TURGUT UYAR KİMDİR? 

Usta şair, Hayri ve Fatma Uyar çiftinin çocuğu olarak 4 Ağustos 1927’de Ankara’da doğdu.

İlkokulu babasının memuriyeti nedeniyle İstanbul ve Eskişehir’de tamamlayan Uyar, ilkokul yıllarında manzumeler yazmaya başladı, Ömer Hayyam, Nedim, Yahya Kemal Beyatlı, Tevfik Fikret ve Ahmet Haşim’in yapıtlarını okudu.

Uyar, yatılı okuduğu Konya Askeri Ortaokulunun akabinde Bursa Askeri Lisesine devam etti. 1947’de Askeri Memurlar Okulundan mezun oldu.

Personel subayı olarak 1948’de Posof’a (Kars Ardahan) tayin edilen şair, evvel Terme Askerlik Şubesinde misyon aldı, akabinde üsteğmen olarak Ankara’da Kara Kuvvetleri Komutanlığı İşçi Dairesi Başkanlığında çalıştı.

TURGUT UYAR’IN SANAT YAŞAMI

Turgut Uyar’ın birinci şiiri “Yad” 1947’de Yedigün mecmuasında yayımlandı. Şiir, Kaynak dergisince 1948’de açılan müsabakada Uyar’a ikincilik kazandırdı.

İlk kitabı “Arz-ı Hal” 1949’da okuyucuyla buluşan şairin ikinci kitabı “Türkiyem” 1952’de yayınlandı. ???????İlk şiirlerinde Nazım Hikmet Ran ve Orhan Veli Kanık’tan etkilenen Uyar, birinci 2 kitabındaki şiirlerinde hece şiirini tercih etti. “Arz-ı Hal” kitabında yer alan “Yalağuz” şiirinde, “yalnız” sözünü 18. yüzyıl Türkçesindeki karşılığıyla “yalağuz” olarak kullanan Uyar, şiirlerinde sık sık “kendini kalabalıkların içinde yalnız hissetme” hissini işledi.

Usta kalemin, 1959’da yayınlanan üçüncü kitabı “Dünyanın En Hoş Arabistanı”nda yer alan “Göğe Bakma Durağı” şiiri, modernist yaklaşımı ve yeni imgeler kurma özelliğiyle beğeni topladı.

Uyar’ın kendi şiir ırmağını yeni bir akışa yönlendirdiği devirde yazdığı şiirlerden “Göğe Bakma Durağı”, yeni devrinin çabucak tüm özelliklerini barındıran bir metin olarak, gerek şairin duyarlığı, gerekse poetik anlayışı bakımından yenileşmenin, çağdaşlaşmanın bariz izlerini taşıdı.

Ayrıca kitaptaki başka şiirlerle okunduğu vakit anlaşılacak biçimde yazıldığı için edebiyatçılar tarafından, bağımsız bir metin olmak yerine Turgut Uyar şiirinin ana gövdesinin homojen bölgelerinden biri olarak tanım edildi.

Ece Ayhan, Sezai Karakoç, Edip Cansever ve Cemal Süreya üzere şairlerin içinde olduğu “İkinci Yeni” akımına katılan şairin “Efendimiz Acemilik” ve “Çıkmazın Güzelliği” üzere yazıları Türk şiirinin bir devrinin anlaşılmasında başvurulan temel metinler ortasına girdi.

Gerek öz gerekse biçim bakımından daima değişen, halk şiirinden divan şiirine geniş bir kültür birikimini pahalandıran Uyar, şiirlerinde aşk, ayrılık, vefat temlerini ve etraftan aldığı izlenimleri işledi.

Turgut Uyar’ın şiirleri İngilizce, Fransızca ve Sırpçaya çevrildi, kitapları ve yazıları Varlık, Yeditepe, Pazar Postası, Dost, Değişim, Türk Lisanı, Yedigün, Kaynak, Şimdilik, Forum, Yeni Mecmua, Hürriyet Şov, Milliyet Sanat, Düşün, Devir ve Papirüs mecmualarında yayımlandı. Şair, Hüseyin Cöntürk’ün çıkardığı Periyot mecmuasının kurucuları ortasında da yer aldı.

TURGUT UYAR’IN ÖZEL YAŞAMI

İlk evliliğini Yezdan Şener ile yaparak 18 yaşında baba olan Uyar’ın bu evlilikten Semiramis, Şeyda ve Tunga, 1969’da muharrir Tomris Uyar’la yaptığı ikinci evlilikten de Turgut isimli çocukları oldu.

