gövdesinin homojen bölgelerinden biri olarak tanım edildi.

Ece Ayhan, Sezai Karakoç, Edip Cansever ve Cemal Süreya üzere şairlerin içinde olduğu “İkinci Yeni” akımına katılan şairin “Efendimiz Acemilik” ve “Çıkmazın Güzelliği” üzere yazıları Türk şiirinin bir devrinin anlaşılmasında başvurulan temel metinler ortasına girdi.

Gerek öz gerekse biçim bakımından daima değişen, halk şiirinden divan şiirine geniş bir kültür birikimini pahalandıran Uyar, şiirlerinde aşk, ayrılık, vefat temlerini ve etraftan aldığı izlenimleri işledi.

Turgut Uyar’ın şiirleri İngilizce, Fransızca ve Sırpçaya çevrildi, kitapları ve yazıları Varlık, Yeditepe, Pazar Postası, Dost, Değişim, Türk Lisanı, Yedigün, Kaynak, Şimdilik, Forum, Yeni Mecmua, Hürriyet Şov, Milliyet Sanat, Düşün, Periyot ve Papirüs mecmualarında yayımlandı. Şair, Hüseyin Cöntürk’ün çıkardığı Periyot mecmuasının kurucuları ortasında da yer aldı.

TURGUT UYAR’IN ÖZEL YAŞAMI

İlk evliliğini Yezdan Şener ile yaparak 18 yaşında baba olan Uyar’ın bu evlilikten Semiramis, Şeyda ve Tunga, 1969’da müellif Tomris Uyar’la yaptığı ikinci evlilikten de Turgut isimli çocukları oldu.

TURGUT UYAR’IN ÖLÜMÜ

Uyar, 1958 yılında, mecburî hizmetini tamamladıktan sonra yüzbaşı rütbesindeyken ordudan ayrıldı. Ankara’da, SEKA İrtibat Ofisinde ve Sanayi Bakanlığında memur olarak çalıştı. 1969’da emekliye ayrılarak İstanbul’a yerleşen Uyar, 22 Ağustos 1985’te siroz hastalığı nedeniyle ömrünü yitirdi.

TURGUT UYAR’IN ÖDÜLLERİ

Uyar’ın “Tütünler Islak” kitabı 1963 Yeditepe Şiir Armağanı, Tomris Uyar’la Lucretius’tan yaptığı “Evrenin Yapısı” çevirisi 1975 Türk Lisan Kurumu Çeviri Mükafatı, “Kayayı Delen İncir” 1983 Behçet Necatigil Şiir Mükafatı, yeni şiirlerinin eklendiği ve tüm şiirlerini toplayan “Büyük Saat” kitabı ise 1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Mükafatı aldı.

Usta şair, şiir kısmında “Arz-ı Hal”, “Türkiyem”, “Dünyanın En Hoş Arabistanı”, “Tütünler Islak”, “Her Pazartesi”, “Divan”, “Toplandılar”, “Kayayı Delen İncir”, “Büyük Saat”, inceleme kısmında “Bir Şiirden”, tenkit kısmında “Sonsuz ve Öbürü” yapıtlarını okuyucuyla buluşturdu.

Şair Turgut Uyar vefatının 38. yılında anılıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Oyunun özetine gelirsek: “Kimine nazaran aklın sonlarını zorlamış (!)bir mecnun, kimine nazaran meyhanede bir veli, serseri ruhundan üflediği ‘Ney’i, içmeden duramadığı ‘mey’i ile, iç yolunda bir melami, hiç yolunda bir derbeder… O, ‘Hiç’liğin Hükümdarı: Neyzen Tevfik…”

Asıl ismiyle Tevfik Kolaylı lakin namı başka Neyzen Tevfik, ömrü boyunca sara hastalığı ve yoksullukla uğraş etmiş, 28 Ocak 1953’te ise çok sevdiği İstanbul’da gözlerini yummuş. 

Bir elinde neyi, başka elinde rakısı, lisanında taşlaması ile hiciv sanatını kullanarak şiirlerinde hayatı boyunca toplumdaki eşitsizliğe, haksızlığa, zulme, siyasi – dini baskı ve çıkarcılığa değinmiş usta. 

“Hiç”liğin Efendisi Neyzen Tevfik, “Bu kadar güç olduğunu fısıldasalardı ömrün, geldiğim üzere giderdim anamın karnına” der.

Marmara Denizi kadar rakı içtiği rivayet edilen Neyzen Tevfik’in oyunda, zulme baş kaldıran, toplum kurallarını hiçe sayan, başına buyruk, hudut tanımaz Bektaşi tekkesinden akıl hastanesine uzanan hiçlik seyahatine şahit olduk.

Tevfik’in şiirlerindeki yergi ve taşlamaları onu bu cinste Nefi ve Eşref’ten sonra en değerli üçüncü edebiyatçı pozisyonuna getirmiş. Şiirlerinde sık sık, 1900’de yazdığı “Sahne-i Ömrümden Nefs-i Emmareye Hitabım” şiirinin birinci kıtasındaki üzere müstehcen kelamlara ve bu yolla yapılan taşlamalara rastlanır ki oyunda da bu şiire değindi Yücel: 

“Âlemin bağ-zarını s…m!

