Bakan Uraloğlu, burada yaptığı konuşmada, önceki yıllarda olduğu gibi 2024’te de bakanlık mensupları olarak milletin geleceğine ışık tutacak büyük projeleri hayata geçirdiklerini belirtti.

Yılın ilk ayında Gayrettepe-İstanbul Havalimanı Metro Hattı’nın son halkası olan Kağıthane-Gayrettepe kesimini hizmete açtıklarını hatırlatan Uraloğlu, “Şubat ayında ülkemizin en eski demir yolu hatlarından biri olan Sirkeci-Kazlıçeşme arasında atıl vaziyette duran 8,3 kilometrelik hattımızı modernize ederek Kazlıçeşme-Sirkeci Raylı Sistem Hattı’nı hizmete sunduk” dedi.

“Dış hatlarda 131 ülkede 349 noktaya ulaştık”

Uraloğlu, mart ayında Bakırköy Sahil-Bahçelievler-Güngören-Bağcılar Kirazlı Metro Hatları, Kocaeli Şehir Hastanesi Tramvay Hattı, Halkalı-İstanbul Havalimanı Metrosu’nun Arnavutköy-İstanbul Havalimanı kesimini açtıklarına değinerek, “9 Temmuz’da ülkemizin ilk yerli ve milli haberleşme uydusu TÜRKSAT 6A’yı da başarıyla uzaya fırlattık ve 3 gün önce kalıcı yörüngesine ulaştırdık. 10 Ağustos’ta Çukurova Uluslararası Havalimanı’nı açarak iç hat uçuş nokta sayımızı 58’e çıkardık. Dış hatlarda 131 ülkede 349 noktaya ulaştık. Ekim ayında Aydın-Denizli Otoyolu’nun son etabını da hizmete alarak otoyolumuzun tamamını hizmete sunmuş olduk” diye konuştu.

Bakan Uraloğlu, 2024 yılında toplam 357 kilometre bölünmüş yol yaptıklarını, son 22 yılda 23 bin 629 kilometre bölünmüş yol inşa ederek toplam bölünmüş yol uzunluğunu 29 bin 730 kilometreye yükselttiklerini anlattı.

Toplam bitümlü sıcak karışım kaplamalı yol uzunluğunu da 31 bin 727 kilometreye ulaştırdıklarını aktaran Uraloğlu, 36 kilometre uzunluğunda 17 tünel açarak toplam tünel uzunluğunu 789,4 kilometreye, 23,5 kilometre uzunluğunda 146 köprü inşa ederek toplam köprü uzunluğunu da 797,4 kilometreye çıkardıklarını ve 34 tarihi köprüyü restore ettiklerini kaydetti.

Uraloğlu, 2024’ün en önemli işlerinden birinin de Bolu Dağı Tüneli’nin 38 gün gibi kısa sürede 67 metre uzatılması olduğuna işaret ederek, şöyle devam etti:

“Bildiğiniz üzere Ankara yönünde ulaşım sağlayan tüpü 2023 yılı içerisinde 90 metre uzatarak hizmete açmıştık. Çalışmaların ikinci ayağı kapsamında İstanbul yönünde hizmet veren tünel portalının uzatılmasına da 31 Temmuz 2024’te başladık. 50 gün sürmesini planladığımız çalışmalarımızı 38 günde hızlıca tamamladık. Türkiye’de ulaşımın can damarlarından olan Ankara-İstanbul geçişi artık çok daha hızlı ve güvenli. İnşallah, Bolu Dağı Tüneli’ndeki bu çalışmalarımızın ardından olası bir yoğun yağış döneminde bu kesimde daha önce yaşadığımız olumsuz durumların hiçbirini yaşamamış olacağız.”

