Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı.
Rapora göre, tüketici fiyatları eylül ayında yüzde 1,84 arttı, yıllık enflasyon 1,78 puan azalışla yüzde 29,73 seviyesine geriledi.
Aylık bazda gıda fiyatları taze meyve ve sebze fiyatları kaynaklı gerilerken, enerji fiyatlarında yükseliş devam etti. Okula dönüşe bağlı olarak başta eğitim hizmetleri olmak üzere ilgili kalemlerde önemli oranlarda artışlar gözlendi.
Gıda fiyatlarındaki gerilemede, olumlu arz koşullarının etkisiyle taze meyve ve sebze fiyatlarında gözlenen belirgin düşüş belirleyici olurken, işlenmiş gıdada aylık fiyat artışı yavaşladı.
Enerji fiyatları, küresel gelişmelerin etkisiyle yükselen akaryakıt fiyatları öncülüğünde yüzde 6,25 arttı.
Hizmet grubunda aylık enflasyon bir önceki aya göre yavaşladı, bu gelişmede ulaştırma ve haberleşme alt grupları öne çıktı. Okula dönüş etkileri, eğitim hizmetlerinin yanı sıra okul servisi ve yurt ücretleri kanalıyla sırasıyla ulaştırma ve lokanta-otel hizmetlerinde de hissedildi.
Temel mal grubunda yeni sezona geçişle birlikte giyim ve ayakkabı fiyatları yükseldi, dayanıklı mallarda enflasyon bir önceki aya kıyasla hızlandı.
Üretici fiyatları önceki aya kıyasla bir miktar yavaşlayarak yüzde 2,07 yükseldi, yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan düşüşle yüzde 27,38’e geriledi.
Enerji grubunun enflasyona katkısı arttı
Rapora göre, eylül ayında tüketici fiyatları yüzde 1,84 arttı ve yıllık enflasyon 1,78 puan azalarak yüzde 29,73’e geriledi. B endeksinin yıllık değişim oranı 1,68 puan azalışla yüzde 29,00, C endeksinin yıllık değişim oranı ise 1,37 puan azalışla yüzde 28,70 oldu.
Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, gıda ve alkolsüz içecekler, hizmet, temel mal ile alkol-tütün-altın gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 1,40, 0,70, 0,05 ve 0,02 puan azalırken, enerji grubunun katkısı 0,39 puan arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı ağustos ayına kıyasla zayıfladı. Benzer şekilde B ve C göstergelerinde aylık enflasyon geriledi.
Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplardan temel malda yükselirken, hizmette ve işlenmiş gıdada zayıfladı.
TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, eylül ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla gerilediğini gösterdi. Üç aylık ortalamalar bazında da düşüş kaydedilmesiyle enflasyonun ana eğilimindeki yavaşlama belirginleşti.
Hizmet fiyatları eylül ayında yüzde 2,15 artarken, grup yıllık enflasyonu 2,63 puan düşüşle yüzde 37,65’e geriledi. Yıllık enflasyon tüm alt gruplarda düşüş gösterdi.
Eylül ayında hizmet fiyatlarının seyrinde yüzde 14,19 yükselen eğitim hizmetleri öne çıktı.
Vakıf yükseköğretim kurumlarının kayıt dönemine bağlı olarak geçen yıl eylül ayında tek seferde yansıyan üniversite eğitim ücreti artışlarının bu yıl ağustos-eylül aylarına yayılması, hizmet sektörü enflasyonunu eylül ayında aşağı yönlü etkileyen bir unsur oldu.
Diğer taraftan, önceki yıllardan farklı olarak ilkokul ve ortaöğretim eğitimi ücretlerinin eylül ayında görece yüksek bir oranda artması dikkati çekti.
Yeni eğitim ve öğretim yılıyla birlikte okul servisi ücretlerindeki yüzde 16,04 artışa karşın, hava yolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerindeki yüzde 9,03 gerilemenin etkisiyle ulaştırma hizmetlerindeki yükseliş yüzde 0,24 ile sınırlı kaldı. Böylece ulaştırma hizmetlerinin yıllık enflasyonu 8,66 puan azalarak yüzde 43,78’e geriledi.