Sümbül ü verd ü nârını s…m!

Andelib-i nizarını s…m!

Hasılı nev-baharını s…m!”

Neyzen Tevfik’in, Osmanlı periyodunda yazdığı eserler tekraren jurnallenmesine ve tutuklanmasına sebep olmuş. Cumhuriyet periyodunda ise tekrar mevcut rejime ve Atatürk’ün ihtilallerine, unsurlarına karşı çıkanlara göndermelerde bulunmuş, Atatürk’ün vefatından sonra 1938’de “O ölmedi” isimli şiiri kaleme almış usta. Oyunda, Uğur Yücel’in okuduğu şiir uzun bir alkış aldı: 

“Tanrı ölmez, O dilerse görünür bir süre,

Kaybolunca O’nu kalbinde bulur her millet.

Biliyormuş bahtın cilvesini evvelce,

Bütün ecram-ı sema yasla büründü o gece.

Yaklaşan bir acı evvel güneşi korkuttu,

Ay tutuldu diyemem, gökyüzü matem tuttu.

Ata geçtin ebedin mevki-i müstahkemine

Bir direktif veriyor arza, beşer âlemine!

Bize ilham ile isal ediyor her haberi,

Ki O’nun kudret-i külliye, emirber neferi.

Bağladı dar-ı kötünün ebede telsizini,

Güdelim açtığı yollardan mübarek izini.

Atatürk’ün beşere sunduğu peymanı budur:

Atatürk’e inananlar er olur, sulhu korur!”

Uğur Yücel oyunun sonunda dakikalarca ayakta alkışlandı. Rakısını gökyüzüne gerçek kaldırdı, alkışları ve selamı ustaya gönderdi.

Uzun lafın kısası oyundan bize kalan: Neyzen Tevfik’in hayat öyküsünün yanında, dostlarını da tanıdık ve ustanın yaptığı üzere biz de onun gözünden hic¸ten hepe varmaya c¸alıştık.

MEBUS ŞİİRİ!

Kendine riyakârlık yapan bir mebusa da şu ünlü dörtlüğünü yazmış usta:

Kime sordumsa seni, yanlışsız yanıt vermediler;

Kimi hırsız, kimi alçak, kimi deyyus! dediler…

Künyeni almak için, partiye ettim telefon,

‘Bizdeki kayda nazaran, artık o meb’us dediler!’

‘Hiç’ seyahatine tanıklık yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

RONİ MARGULİES KİMDİR?

Roni Margulies, 5 Mayıs 1955 yılında dünyaya gelen Yahudi asıllı Türk müellif ve gazetecidir. Baba tarafından Aşkenaz, anne tarafından Sefarad Yahudi kökenlidir. Robert Koleji’ndan mezun olduktan sonra İngiltere’deki çeşitli üniversitelerde öğretim gördü. İktisat üzerine doktora yaptı. İktisatçılık yapmamayı tercih eden Margulies Londra’da hayatını sürdürdü. Yahudi asıllı olmasına karşın kendisini siyonizm aksisi ve devrimci olarak tanımlamaktadır. Birinci şiir kitabını 1991 yılında çıkaran Margulies, toplam altı şiir kitabı, şiir çevirilerinden oluşan dört kitap, çocukluk anıları, siyasi çeviriler ve edebiyat, siyaset, tarih hakkında çok sayıda mecmua ve gazete makalesi bulunmaktadır. 2002 yılında Saat Farkı isimli yapıtı ile Yunus Nadi Şiir Ödülü’ne layık görüldü.

27 Ağustos 2009’da Beyoğlu’nda dört ÖDP üyesinin boyalı saldırısına uğradı. Mevzuyla ilgili olarak ÖDP lideri Alper Taş, saldırganlar parti üyesi ise, gerekenin yapılacağını belirtti. Daha sonra ÖDP’nin resmî sitesinden yapılan açıklamada, aksiyonun Margulies’in “uğruna bedeller ödenerek yaratılmış devrimci kıymetlere yönelik provokatif ve saldırgan tutumu”na karşılık şiddet içermeyen demokratik bir reaksiyon olduğu savunuldu.

DSİP üyesi olan Margulies, 2009-2013 tarihleri ortasında Taraf gazetesinde köşe müellifliği yaptı.

RONİ MARGULİES NEDEN ÖLDÜ?

Kanser tedavisi gören Margulies, 19 Temmuz 2023 tarihinde hayatını kaybetti.

RONİ MARGULİES YAPITLARI NELER?

Şiir

• Her Rind Bilir (Remzi Kitabevi, 1991)
• Gün Ortasında (Korsan Yayınları. 1992)
• Mağrur Olma Padişahım (Yapı Kredi Yayınları, 1994)
• Bilirim Niçin Yanık Öter Ney (Yapı Kredi Yayınları, 1996)
• Elsa (Adam Yayınları, 2000)
• Uzaklıklar (İlk dört kitap bir ortada – Adam Yayınları, 2000)
• Saat Farkı (Adam Yayınları, 2002)

Anı

• Gülümser Çocukluğum Gerimden (Adam Yayınları, 2000)

Çeviri

• Ted Hughes – Seçilmiş Şiirler (Adam Yayınları, 1987)
• Philip Larkin – Seçilmiş Şiirler (Adam Yayınları, 1990)
• Yehuda Amihay – Seçilmiş Şiirler (Oğlak Yayınları, 1996)
• Doğumgünü Mektupları, Ted Hughes (Yapı Kredi Yayınları, 1998)

Deneme

• Bugün Pazar Museviler Azar (2006)

Roni Margulies kimdir, nereli, kaç yaşında? Roni Margulies neden öldü? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

RIFAT ILGAZ KİMDİR?