”926 KİLOMETRE KAR SİPERİ İNŞA ETTİK”

Karayolları Genel Müdürlüğünün 7 gün 24 saat çalışma esasına göre kar ve buzla mücadele çalışmalarına devam ederek yollarda güvenliği sağlayacağını dile getiren Uraloğlu, “Soğukların kendini iyice hissettirdiği ve kar yağışlarının yaklaştığı bu günlerde kış programımızı da hazırladık. Planımıza göre, yurt genelindeki toplam 68 bin 550 kilometrelik kara yolu ağımız üzerinde, 452 karla mücadele merkezimizde, 12 bin 634 makine ve ekipmanla, 13 bin 283 personelimizle hizmet vereceğiz. Karla mücadele çalışmalarında kullanılmak üzere 738 bin ton tuz, 422 bin metreküp tuz agregası, kritik kesimler için 11 bin 576 ton tuz çözeltisini merkezlerimizde depoladık. Bunun yanında, kara yollarımızdaki tipi ve esintilere karşı 926 kilometre kar siperi inşa ettik” bilgilerini verdi.

Bakan Uraloğlu, Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan merkezde. güzergah analizi yapıldığını, karla mücadele çalışmaları, açılan-kapanan yollar ve anlık trafiğin monitörler üzerinden takip edildiğini aktardı.

Ekiplerin yılbaşı dahi olsa görevlerinin başında bulunmaya devam edeceğini, yol kenarında bekleyen karla mücadele araçlarının gerekli görüldüğü anda yollara müdahale edeceğini anlatan Uraloğlu, “İstanbul-Ankara bağlantısını sağlayan Anadolu Otoyolu üzerindeki kritik noktalar olan Bolu Dağı Tüneli ve Cankurtaran Geçiti’nde de trafiğin aksamaması içinde ekiplerimiz her an teyakkuz halindedir” dedi.

Uraloğlu, bölünmüş yollarda yapılacak çalışmalara da değinerek, şunları söyledi:

“Bölünmüş yol ağımızı 2025 yılında 30 bin 18 kilometreye, bitümlü sıcak karışım kaplamalı yol uzunluğumuzu ise 32 bin 267 kilometreye ulaştıracağız. Halkalı-Kapıkule Hızlı Tren Projesi’nin ilk etabı olan 153 kilometre uzunluğundaki Çerkezköy-Kapıkule hızlı tren hattını 2025 yılı sonunda hizmete açacağız. Gazipaşa Yat Limanı’nı açacağız, 150 yat kapasiteli Aydıncık Yat Limanı’nın altyapı çalışmalarını tamamlayacağız. İstanbul Havalimanı’na 3 paralel piste aynı anda 3 uçağın iniş ve kalkış yapabilmesi imkanını kazandıracağız. Avrupa’da ilk kez uygulanacak ‘Eş Zamanlı Bağımsız Üçlü Paralel Pist Operasyonları’ uygulamasını da 17 Nisan’da hizmete alacağız.”

Bakan Uraloğlu, 2025 yılının ulaşım sektörü için daha da büyük hedefler konulan yıl olacağını vurgulayarak, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Akıllı ulaşım sistemlerine geçiş, sürdürülebilir ulaşımın yaygınlaştırılması, teknolojik gelişmeleri yakından takip ederek sektörümüze entegre edilmesi gibi birçok konuda önemli adımlar atacağız. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde akıllı, çevreci ve bütünsel kalkınmaya katkı sağlayacak politikalar çerçevesinde yatırım faaliyetlerimizi daha da artıracağız. Bu vesileyle her yılbaşında olduğu gibi bu yılbaşında da gece-gündüz, kar-kış demeden dağları aşan yollardan tünel ve köprülere, hat boylarından istasyonlara, uçuş kulelerinden pistlere, deniz fenerlerinden limanlara ülkemizin kesintisiz ulaşım ve iletişim hizmetlerini sağlamak için özveriyle çalışan bakanlığımız mensuplarının yeni yılını tekrar tebrik ediyorum. 2025 yılının tüm insanlık ve aziz milletimiz adına sağlık dolu, barışın tüm dünyada egemen olduğu, dostluk, kardeşlik ve dayanışma duygularının güç kazandığı bir yıl olmasını temenni ediyorum.”