TURGUT UYAR’IN ÖLÜMÜ

Uyar, 1958 yılında, zarurî hizmetini tamamladıktan sonra yüzbaşı rütbesindeyken ordudan ayrıldı. Ankara’da, SEKA İrtibat Ofisinde ve Sanayi Bakanlığında memur olarak çalıştı. 1969’da emekliye ayrılarak İstanbul’a yerleşen Uyar, 22 Ağustos 1985’te siroz hastalığı nedeniyle ömrünü yitirdi.

TURGUT UYAR’IN ÖDÜLLERİ

Uyar’ın “Tütünler Islak” kitabı 1963 Yeditepe Şiir Armağanı, Tomris Uyar’la Lucretius’tan yaptığı “Evrenin Yapısı” çevirisi 1975 Türk Lisan Kurumu Çeviri Mükafatı, “Kayayı Delen İncir” 1983 Behçet Necatigil Şiir Mükafatı, yeni şiirlerinin eklendiği ve tüm şiirlerini toplayan “Büyük Saat” kitabı ise 1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Mükafatı aldı.

Usta şair, şiir kısmında “Arz-ı Hal”, “Türkiyem”, “Dünyanın En Hoş Arabistanı”, “Tütünler Islak”, “Her Pazartesi”, “Divan”, “Toplandılar”, “Kayayı Delen İncir”, “Büyük Saat”, inceleme kısmında “Bir Şiirden”, tenkit kısmında “Sonsuz ve Öbürü” yapıtlarını okuyucuyla buluşturdu.

Şair Turgut Uyar vefatının 38. yılında anılıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

TURGUT UYAR KİMDİR? 

Usta şair, Hayri ve Fatma Uyar çiftinin çocuğu olarak 4 Ağustos 1927’de Ankara’da doğdu.

İlkokulu babasının memuriyeti nedeniyle İstanbul ve Eskişehir’de tamamlayan Uyar, ilkokul yıllarında manzumeler yazmaya başladı, Ömer Hayyam, Nedim, Yahya Kemal Beyatlı, Tevfik Fikret ve Ahmet Haşim’in yapıtlarını okudu.

Uyar, yatılı okuduğu Konya Askeri Ortaokulunun akabinde Bursa Askeri Lisesine devam etti. 1947’de Askeri Memurlar Okulundan mezun oldu.

Personel subayı olarak 1948’de Posof’a (Kars Ardahan) tayin edilen şair, evvel Terme Askerlik Şubesinde misyon aldı, akabinde üsteğmen olarak Ankara’da Kara Kuvvetleri Komutanlığı İşçi Dairesi Başkanlığında çalıştı.

TURGUT UYAR’IN SANAT YAŞAMI

Turgut Uyar’ın birinci şiiri “Yad” 1947’de Yedigün mecmuasında yayımlandı. Şiir, Kaynak dergisince 1948’de açılan müsabakada Uyar’a ikincilik kazandırdı.

İlk kitabı “Arz-ı Hal” 1949’da okuyucuyla buluşan şairin ikinci kitabı “Türkiyem” 1952’de yayınlandı. ???????İlk şiirlerinde Nazım Hikmet Ran ve Orhan Veli Kanık’tan etkilenen Uyar, birinci 2 kitabındaki şiirlerinde hece şiirini tercih etti. “Arz-ı Hal” kitabında yer alan “Yalağuz” şiirinde, “yalnız” sözünü 18. yüzyıl Türkçesindeki karşılığıyla “yalağuz” olarak kullanan Uyar, şiirlerinde sık sık “kendini kalabalıkların içinde yalnız hissetme” hissini işledi.

Usta kalemin, 1959’da yayınlanan üçüncü kitabı “Dünyanın En Hoş Arabistanı”nda yer alan “Göğe Bakma Durağı” şiiri, modernist yaklaşımı ve yeni imgeler kurma özelliğiyle beğeni topladı.

Uyar’ın kendi şiir ırmağını yeni bir akışa yönlendirdiği periyotta yazdığı şiirlerden “Göğe Bakma Durağı”, yeni devrinin çabucak tüm özelliklerini barındıran bir metin olarak, gerek şairin duyarlığı, gerekse poetik anlayışı bakımından yenileşmenin, çağdaşlaşmanın bariz izlerini taşıdı.