Tam ismiyle Mehmet Rıfat Ilgaz, Fatma Hanım ve Hüseyin Vehbi Bey’in 7’nci ve son çocuğu olarak 7 Mayıs 1911’de Kastamonu’da dünyaya geldi. Ilgaz, birinci ve orta okul eğitimini Kastamonu’da aldı ve yatılı tahsil gördüğü Muallim Mektebinden 1930’da mezun oldu.

Şiir yazmaya öğrencilik yıllarında başlayan ve birinci şiiri “Sevgilimin Mezarında“yı 1936’da kaleme alan Ilgaz, birebir yıl Gazi Eğitim Enstitüsünde edebiyat eğitimi aldı ve yükseköğreniminin son yıllarında yakalandığı verem ilerleyince bir mühlet İstanbul Süreyya Paşa Sanatoryumunda tedavi gördü.

Ilgaz, 6 yıl müddetle Gerede, Akçakoca, Gümüşova’da ilkokul, daha sonra tayin olduğu İstanbul’da Karagümrük Ortaokulu ile Nişantaşı Lisesinde Türkçe öğretmeni olarak vazife yaptı.

RIFAT ILGAZ’IN EDEBİ KİŞİLİĞİ

Felsefe eğitimi de alan ve yapıtları 1940’ta “Çığır”, “Oluş”, “Ulus”, “Güneş”, “Yücel”, “Varlık”, “Hamle” ve “Yeni İnsanlık” üzere birçok mecmuada yayımlanan Ilgaz, tıpkı yıllarda Hasan Tanrıkut, Sabahattin Kudret Aksal, Salah Birsel‘le tanıştı.

Ömer Faruk Toprak ile 1942’de “Yürüyüş Dergisi“ni çıkaran Ilgaz, bu mecmuada Orhan Kemal, Sait Faik Abasıyanık, Cahit Irgat, İbrahim Abdülkadir Meriçboyu, Nazım Hikmet üzere şairlerle birlikte çalıştı.

RIFAT ILGAZ’IN TAKMA İSMİ NEDİR?

Adını kullanamadığı için, 1956’dan itibaren haftalık öykülerini “Dolmuş” mecmuasında “Stepne” imzasıyla yayımladı. İsmini lakin 1959’da kullanmaya başladı. 

Hababam Sınıfı yazılarının bir kısmı daha sonra İlhan Selçuk’un önerisi ile kitap olarak 1959’da çıkardı. Lakin Rıfat Ilgaz şair olarak anılmak istendiğinden kitabın müellifi kapakta “Stepne” olarak yer aldı. Ancak bu ismi kullanmasındaki asıl neden aranması ve sabıkalı oluşuydu. Kitap beş bin satmış, Ilgaz ise 250 liralık bir kar elde etmiştir.

RIFAT ILGAZ NEDEN MAHPUS YATTI?

Ilgaz, “Yarenlik” isimli birinci şiir kitabını 1943’te edebiyatseverlerle buluştururken, 1944’te yazdığı, 25 gün piyasada kaldıktan sonra toplatılan “Sınıf” isimli şiir kitabından ötürü 6 ay mahpus cezası aldı.

Hapisten çıktıktan sonra atandığı Yozgat Boğazlıyan’da misyon yaparken tekrar rahatsızlanarak İstanbul Validebağ Sanatoryumuna yatan Ilgaz, 1947’de sanatoryumdan çıkarıldı.

Rıfat Ilgaz, birebir yıl öğretmenlik misyonundan de alındı ve bu tarihten sonra bir daha mesleğine dönemedi, gazetecilik yapmaya başladı.

Yaklaşık 8 yıl farklı hastanelerde verem tedavisi gören Rıfat Ilgaz, kendi yaşantısından yola çıkarak “Pijamalılar” romanını yazdı ve bu yapıtında verem hastanelerinde hayat mücadalesi veren hastaların hem güldürüsü hem de dramını kaleme aldı.

Yazılarında ve ömründe toplumcu gerçekçi bir çizgi devam ettirmeye çalışan Ilgaz’ın 1953’te yazdığı “Devam” isimli kitabı da toplatıldı. Yazıları ve şiirleri nedeniyle kovuşturmaya tabi tutulan Ilgaz, yaklaşık 5,5 yıl mahkumiyet alsa da hem hastalığından ötürü hem af kapsamına girdiği için cezasının bir kısmını yattı.