Bakan Uraloğlu: İstanbul Havalimanı’na 3 piste aynı anda 3 uçak iniş-kalkış yapabilecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Beta evresinde olan X platformu, şirketlere titiz bir tarama ve doğrulama süreciyle işe alımı kolaylaştırma imkanı sunuyor. Bu sayede iş arayanlar, inançlı ve muteber bir ortamda doğrulanmış kuruluşların tekliflerine erişebiliyor.

Kuruluşlar bu özelliği kullanabilmek için aylık 1.000 dolar ödeme yapmaları gerekiyor.

X’İN İŞE ALMA ÖZELLİĞİ NASIL ÇALIŞIYOR?

İş ilanları, kuruluşların profillerinde görüntülenecek ve anahtar sözlere, pozisyonlara ve öteki kriterlere nazaran aranabilecek. Adaylar X platformu üzerinden direkt iş müracaatında bulunabilecek ve patronlar de adaylarla bağlantıya geçebilecektir.

X, LINKEDIN’E RAKİP OLUYOR

Bu atılım, bilhassa profesyonel ağ platformu LinkedIn‘in hakimiyetinde olan bir bölüme uğraş getiriyor. Elon Musk’ın X platformunun işe alım sürecine yeni yaklaşımlar sunması ve patronlar ile potansiyel çalışanlar ortasında daha tesirli bir irtibat kurulmasına imkan sağlaması bekleniyor.

ELON MUSK NEDEN X’E BU ÖZELLİKLERİ GETİRİYOR?

Elon Musk, Twitter‘ın ismini değiştirerek yeni bir platform haline getirme çalışmasının birinci adımını atmıştı. Bu kapsamda X ismi altında tekrar markalaşma sürecine giren platform artık bir toplumsal medya uygulamasından çıkıp “Her şeyin uygulaması” haline dönüşmeyi hedefliyor. Elon Musk, X’i Çin’de bulunan WeChat uygulamasının bir benzerine dönüştürmeyi hedefliyor. Bu sebepten ötürü da kullanıcılar birçok yenilik ile karşılaşıyor. 

Twitter’dan şirketler artık işe alım yapabilecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Beta evresinde olan X platformu, şirketlere titiz bir tarama ve doğrulama süreciyle işe alımı kolaylaştırma imkanı sunuyor. Bu sayede iş arayanlar, inançlı ve sağlam bir ortamda doğrulanmış kuruluşların tekliflerine erişebiliyor.

Kuruluşlar bu özelliği kullanabilmek için aylık 1.000 dolar ödeme yapmaları gerekiyor.

X’İN İŞE ALMA ÖZELLİĞİ NASIL ÇALIŞIYOR?

İş ilanları, kuruluşların profillerinde görüntülenecek ve anahtar sözlere, pozisyonlara ve öbür kriterlere nazaran aranabilecek. Adaylar X platformu üzerinden direkt iş müracaatında bulunabilecek ve patronlar de adaylarla irtibata geçebilecektir.

X, LINKEDIN’E RAKİP OLUYOR

Bu atak, bilhassa profesyonel ağ platformu LinkedIn‘in hakimiyetinde olan bir kesime gayret getiriyor. Elon Musk’ın X platformunun işe alım sürecine yeni yaklaşımlar sunması ve patronlar ile potansiyel çalışanlar ortasında daha tesirli bir irtibat kurulmasına imkan sağlaması bekleniyor.

ELON MUSK NEDEN X’E BU ÖZELLİKLERİ GETİRİYOR?

Elon Musk, Twitter‘ın ismini değiştirerek yeni bir platform haline getirme çalışmasının birinci adımını atmıştı. Bu kapsamda X ismi altında tekrar markalaşma sürecine giren platform artık bir toplumsal medya uygulamasından çıkıp “Her şeyin uygulaması” haline dönüşmeyi hedefliyor. Elon Musk, X’i Çin’de bulunan WeChat uygulamasının bir benzerine dönüştürmeyi hedefliyor. Bu sebepten ötürü da kullanıcılar birçok yenilik ile karşılaşıyor. 