Ayrıca kitaptaki öbür şiirlerle okunduğu vakit anlaşılacak biçimde yazıldığı için edebiyatçılar tarafından, bağımsız bir metin olmak yerine Turgut Uyar şiirinin ana gövdesinin homojen bölgelerinden biri olarak tanım edildi.

Ece Ayhan, Sezai Karakoç, Edip Cansever ve Cemal Süreya üzere şairlerin içinde olduğu “İkinci Yeni” akımına katılan şairin “Efendimiz Acemilik” ve “Çıkmazın Güzelliği” üzere yazıları Türk şiirinin bir devrinin anlaşılmasında başvurulan temel metinler ortasına girdi.

Gerek öz gerekse biçim bakımından daima değişen, halk şiirinden divan şiirine geniş bir kültür birikimini pahalandıran Uyar, şiirlerinde aşk, ayrılık, vefat temlerini ve etraftan aldığı izlenimleri işledi.

Turgut Uyar’ın şiirleri İngilizce, Fransızca ve Sırpçaya çevrildi, kitapları ve yazıları Varlık, Yeditepe, Pazar Postası, Dost, Değişim, Türk Lisanı, Yedigün, Kaynak, Şimdilik, Forum, Yeni Mecmua, Hürriyet Şov, Milliyet Sanat, Düşün, Periyot ve Papirüs mecmualarında yayımlandı. Şair, Hüseyin Cöntürk’ün çıkardığı Periyot mecmuasının kurucuları ortasında da yer aldı.

TURGUT UYAR’IN ÖZEL YAŞAMI

İlk evliliğini Yezdan Şener ile yaparak 18 yaşında baba olan Uyar’ın bu evlilikten Semiramis, Şeyda ve Tunga, 1969’da müellif Tomris Uyar’la yaptığı ikinci evlilikten de Turgut isimli çocukları oldu.

TURGUT UYAR’IN ÖLÜMÜ

Uyar, 1958 yılında, mecburî hizmetini tamamladıktan sonra yüzbaşı rütbesindeyken ordudan ayrıldı. Ankara’da, SEKA İrtibat Ofisinde ve Sanayi Bakanlığında memur olarak çalıştı. 1969’da emekliye ayrılarak İstanbul’a yerleşen Uyar, 22 Ağustos 1985’te siroz hastalığı nedeniyle ömrünü yitirdi.

TURGUT UYAR’IN ÖDÜLLERİ

Uyar’ın “Tütünler Islak” kitabı 1963 Yeditepe Şiir Armağanı, Tomris Uyar’la Lucretius’tan yaptığı “Evrenin Yapısı” çevirisi 1975 Türk Lisan Kurumu Çeviri Mükafatı, “Kayayı Delen İncir” 1983 Behçet Necatigil Şiir Mükafatı, yeni şiirlerinin eklendiği ve tüm şiirlerini toplayan “Büyük Saat” kitabı ise 1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Mükafatı aldı.

Usta şair, şiir kısmında “Arz-ı Hal”, “Türkiyem”, “Dünyanın En Hoş Arabistanı”, “Tütünler Islak”, “Her Pazartesi”, “Divan”, “Toplandılar”, “Kayayı Delen İncir”, “Büyük Saat”, inceleme kısmında “Bir Şiirden”, tenkit kısmında “Sonsuz ve Öbürü” yapıtlarını okuyucuyla buluşturdu.

Şair Turgut Uyar vefatının 38. yılında anılıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

TURGUT UYAR KİMDİR?

Turgut Uyar, 4 Ağustos 1927’de Ankara’da, Fatma ve Hayri çiftinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Altı kardeşten beşincisi olan çocuklarına Ahmet Turgut ismini verdiler.

Babası 1931 yılında emekli olunca Ankara’dan İstanbul’a taşındılar. Edirnekapı’daki Hırka-i Şerif İlkokulu’nda okula başladı. Lakin ilköğretimi 5 okul değiştirerek bitirebildi. Daha sonra Konya’daki askeri okulda eğitim hayatına devam etti.

Sonrasında Bursa Işıklar Askeri Lisesi’ni bitirdi. Ahmet Turgut Uyar, Askeri Memurlar Okulu’ndan mezun olarak eğitim hayatını bitirdi. 

ŞİİRE NASIL BAŞLADI?