İnceleme müellifi ve eleştirmen Asım Bezirci, “Papirüs” mecmuasının 19’uncu sayısında, bu devir şiirlerinde Faruk Nafiz Çamlıbel, Ahmet Kutsi Tecer, Halit Fahri Ozansoy üzere hececi şairlerin tesirinde kalan Ilgaz için, “Rıfat Ilgaz’ı çoğumuz oldum bittim ‘toplumcu’ bir şair diye tanırız. Uzun bir müddet ‘toplumcu olmayan’ şiirler de yazdığını bilmeyiz. Zira, bu cins şiirler eski mecmuaların sayfaları ortasında kalmıştır. Ilgaz onları hiçbir kitabına almamıştır. Bundan dolayı de oldum mümkün, toplumsal bahisleri işleyen bir şair sayılmıştır. Meğer, Ilgaz’ın toplumcu bir şair olarak muvaffakiyet kazanmasında bu şiirlerin de bir hissesi vardır.” sözlerini kaleme aldı.

Rıfat Ilgaz, Aziz Nesin ve Esat Adil üzere isimlerle “Gerçek” gazetesini, sonrasında ise “Yığın” mecmuasını çıkarırken, “Markopaşa” isimli mizah mecmuasında de yazı işleri müdürlüğü yaptı. Necati Sözen‘in sahibi olduğu “Adembaba” mecmuasında 1952’de yazmaya başlayan usta müellif, o devirde tanınan olan “Dolmuş“, “Külah” ve “Taş” üzere mizah mecmualarında yazılarını yayımladı.

Öğretmenlik yaparken öğrencileriyle kendi çocukları üzere ilgilenen, daha sonra çocuk edebiyatında da eserler veren Ilgaz, okullardaki müşahedelerini yapıtlarına de yansıttı.

RIFAT ILGAZ’IN YAPITLARI NELERDİR?

Şiir:

Yarenlik 

Sınıf 

Yaşadıkça 

Devam 

Üsküdarda Sabah Oldu 

Soluk Soluğa 

Karakılçık 

Uzak Değil 

Güvercinim Uyur mu 

Kulağımız Kirişte 

Çocuk Bahçesi 

Bütün Şiirleri 

Bütün Şiirleri

Romanları:

Hababam Sınıfı 

Pijamalılar (Bizim Koğuş) 

Karadenizin Kıyıcığında

Halime Kaptan 

Meşrutiyet Kırathanesi

Karartma Geceleri 

Sarı Yazma 

Yıldız Karayel 

Apartıman Çocukları 

Hoca Nasrettin ve Çömezleri 

Hababam Sınıfı İcraatın İçinde 

Öykü:

Radarın Anahtarı 

Don Kişot İstanbul’da 

Kesmeli Bunları 

Nerde O Eski Usturalar 

Saksağanın Kuyruğu 

Şevket Ustanın Kedisi 

Garibin Horozu 

Altın Ekicisi

Palavra

Tuh Sana 

Çatal Matal Kaç Çatal

Bunadı Bu Adam 

Keş

Al Atını 

Hababam Sınıfı Uyanıyor 

Hababam Sınıfı Baskında 

Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı 

Rüşvetin Alamancası 

Sosyal Bayanlar Partisi 

Çalış Osman Çiftlik Senin 

Şeker Kutusu 

Hatıra (Anı):

Yokuş Yukarı 

Kırk Yıl Evvel Kırk Yıl Sonra 

Dördüncü Bölük 

Köşe Yazıları:

Nerde Kalmıştık

Cart Curt

Tiyatro Oyunları:

Hababam Sınıfı 

Hababam Sınıfı Uyanıyor

Hababam Sınıfı Baskında

Hababam Sınıfı Sınıfta kaldı

Türk Çocukları Türk Çocukları

Çatal Matal Kaç Çatal 

Abbas Yola Giden

Çocuk Edebiyatı:

Bacaksız Kamyon Sürücüsü

Bacaksız Okulda

Bacaksız Paralı Atlet

Bacaksız Tatil Köyünde

Bacaksız Sigara Kaçakcısı

Öksüz Civciv

Küçük Cekmece Okyanusu

Cankurtaran Yılmaz

Kumdan Betona

Çocuk Bahçesi(Şiir)

RIFAT ILGAZ’IN MÜKAFATLARI NELERDİR?

1982: Madaralı Roman Ödülü 

1982: Orhan Kemal Roman Armağanı

1987: Ömer Faruk Toprak Şiir Ödülü 

1993: Edebiyatçılar Derneği 

“BEN KENDİMİ YALNIZ ŞAİR ZANNEDERDİM, MİZAHÇIYMIŞIM DA…”

Ilgaz, “İnsan sonradan mizahçı olmaz, mizahçı doğar” fikrini savunurken, bir aktiflikte yaptığı konuşmada mizahı istikametini şöyle anlattı:

“Ben mizahçı olduğumu çok geç anladım. Neden? Hababam Sınıfı’ndan sonra. Baktım ki halk sevdi, gülmeye başlıyor. ‘Ben kendimi yalnız şair zannederdim, mizahçıymışım da…’ dedim kendi kendime. Sonradan düşündüm sanki ben okuduğum edebiyat kolundaki hocalardan mı öğrendim bu mizahı?’ Bir incelemeye başladım, şiirlerimi de aradım. Benim için yapılan bir toplantıda Ahmet Gülhan ‘Mıstabey’ şiirimi okudu. Herkes önemli ciddi dinleyecek, tahminen de üzülecek… İkinci Dünya Savaşı’ndan, Almanlardan bahsediyorum şiirde… Baktım millet gülüyor. Ben bunu, çok trajik bir olayı anlatayım diye yazmıştım…”