Twitter’dan şirketler artık işe alım yapabilecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Amerikan Kızılhaçı’ndan yapılan açıklamada, yeni bağışçı kıymetlendirme sürecinde cinsiyet yahut cinsel yönelim ne olursa olsun, tüm bağışçıların birebir uygunluk sorularına yanıt vereceği belirtildi ve “Kan bağışı cinsel yönelime nazaran değil ferdî risk faktörlerine nazaran değerlendirilecek” sözüne yer verildi.

Kararın, yıllar süren bilimsel çalışmaların akabinde alındığını belirten Amerikan Kızılhaçı, “Yıllarca sağlanan datalar, bu yeni uygunluk kıymetlendirme sürecinin, hastaların inançta hissedebileceği inançlı bir kan arzını sağladığını göstermiştir” dedi.

“TEKRAR BAĞIŞ YAPABİLMEK ÇOK ANLAMLI”

Los Angeleslı kanser araştırmacısı Andrew Goldstein, yıllarca kan bağışı yapmasına karşın eşcinsel kimliği nedeniyle FDA kuralları yeterince kan bağışı yapamadı.

Ardından 2021 yılında başlatılan ve FDA tarafından finanse edilen bilimsel çalışmalara katılan Goldstein, kelam konusu uygulamanın değiştirilmesi için bilgi toplayan takımda yer aldı.

Amerikan Kızılhaçı’nın basın açıklamasında tabirlerine yer verilen Goldstein, “Tekrar kan bağışı yapabilme fırsatına sahip olmak benim için çok anlamlı” dedi.

Eşcinsel erkeklerin kan bağışına yönelik getirilen kısıtlamalar, AIDS salgınının başlarında, şimdi HIV enfeksiyonu için geliştirilen kan taramalarının olmadığı devirde getirilidi. Bilhassa HIV ve öbür cinsel yolla bulaşan hastalıkların yayılmasının önlenmesi maksadıyla bu tıp siyasetler geliştirildi.

Söz konusu kısıtlamalar hem birey eşitliği hem de tıbbi nedenler münasebetiyle sorgulanmaktaydı.

Ancak sonraki yıllarda, HIV testlerinin geliştirilmesi ve kan tarama formüllerinin geliştirilmesi sayesinde kan bağışı süreçleri daha inançlı hale geldi.

HERKESE BİREBİR SORULAR SORULACAK

FDA’nın yeni ferdî kıymetlendirme siyaseti kapsamında, cinsiyet ve cinsel yönelimden bağımsız olarak potansiyel tüm bağışçılara son üç ay içinde yeni yahut birden fazla cinsel partneri olup olmadığı sorulacak.

Eğer bağışçılar son üç ay içinde yeni bir cinsel partneri ya da birden fazla cinsel partneri olduğunu belirtirse, son üç ay içinde anal seks yapılıp yapılmadığı sorulacak. Şayet bu soruya verilecek yanıt evet ise, bağışçılardan kan bağışlarını üç ay müddetle ertelemeleri istenecek.

Anal seks, anüsün ince yapısının kolay kolay ziyan görmesi nedeniyle birçok cinsel yolla bulaşan hastalığın yayılma riskini artırıyor ve enfeksiyona daha açık hale getiriyor.

ABD’de her 10 kan bağışının dördünü Amerikan Kızılhaçı topluyor. Fakat kan bağışları için standartları ve kaideleri FDA belirliyor.

Amerikan Kızılhaçı, kısıtlamaları kaldırdı: Eşcinsel ve biseksüel erkekler kan bağışı yapabilecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Amerikan Kızılhaçı’ndan yapılan açıklamada, yeni bağışçı kıymetlendirme sürecinde cinsiyet yahut cinsel yönelim ne olursa olsun, tüm bağışçıların birebir uygunluk sorularına karşılık vereceği belirtildi ve “Kan bağışı cinsel yönelime nazaran değil kişisel risk faktörlerine nazaran değerlendirilecek” tabirine yer verildi.

Kararın, yıllar süren bilimsel çalışmaların akabinde alındığını belirten Amerikan Kızılhaçı, “Yıllarca sağlanan bilgiler, bu yeni uygunluk kıymetlendirme sürecinin, hastaların inançta hissedebileceği inançlı bir kan arzını sağladığını göstermiştir” dedi.