Kirada aylık artış yüzde 3,10 oldu, yıllık kira enflasyonu düşüşünü sürdürerek yüzde 41,34 seviyesinde gerçekleşti.
Lokanta ve otel alt grubunda fiyat artışı yüzde 1,41 ile ılımlı seyrini korurken, okula dönüş etkisinin gözlendiği yurt ücretlerindeki aylık artış yüzde 19,99 ile geçen yılın aynı dönemine kıyasla sınırlı kaldı.
Temel mal grubu fiyatları arttı
Temel mal grubu fiyatları eylül ayında yüzde 2,11 arttı, grup yıllık enflasyonu yüzde 15,90 düzeyinde yatay seyretti. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı ile dayanıklı mallarda görece yatay seyrederken, diğer temel mallarda geriledi.
Bu dönemde dayanıklı tüketim mallarındaki fiyat artışı yüzde 2,02 ile bir miktar güçlendi. Tüketici elektroniğinde elektrikli alet fiyat artışları yüzde 3,75 ile öne çıkarken, beyaz eşya aylık enflasyonu yüzde 2,79 ile bir önceki aya kıyasla yükseldi.
Mobilya ve otomobil alt gruplarında fiyat artışları sırasıyla yüzde 1,61 ve yüzde 1,53 olarak gerçekleşti.
Giyim ve ayakkabı alt grubu fiyatları yeni sezona geçişin etkisiyle yüzde 4,01 ile bir önceki yıla benzer bir oranda artarken, diğer temel mallarda aylık enflasyon yüzde 0,61’e yavaşladı.
Enerji fiyatları akaryakıt öncülüğünde yükseldi
Enerji fiyatları eylül ayında yüzde 6,25 arttı, grup yıllık enflasyonu 6,88 puan yükselerek yüzde 46,11 oldu.
Küresel gelişmelerin yansımalarıyla aylık bazda yüzde 10,91 artan akaryakıt fiyatları, enerji fiyatlarındaki yükselişin temel sürükleyicisi oldu.
Bu dönemde uluslararası enerji fiyatlarının etkisi, yüzde 9,41 artan katı yakıt ve yüzde 3,88 yükselen tüp gaz fiyatlarında da hissedildi. Diğer taraftan, meskenlere yönelik elektrik fiyatları yatay bir seyir izledi.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları geriledi
Gıda ve alkolsüz içecekler fiyatları aylık bazda yüzde 0,20 geriledi, grup yıllık enflasyonu 6,17 puan azalarak yüzde 27,62 oldu.
Yıllık enflasyon, işlenmemiş gıdada 9,99 puan azalarak yüzde 24,15’e, işlenmiş gıdada 3,21 puan düşerek yüzde 30,33’e geriledi.
İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüzde 2,33 aylık azalışta, taze meyve ve sebze grubundaki arz kaynaklı olumlu gelişmeler etkili oldu. Diğer taraftan, bu dönemde beyaz et fiyatlarında artış gözlendi.
İşlenmiş gıda aylık fiyat artışı yüzde 1,40 ile ağustos ayına kıyasla yavaşlarken, bu alt grupta yemeye hazır gıdalar ile kahve-çay alt kalemleri fiyat artışlarıyla öne çıktı.
Yurt içi üretici fiyatları arttı
Yurt içi üretici fiyatları eylül ayında yüzde 2,07 arttı, yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan düşerek yüzde 27,38 oldu.
Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, enerji fiyatları yüzde 3,55 artışla öne çıkmaya devam etti. Ara malı fiyatları yüzde 2,04 yükselirken, diğer ana sanayi gruplarında artışlar yüzde 1,5-1,6 bandında gerçekleşti.
Sektörel bazda incelendiğinde ise tütün, rafine edilmiş petrol ürünleri ve kömür-linyitte fiyat artışları belirgin oldu.