“Şair” tarafına toz konduramadığı için birinci başlarda şiir haricindeki yazılarını takma isim kullanarak yazan Rıfat Ilgaz, bir röportajında ise mizahla alakalı şu tabirleri kullandı:

“Mizah diye bir yazı çeşidi yoktur. Yazı çeşidi romandır, hikayedir, köşe yazılarıdır, anılardır. Mektup bile bir yazı çeşididir de mizah bir yazı çeşidi değildir. Çeşit olsaydı tekniği olurdu. Mizah bir biçemdir. Topluma bakış açısıdır. Mizah şiir, hikaye, roman olabilir: cins değil, biçimdir. Mizacımızdan gelen bir özelliktir, bir çeşnidir. Yazı tipleri maharet ister, teknik ister. Bunları sağladın mı muvaffakiyet tamdır. Mizah ne ister? Mizah insanın mizacından geldiği için bilgi değildir edinilemez. Teknik de değildir. İnsanın yaradılışında bu özellik varsa mizah başarılı olabilir.“

RIFAT ILGAZ NE VAKİT ÖLDÜ?

2 Temmuz Sivas Madımak Olayı’nda başta yakın dostu Asım Bezirci olmak üzere birçok kişinin katledildiği haberine çok üzülen Ilgaz, bundan 5 gün sonra, 7 Temmuz 1993‘te meskeninde öldü ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na, Asım Bezirci’nin yanına defnedildi.

Hababam Sınıfı’nın müellifi Rıfat Ilgaz kimdir? Rıfat Ilgaz’ın hayatı… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

MLSA Turkey’den Sibel Yükler’in haberine göre, duruşmayı, Bilim Sanat Edebiyat Derneği ve İnsan Hakları Derneği (İHD) Ankara Şubesi ile yurtdışından ve Türkiye’den 50’den fazla hak savunucusu takip etti.

8 YIL TALEP EDİLMİŞTİ

Esas hakkındaki mütalaasını açıklayan savcı, kelam konusu konuşma ve şiirin “terör örgütü propagandası” olduğunu sav ederek Telli’nin 8 yıla kadar mahpus cezasıyla cezalandırılmasını talep etmişti.

Mütalaaya karşı savunma yapan Telli, basın açıklamasına aydın sorumluluğuyla katıldığını söyleyerek, “Maksadım şiir okumaktı. Artık 26. basıma ulaşan Dövüşen Anlatsın kitabımdaki şiir ‘terör örgütü propagandası’ yaptığım sav ediliyor. Bir aydın olarak toplumsal problemlerde daha evvel de bulundum, bu benim görevim” dedi. Suçlamayı reddeden Telli, beraatini talep etti.

Avukat Umut Vedat Acar ise 2017 yılındaki açıklamaya katılan 75 kişi hakkında başka farklı açılan davaların hiçbirinde ceza verilmediğini hatırlatarak, “Mahkeme heyetleri fezlekenin iddianameye, iddianamelerin mütalaaya dönüştüğünü ve ortada suça ait rastgele bir kanıt olmadığını görüyor. Hiçbir mahkeme bu açıklamayı ‘terör örgütü propagandası’ hatasından cezalandırmadı” diyerek, beraat kararı verilmesini talep etti.

10 AY MAHPUS CEZASI

Kararını açıklayan mahkeme, Telli’nin üzerine atılı cürmü işlediğini belirterek “terör örgütü propagandası” cürmünden 10 ay mahpus cezası ile cezalandırılmasına hükmetti. Mahkeme, cezanın ertelenmesine karar verdi.

NE OLMUŞTU?

Duruşma savcısı, Telli’nin açıklamada yaptığı “Dostlar, dostlar biz aylarca, yıllarca bu sokakları, bu caddeleri ‘Yaşasın halkların kardeşliği’ diye inlettik. Halkların kardeşliğinin nasıl gerçekleşeceğini bize Ulaş Bayraktaroğlu gösterdi. Demek ki dövüşe dövüşe kazanılacak bu kardeşlik” konuşması ile “Dövüşen Anlatsın” kitabından okuduğu şiirle “terör örgütü propagandası” yaptığını tez etmişti.

Davaya, Sosyalist Demokrasi Partisi (SDP) Merkez Yürütme Heyeti üyesi Ulaş Bayraktaroğlu’nun Suriye’de öldürülmesinin akabinde 11 Mayıs 2017 tarihinde Ankara’daki Yüksel Caddesi’nde yapılan basın açıklaması münasebet gösterilmişti.