“TEKRAR BAĞIŞ YAPABİLMEK ÇOK ANLAMLI”

Los Angeleslı kanser araştırmacısı Andrew Goldstein, yıllarca kan bağışı yapmasına karşın eşcinsel kimliği nedeniyle FDA kuralları mucibince kan bağışı yapamadı.

Ardından 2021 yılında başlatılan ve FDA tarafından finanse edilen bilimsel çalışmalara katılan Goldstein, kelam konusu uygulamanın değiştirilmesi için data toplayan grupta yer aldı.

Amerikan Kızılhaçı’nın basın açıklamasında sözlerine yer verilen Goldstein, “Tekrar kan bağışı yapabilme fırsatına sahip olmak benim için çok anlamlı” dedi.

Eşcinsel erkeklerin kan bağışına yönelik getirilen kısıtlamalar, AIDS salgınının başlarında, şimdi HIV enfeksiyonu için geliştirilen kan taramalarının olmadığı devirde getirilidi. Bilhassa HIV ve öteki cinsel yolla bulaşan hastalıkların yayılmasının önlenmesi emeliyle bu tıp siyasetler geliştirildi.

Söz konusu kısıtlamalar hem birey eşitliği hem de tıbbi nedenler hasebiyle sorgulanmaktaydı.

Ancak sonraki yıllarda, HIV testlerinin geliştirilmesi ve kan tarama sistemlerinin geliştirilmesi sayesinde kan bağışı süreçleri daha inançlı hale geldi.

HERKESE BİREBİR SORULAR SORULACAK

FDA’nın yeni ferdî kıymetlendirme siyaseti kapsamında, cinsiyet ve cinsel yönelimden bağımsız olarak potansiyel tüm bağışçılara son üç ay içinde yeni yahut birden fazla cinsel partneri olup olmadığı sorulacak.

Eğer bağışçılar son üç ay içinde yeni bir cinsel partneri ya da birden fazla cinsel partneri olduğunu belirtirse, son üç ay içinde anal seks yapılıp yapılmadığı sorulacak. Şayet bu soruya verilecek karşılık evet ise, bağışçılardan kan bağışlarını üç ay mühletle ertelemeleri istenecek.

Anal seks, anüsün ince yapısının kolaylıkla ziyan görmesi nedeniyle birçok cinsel yolla bulaşan hastalığın yayılma riskini artırıyor ve enfeksiyona daha açık hale getiriyor.

ABD’de her 10 kan bağışının dördünü Amerikan Kızılhaçı topluyor. Lakin kan bağışları için standartları ve koşulları FDA belirliyor.

Amerikan Kızılhaçı, kısıtlamaları kaldırdı: Eşcinsel ve biseksüel erkekler kan bağışı yapabilecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

EK BÜTÇE YAPILSA BİLE…

AKP, ortaya çıkan ödenek muhtaçlığını ek bütçe yerine öncelikle ödenek transferi ile yapmak istiyor. Ek bütçe yapılsa bile Erdoğan, Meclis onayına gerek kalmadan düzenlemeler yapabilecek.

BirGün’den Hüseyin Şimşek’in haberine göre, 15 husustan oluşan torba teklifte ayrıyeten, emeklilikte yaşa takılanlarla ilgili düzenleme, emekli ikramiyeleri, bayram ikramiyeleri, emeklilere yapılan ek ödemeler, genel sıhhat sigortası ödemeleri nedeniyle ortaya çıkacak ödenek gereksiniminin karşılanabilmesi gayesiyle Cumhurbaşkanı’na, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığı bütçelerine 2023’te ödenek ekleme yetkisi de veriyor.

DAHA EVVEL İPTAL EDİLMİŞTİ

İktidar, misal bir düzenlemeyi 2021’de de hayata geçirmişti. O tarihte yapılan düzenleme ile Cumhurbaşkanı’na 2021 bütçesine ödenek ekleme yetkisi verildi.