Çocukluğundan itibaren sanatla ilgilenen Turgut Uyar en çok şiire ilgi duyuyordu. Uyar şiir yazma hissinin birinci nasıl oluştuğunu şöyle anlatıyor:

“Daha ilkokulda vezin ve kafiyeden haberim olmadığı çağlarda manzumeler yazardım. Sonra ortaokul ve lise devresinde uzunluğuna yazdım. Günde üç beş şiir, haftada on beş, günde bir roman yazıyordum. Ancak ne şiirler ve romanlar. Liseyi bitireceğim yıl, Hayyam, Nedim, Yahya Kemal, Tevfik Fikret, Hamit ve Haşim kıskıvrak tutmuşlardı. Taklit ettiğimi bile bile onlara özenerek, bildiğim ve becerdiğim kadar terkipli filan gazeller mazeller yazardım. Hatta Makbere Mezar ismiyle bir nazire bile yazmıştım.”

TOMRİS UYAR İLE EVLENDİ

18 yaşında baba olan Uyar birinci eşinden olan 3 çocuğunu memurluk yaptığı yerlerde büyüttü. 1958’de askerlikten ayrılarak Türkiye Selüloz ve Kağıt Endüstrisi’nin Ankara şubesinde çalışmaya başladı. 1966 yılında eşinden ayrılıp İstanbul’a yerleştiğinde o devir Cemal Süreya ile bağlantısı bitme evresinde olan Tomris Uyar ile şiir üzerine mektuplaşmaya başladılar. Bu mektuplaşmalar 1969’da evlilikle sonuçlandı. Tomris Uyar ile evliliklerinden bir erkek çocukları (Hayri Turgut Uyar) oldu.

MEMUR TURGUT UYAR

Askeri memur olarak birçok kurumda vazife alan Turgut Uyar, devam eden yıllarda bu misyonundan istifa etti. SEKA’nın Ankara şubesinde vazifeye başlayan ünlü şair 1967’de emekli olana kadar da misyonunu sürdürdü. Sonra da İstanbul’a taşındı.

TURGUT UYAR ŞİİRLERİ

İkinci Yeni akımının öncüleri ortasında sayılan Uyar’ın birinci şiiri 1947’de Yenigün mecmuasında yayımlanmıştır. Hece ölçüsüyle yazdığı ve toplumsal mevzuları işleyen birinci iki kitabı Arz-ı Hal (1949) ve Türkiyem (1952) ‘den sonra, Dünyanın En Hoş Arabistanı (1959) ‘yla bireyin iç dünyasına ve birey-toplum ilgisine yönelmiştir. Tütünler Islak (1962) ve Her Pazartesi (1968) ‘de de koruduğu bu çizgi yerini Divan (1970) ile klâsik şiirin kalıplarına, Toplandılar (1974) ve Kayayı Delen İncir (1982) ile kelam konusu devirde yaşanan sınıfsal uğraşın yansımalarına bırakmıştır.

Aşk, ayrılık, vefat temlerini, etraftan aldığı izlenimleri işleyen şiirler yazmıştır. 1950’den sonra İkinci Yeni akımının en önemli isimlerinden olmuştur. Gerek öz gerekse biçim bakımından daima değişen, halk şiirinden divan şiirine geniş bir kültür birikimini değerlendirirken kendisi olabilen bir şiiri geliştirmiştir.

TURGAT UYAR’IN ESERLERİ

Şiir 

Arz-ı Hal (1949) 
Türkiyem (1952-1963) 
Dünyanın En Hoş Arabistanı (1959) 
Tütünler Islak (1962) 
Her Pazartesi (1968) 
Divan (1970) 
Toplandılar (1974) 
Toplu Şiirler (1981, birinci dört kitaptaki şiirleri) 
Kayayı Delen İncir (1982) 
Dün Yok mu (1984) 
Büyük Saat (Son yazdıklarıyla birlikte bütün şiirleri 1984) 

İnceleme 

Bir Şiirden (1984) 

Ödülleri 

1963 Yeditepe Şiir Armağanı Tütünler Islak ile 
1975 Türk Lisan Kurumu Çeviri Mükafatı Lucretius’tan Kainatın Yapısı çevirisi ile (Tomris Uyar’la birlikte) 
1981 Behçet Necatigil Şiir Mükafatı Kayayı Delen İncir ile 
1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Mükafatı Büyük Saat ile

Vefatının 34. yıl dönümünde ‘Göğe Baktıran Şair’ unutulmadı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.