Basın açıklamasında şiir okudu: Şair Ahmet Telli’ye ‘terör’ cezası! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Söz konusu şiir şu biçimde: 

“Bir adam ki uykuya hasret

Bir adam ki vatana sevdalı

Bir adam ki millete aşık

Bir adam ki dünyaya bedel

Bir adam ki gençlere ilham

Bir adam ki mazlumlara umut

Bir adam ki bir üzülür milyonlar üzülür

Bir adam ki bir sevinir milyonlar sevinir”

Bir adam ki uykuya hasret
Bir adam ki vatana sevdalı
Bir adam ki millete aşık
Bir adam ki dünyaya bedel
Bir adam ki gençlere ilham
Bir adam ki mazlumlara umut
Bir adam ki bir üzülür milyonlar üzülür
Bir adam ki bir sevinir milyonlar sevinir pic.twitter.com/NkECEiMt9A

— Prof. Dr. Haluk Görgün (@halukgorgun) May 28, 2023

Görgün, 6 yıl süren ASELSAN İdare Konseyi Başkanlığı ve Genel Müdürlüğü misyonundan, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı’na atanmasıyla ayrıldı. AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan atama kararını 5 Mayıs’ta verdi. 

Savunma Sanayi Başkanlığı’na atanan Haluk Görgün’ün Erdoğan’a yazdığı şiir gündemde yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

TURGUT UYAR KİMDİR?

Turgut Uyar, 4 Ağustos 1927’de Ankara’da, Fatma ve Hayri çiftinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Altı kardeşten beşincisi olan çocuklarına Ahmet Turgut ismini verdiler.

Babası 1931 yılında emekli olunca Ankara’dan İstanbul’a taşındılar. Edirnekapı’daki Hırka-i Şerif İlkokulu’nda okula başladı. Lakin ilköğretimi 5 okul değiştirerek bitirebildi. Daha sonra Konya’daki askeri okulda eğitim hayatına devam etti.

Sonrasında Bursa Işıklar Askeri Lisesi’ni bitirdi. Ahmet Turgut Uyar, Askeri Memurlar Okulu’ndan mezun olarak eğitim hayatını bitirdi. 

ŞİİRE NASIL BAŞLADI?

Çocukluğundan itibaren sanatla ilgilenen Turgut Uyar en çok şiire ilgi duyuyordu. Uyar şiir yazma hissinin birinci nasıl oluştuğunu şöyle anlatıyor:

“Daha ilkokulda vezin ve kafiyeden haberim olmadığı çağlarda manzumeler yazardım. Sonra ortaokul ve lise devresinde uzunluğuna yazdım. Günde üç beş şiir, haftada on beş, günde bir roman yazıyordum. Ancak ne şiirler ve romanlar. Liseyi bitireceğim yıl, Hayyam, Nedim, Yahya Kemal, Tevfik Fikret, Hamit ve Haşim kıskıvrak tutmuşlardı. Taklit ettiğimi bile bile onlara özenerek, bildiğim ve becerdiğim kadar terkipli filan gazeller mazeller yazardım. Hatta Makbere Mezar ismiyle bir nazire bile yazmıştım.”

TOMRİS UYAR İLE EVLENDİ

18 yaşında baba olan Uyar birinci eşinden olan 3 çocuğunu memurluk yaptığı yerlerde büyüttü. 1958’de askerlikten ayrılarak Türkiye Selüloz ve Kağıt Endüstrisi’nin Ankara şubesinde çalışmaya başladı. 1966 yılında eşinden ayrılıp İstanbul’a yerleştiğinde o devir Cemal Süreya ile bağlantısı bitme evresinde olan Tomris Uyar ile şiir üzerine mektuplaşmaya başladılar. Bu mektuplaşmalar 1969’da evlilikle sonuçlandı. Tomris Uyar ile evliliklerinden bir erkek çocukları (Hayri Turgut Uyar) oldu.

MEMUR TURGUT UYAR

Askeri memur olarak birçok kurumda vazife alan Turgut Uyar, devam eden yıllarda bu misyonundan istifa etti. SEKA’nın Ankara şubesinde vazifeye başlayan ünlü şair 1967’de emekli olana kadar da misyonunu sürdürdü. Sonra da İstanbul’a taşındı.

TURGUT UYAR ŞİİRLERİ

İkinci Yeni akımının öncüleri ortasında sayılan Uyar’ın birinci şiiri 1947’de Yenigün mecmuasında yayımlanmıştır. Hece ölçüsüyle yazdığı ve toplumsal mevzuları işleyen birinci iki kitabı Arz-ı Hal (1949) ve Türkiyem (1952) ‘den sonra, Dünyanın En Hoş Arabistanı (1959) ‘yla bireyin iç dünyasına ve birey-toplum ilgisine yönelmiştir. Tütünler Islak (1962) ve Her Pazartesi (1968) ‘de de koruduğu bu çizgi yerini Divan (1970) ile klâsik şiirin kalıplarına, Toplandılar (1974) ve Kayayı Delen İncir (1982) ile kelam konusu devirde yaşanan sınıfsal uğraşın yansımalarına bırakmıştır.

Aşk, ayrılık, vefat temlerini, etraftan aldığı izlenimleri işleyen şiirler yazmıştır. 1950’den sonra İkinci Yeni akımının en önemli isimlerinden olmuştur. Gerek öz gerekse biçim bakımından daima değişen, halk şiirinden divan şiirine geniş bir kültür birikimini değerlendirirken kendisi olabilen bir şiiri geliştirmiştir.