Düzenlemenin hukuksuz olduğunu savunan CHP, mevzuyu Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) taşıdı. Yüksek Mahkeme, düzenlemeyi iptal kararında, “Bütçe hakkı yeterince bu çeşit değişikliklerin bütçe kanunları için belirlenen yöntem ve asıllara tabi olması gerektiğini” vurguladı.

AYM MÜNASEBETİNİ BU TÜRLÜ AÇIKLAMIŞTI

Bütçe konusunda yürütme organının yasamadan yetki alması gerektiğini bildiren AYM, iptal kararında ayrıyeten, şu tabirlere yer verdi:

“Bütçeler genel olarak makul bir periyottaki gelir ve sarfiyat varsayımları ile bunların uygulanmasına ait konuları gösteren ve yöntemine uygun olarak yürürlüğe konulan evraklardır. Bununla birlikte bütçe kanunları, yasama organı tarafından yürütme organına yıllık olarak kamu gelirlerinin toplanması ve masrafların yapılması için yetki ve müsaade verilmesini düzenleyen kanunlardır. Yürütmeye verilen bu müsaade ve yetki, özünde yasama organının halktan aldığı bütçe hakkının gereğidir.”

“ANAYASADA BİR KARŞILIĞI YOK”

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nun CHP’li Üyesi Cavit Arı, iktidarı düzenlemeden geri adım atmaya davet etti.

“Geçen periyottaki düzenleme konusunda ne komitede bizi dinlediler ne genel şurada. Artık getirilen düzenlemenin de bir farkı yok” diyen Arı, şunları söyledi:

“AKP, yasa tanımayan, AYM kararlarını hiçe sayan anlayışını sürdürmeye devam ediyor. Özelleştirme vakti da birebiri oldu. Limanların özelleştirilmesi kararını AYM iptal etmişti. Onda makyaj niteliğinde düzenlemeler yaparak tekrar yasalaştırdılar. Artık birebirini yapıyorlar. Cumhurbaşkanı’na verilen yetkinin Anayasa’da bir karşılığı yok. Bütçe Kanunu’na da uygun değil. Üzerimize düşeni yapıp komite ve genel konsey etabında itirazlarımızı sıralayacağız ve olmazsa yine AYM’ye gideceğiz.”

Erdoğan’a bir yetki daha: Meclis’in onayına gerek kalmadan ‘düzenleme’ yapabilecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

AKP, 2002 yılı kasım ayında iktidara geldi. Kesintisiz, 21 yıldır iktidarını sürdürdü; pazar günü gerçekleştirilen seçimlerle birlikte seçmenden 5 yıl daha vize aldı. Bu devirde evvel Başbakan, akabinde Cumhurbaşkanı olan Erdoğan, 2001 krizi sonrasında atılan adımlarla 2002 yılında çıkışta olan hanelerin, gerçek dalın borç yükünün son derece düşük olduğu bir ekonomiyi devraldı. İktisat, dış kaynak girişiyle birlikte kısa müddette vites büyüttü; izafi olarak refah arttı. Büyüyen iktisat Erdoğan’a, tekrar yeniden iktidarın kapılarını araladı.

Büyük buhran

Ekonomide borçlanarak, yabancıların tasarruflarıyla yaratılan tüketim odaklı tatlı düş sona erdi. Türkiye, Erdoğan idaresinde geçen 21 yıl sonra başta 2001 olmak üzere evvelkileri mumla aratacak büyük bir ekonomik buhranla boğuşuyor.

Temel makro ekonomik tablolar Ödemeler İstikrarı, Merkezi İdare Bütçesi ve TCMB Analitik Bilançosu eş anlı olarak birinci kere bu derece önemli biçimde bozuldu. Dış borç tarihi seviyeye ulaştı. Daha değerli öbür iki mevzu daha var. İktidarın iktisat siyasetlerine karşı duyulan derin “güven” sorunu ile hanelerden gerçek bölümüne her kısmın altında ezildiği katlanılmaz borç yükü…

Evet, Cumhurbaşkanı Erdoğan, Erdoğan’ın yarattığı büyük yıkımla, AKP’nin sıkça yinelediği sloganla lisana getirecek olursak “Yola devam edecek”. Erdoğan, Erdoğan’la çaba edecek ve bu problemle baş etmeye çalışacak. Sonuç ne mi olur? Hepimizi, yoksulluğun ve işsizliğin arttığı, enflasyonun daha da yükseldiği güç ve zahmetli yıllar bekliyor.