TURGAT UYAR’IN ESERLERİ

Şiir 

Arz-ı Hal (1949) 
Türkiyem (1952-1963) 
Dünyanın En Hoş Arabistanı (1959) 
Tütünler Islak (1962) 
Her Pazartesi (1968) 
Divan (1970) 
Toplandılar (1974) 
Toplu Şiirler (1981, birinci dört kitaptaki şiirleri) 
Kayayı Delen İncir (1982) 
Dün Yok mu (1984) 
Büyük Saat (Son yazdıklarıyla birlikte bütün şiirleri 1984) 

İnceleme 

Bir Şiirden (1984) 

Ödülleri 

1963 Yeditepe Şiir Armağanı Tütünler Islak ile 
1975 Türk Lisan Kurumu Çeviri Mükafatı Lucretius’tan Kainatın Yapısı çevirisi ile (Tomris Uyar’la birlikte) 
1981 Behçet Necatigil Şiir Mükafatı Kayayı Delen İncir ile 
1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Mükafatı Büyük Saat ile

Vefatının 34. yıl dönümünde ‘Göğe Baktıran Şair’ unutulmadı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Müellifler Sendikası Genel Lideri Adnan Özyalçıner, Can Yücel’in gündelik lisanı şiire çevirebilen bir şair olduğunu vurgulayarak, “Can, bizim şiirimizin en değerli şairlerinden biridir. Can’ın şiiri bir lisan şiiridir. Lisan ile söyleyen, lisanla yazan, lisanı şiire çeviren bir şairdir. Gündelik sözcüklerimizi şiir lisanıyla anlatabilen bir şairdir. Can, bilhassa İstanbul ağzıyla konuşur. İstanbul ağzındaki bütün argoları, küfürleri şiir lisanıyla anlatır. Can Yücel’in şiirleri, bence şiirin aslıdır. Can Yücel politik, ekonomik, günlük hayatımıza yansıyan her türlü olayı alaycı bir lisanla bize aktaran bir şairdir” dedi.

Can Yücel’i anma aktiflikleri, UKKSA’da bugün saat 17.00’de Cengiz Bektaş, Adnan Özyalçıner, Nedim Gürsel, Yaşar Miraç, İsa İnan, Ayşenur Arslan, Funda Tarakçıoğlu, Ali Gök, İdil Berf, Nebil Özgentürk, Gülsen Tuncer ve Hüsnü Arkan üzere şair, müellif ve sanatkarların katılacağı söyleşi ve imza günü ile devam edecek.

CAN YÜCEL KİMDİR?

Can Yücel, 21 Ağustos 1926’da İstanbul’da doğdu. Birinci eğitiminin akabinde Can Yücel, Ankara Atatürk Lisesinde lise tahsilini tamamladı. Tek parti periyodunun 7 yıl mühlet ile Ulusal Eğitim Bakanlığını yapan Hasan Âli Yücel’in oğludur.

YURTDIŞI BURSU KAZANMASI VE BABASININ TORPİL İTİRAZI

1943 yılında, yakın dostu ve Ankara Atatürk Lisesi’nden sınıf arkadaşı Gazi Yaşargil ile birlikte yurt dışı eğitim bursu kazandığı halde, babası, devrin Ulusal Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel ” Bakan, kendi oğluna torpil yaptı derler” diyerek karşı çıktı. Ama Gazi Yaşargil, bu bilginin hakikat olmadığını, ikisinin de ailelerinin imkânlarıyla yurt dışına gittiklerini açıkladı.

Ankara ve Cambridge üniversitelerinde Latince ve Yunanca okudu. Çeşitli elçiliklerde çevirmenlik, Londra’da BBC’nin Türkçe kısmında spikerlik yaptı.

Avrupa’nın çeşitli kentlerinde yaşayan Yücel, ülkemize geri döndü. Bu sırada Kore Savaşı çıkar. Can Yücel de askerliğini Kore’de yapar.

Askerlik dönüşü, Bodrum’a yerleşen Can Yücel, aldığı lisan eğitimi sayesinde turist rehberi olarak çalıştı. Bir mühlet sonra ise İstanbul’a yerleşti ve kendini şiir yazmaya verdi.

CHE GUEVERA KİTAPLARINI ÇEVİRİ EDİNCE MAHKUM EDİLDİ

12 Mart 1971 periyodunda Che Guevara ve Mao’dan çeviriler yaptığı gerekçesiyle 15 yıl mahpusa mahkûm oldu. 1974’te çıkarılan genel afla dışarı çıktı. Dışarı çıkışının akabinde mahpusta yazdığı Bir Siyasalın Şiirleri isimli kitabını yayımladı. 12 Eylül 1980 sonrasında müstehcen olduğu argümanıyla “Rengahenk” isimli kitabı toplatıldı.

DATÇA’YA YERLEŞMESİ VE SON YILLARI

Mahkumiyeti biten şair, daha sonra kendisi ile özdeşleşen Datçaya yerleşti. Burada da kalemini kullanmaya devam eden Can Yücel, Leman ve Öküz mecmualarında yazılarını yayımladı. Tekrar bu yıllarda usta kalem, Süleyman Demirele hakaret ettiği gerekçesiyle yargılandı. Her vakit politik kimliğini de muhakkak eden Can Yücel, bir devir ÖDP(Özgürlük ve Dayanışma Partisi)nin İzmir 1. sıra milletvekili adayı da olmuştur.