Haykıran göstergeler

Bu tezimizi temellendirecek Türkiye’nin iktisatta karşı karşıya kaldığı tabloya da kısaca bir bakalım. Evvel, Merkez Bankası bilançosu ile başlayalım. Merkez Bankası’nın, 16 Mayıs prestijiyle bilanço içi net döviz rezervi eksi 13,5 milyar dolar geriledi.

5 Mayıs haftasında Merkez Bankası’nın swap borcu 57 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu. Swap borcu dahil Merkez Bankası’nın net rezervi, öbür deyişle rezerv açığı 70,5 milyar dolar oldu.

Cari açık da derin kaygılara neden oluyor. Cari açık, bu yıl Ocak-Mart periyodunu kapsayan birinci çeyrekte, geçen yılın birinci devrine nazaran yüzde 33,3 oranında artarak 23.5 milyar dolara ulaştı.

Bu periyotta direkt yatırım, portföy yatırımı ve mevduat-kredi kanalından toplam net 10.2 milyar dolar dış kaynak girişi oldu. Net kusur noksan kaleminde birinci çeyrekte 800 milyon dolarlık çıkış yaşandı. Dış kaynak girişinin cari açığı finanse edememesi nedeniyle birinci çeyrekte rezervler 14.2 milyar dolar eridi.

Dış borçta da durum hiç parlak değil. Merkez Bankası datalarına nazaran, Mart ayı prestijiyle bir yılda vadesi dolacak dış borçta 200 milyar dolar sonu aşıldı. Marttan itibaren bir yıllık devirde tam 203 milyar 330 milyon dolar dış borcun vadesi doluyor.

Bütçe açığı

Merkezi İdare bütçe açığı da görülmemiş seviyelere ulaştı. 2022 yılının Ocak-Nisan periyodunda bütçe açığı, 19,4 milyar TL seviyesinde bulunuyordu.

2023 yılı bütçesinde 659.4 milyar lira açık öngörüldü. Seçim öncesi harcamalar, Kur Muhafazalı Mevduat (KKM), EYT, emekli aylıkları üzere düzenlemelerin tesiriyle bütçe bu yılın birinci 4 ayında toplam 382.5 milyar TL açık verdi. 1871 yani yaklaşık 18,7 kat artış yaşandı.

100 milyar doları aşan KKM nedeniyle mümkün kur artışları bütçeyi daha da zorlayacak. Dolardaki her bir TL’lik artış, kur muhafazalı mevduatın bütçeye maliyetini 106 milyar TL artıracak.

Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Cengiz Yavilioğlu, sarsıntının maliyetinin 103 milyar dolar olduğunu açıkladı. Yavilioğlu, bu yıl 500-600 milyar liralık kısmının iktisada yansıyacağını söyledi.
Depremin bu yıla tesir edecek 500-600 milyar liralık maliyeti de eklendiğinde bütçedeki açığın 1 trilyon liranın üzerine çıkması bekleniyor. Bu nedenle yılın ikinci yarısında ek bütçe yapılması bekleniyor.

Yerel seçim ve ekonomi

Türkiye, 9 ay sonra lokal seçimleri yapacak. Erdoğan’ın, mahallî seçimler öncesinde seçmenin reaksiyonunu çekecek, oy tabanını eritecek can yakıcı adımlardan olabildiğince ve şartların elverdiği ölçüde kaçınacağını söylemek mümkün. Lakin, iktisatta vergi artışları dahil acil kimi tedbirleri bekleyebiliriz. Döviz kurunda üst taraflı artışlar ve iğneden ipliğe her eser ve hizmete artırımlar devam edecek. Kemerleri bağlayın…

İktisatta Yıkan Yine Yapabilecek Mi? Erdoğan, Erdoğan’a Karşı… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.