CAN YÜCEL’İN KENDİNE HAS TARZI

Edebiyata şiir ile başlayan Can Yücel’in kendine mahsus bir üslubu vardı. Kaba lakin samimi olan bu biçimini şiirinde sokak lisanını, argoyu ve birbirinden farklı jargonları bulmak mümkündür. Şiirlerinin en kıymetli özelliği toplumsal bir hassaslık ve bu hassaslığı veriş biçimi olarak ise hicvi seçmesidir. Tabiat sevgisi Can Yücelin şiirinde dikkat çeken başka kıymetli kavramlardan biridir.

CAN YÜCEL ŞİİRLERİ

Can Yücel, taşlama ve toplumsal hassaslığın ağır bastığı şiirlerinde, yalın lisanı ve buluşları ile dikkati çekti. Can Yücel’in ilham kaynakları ve şiirlerinin bahisleri; tabiat, beşerler, olaylar, kavramlar, heyecanlar, duyumlar ve hislerdir. Şiirlerinin birçoklarında sevdiği beşerler vardır. ‘Maaile’ şairin kitaplarından birine koyduğu bir isim. Can Yücel için ailesi çok değerlidir: eşi, çocukları torunları, babası.. Bu beşerlerle olan sevgi dolu ömrü şiirlerine yansımıştır. ‘Küçük Kızım Su’ya’, ‘Güzel’e’, ‘Yeni Hasan’a Yolluk’, ‘Hayatta Ben En çok Babamı Sevdim’ bu sevgi şiirlerinden bazılarıdır.

BİR İHTİMAL DAHA VAR, O DA ÖLMEK Mİ DERSİN

Can Yücel ayrıyeten Lorca, Shakespeare, Brecht üzere kıymetli muharrirlerin oyunlarından çeviriler yaptı. Shakespeare çevirileri (Hamlet, Fırtına ve Bir Yaz Gecesi Rüyası) aslına bağlı kalmayan, yapıtları topluma aktarma hedefiyle yaptığı çevirilerdir. Shakespeare’in ünlü ‘to be or not to be’ kelamını ‘bir ihtimal daha var, o da ölmek mi dersin’ biçiminde Türkçeleştirmiştir. 1959’da birinci baskısı yayımlanan ‘Her Boydan’ isimli kitabında dünya şairlerinin şiirlerini hür lakin çok başarılı bir biçimde Türkçeye çevirmiştir.

Güler Yücel ile evli olan şair, bu evlilikten iki kızı (Güzel Yücel ve Su Yücel) ve bir oğlu (Hasan Yücel) oldu.

ÖLÜMÜ

Can Yücel, 12 Ağustos 1999’da tedavi gördüğü Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi’nde “ağız boşluğu kanseri” nedeniyle hayatını kaybetti. Vasiyetini sevgili eşi Güler Yücel’e bırakmıştı. İsteği ömrünün son 10 yılını geçirdiği, Datça’ya gömülmekti. “Mekanım Datça olsun, öldükten sonra beni buraya gömün” kederi.

Cenazesi periyodun Belediye Lideri Ahmet Piriştina’nın öncülüğüyle Datça’ya en sevdiği günebakan çiçekleriyle uğurlandı. Büyük Gölcük zelzelesinin meydana geldiği tarihte, 17 Ağustos 1999’da defnedildi.

ESERLERİ

Yazma – 1950.

Her Uzunluktan – 1959, Çeviri Şiirler.

Sevgi Duvarı – 1973.

Bir Politiğin Şiirleri – 1974.

Ölüm ve Oğlum – 1975.

Şiir Alayı – 1981, birinci dört şiir kitabı.

Rengâhenk – 1982.

Gökyokuş – 1984.

Beşibiyerde – 1985, birinci beş şiir kitabı.

Canfeda – 1985.

Çok Bi Çocuk – 1988.

Kısa Devre – 1990.

Kuzgunun Yavrusu – 1990.

Gece Vardiyası Albümü – 1991.

Güle Güle-Seslerin Sessizliği – 1993.

Gezintiler – 1994.

Maaile – 1995.

Seke Seke – 1997.

Alavara – 1999.

Mekânım Datça Olsun – 1999.

En Uzak Aralık.

Benim Adım Firuzansa Ne Olayım.

Cazcı firuzan – 1997.

Hotuhların dramı.

Biraz alıştım.

Bördübet’ten Sedir Adası’na.

Yüz Kitabı Şiirlerimden Seçmeler – 2010.

Yaprak Dökümü.

ÇEVİRİLERİ

Hamlet (Shakespeare)1992. İstanbul: Papirüs Yayınları, 1996.

Bahar Noktası (Bir Yaz Gecesi Düşü’nün çevirisi) (Shakespeare) 1981. İstanbul: Papirüs Yayınları, 1996.

Muhteşem Gatsby (The Great Gatsby, F. Scott Fitzgerald), Ağaoğlu Yayınevi, İstanbul, 1964.

Yeni Başlayanlar İçin Marx (Marx Para Principantes) 1977.

Salozun Mavalı (Peter Weiss)Bilgi Yayınları.

Can Yücel’siz 20 yıl… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.