Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bloomberg HT-Habertürk ortak yayınında sorunlu yatırım fonlarının tasfiye sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Tasfiye çalışmalarının planlandığı şekilde devam ettiğini belirten Şimşek, nihai tasfiyenin zaman alacak olması nedeniyle yatırımcılara ara ödeme yapılmasının öngörüldüğünü ifade etti.
Şimşek, “Tasfiye süreci öngördüğümüz hız ve çerçevede gidiyor. Tasfiyede ara ödeme öngörüldü. Çünkü nihai tasfiye zaman alacak. Dünyada da böyle oldu.” dedi.
Ara ödemelerde 1 milyon TL sınırı
TBMM’de ara ödemelere yönelik bir tasfiye kanununun görüşüldüğünü belirten Şimşek, düzenlemenin yasalaşmasının ardından fonlardaki kaynakların durumuna göre 1 milyon TL’ye kadar olan ödemelerin hızlıca yapılacağını söyledi.
Tasfiye sürecinin olağan ve olağanüstü olmak üzere ikiye ayrıldığını belirten Şimşek, olağan tasfiyenin mali yapıları nispeten yönetilebilir durumda olan portföy şirketlerine uygulandığını ifade etti.
45 bin 747 hesaba 40,8 milyar TL ödendi
Toplam 131 fonun 66’sının olağan tasfiyeye tabi tutulduğunu açıklayan Şimşek, 7 portföy şirketinden 3’ünün tasfiyesinin tamamen tamamlandığını bildirdi.
Bu süreçte 45 bin 747 hesaba toplam 40,8 milyar TL ödeme yapıldığını belirten Şimşek, olağan tasfiyenin başarılı bir şekilde yürütüldüğünü söyledi.
Hisse senedi fonlarındaki yatırımcıların, 17 Eylül itibarıyla sahip oldukları yatırımların yaklaşık yüzde 58’ini geri alabildiğini ifade eden Şimşek, para piyasası fonlarındaki yatırımcıların ise yüzde 1,43 nema elde ettiğini aktardı.
Hedef Portföy de olağan tasfiyeye alınacak
Hedef Portföy’ün de olağan tasfiyeye tabi tutulacağını belirten Şimşek, şirketin toplam 31 fonunun bulunduğunu, bunlardan 4’ünün para piyasası fonu olduğunu söyledi.
Şimşek, böylece 7 portföy şirketinden 4’ünün olağan tasfiye sürecinin muhtemelen hafta sonuna kadar tamamlanacağını ifade etti.
Atlas Portföy’ün sahiplerinin tasfiyeyi yürüten kurumla görüşmeler yaptığını belirten Şimşek, şirket sahiplerinin kaynakları geri koyma konusunda irade ortaya koyduğunu ancak bu aşamada konuya ilişkin yorum yapmasının doğru olmayacağını dile getirdi.
TBMM’deki kanun teklifinin kabul edilmesi durumunda küçük yatırımcılara ve para piyasası fonlarına öncelik verileceğini açıklayan Şimşek, bu kapsamda 390 bin hesabın daha tasfiye edilmesinin hedeflendiğini belirtti.
Şimşek, söz konusu işlemlerin tamamlanmasıyla tasfiye sürecinin önemli bir bölümünün geride kalacağını kaydetti.
10 milyon TL’nin üzerinde kazanç elde edenler parayı iade etmezse adli süreç başlayacak
Tasfiye çalışmalarında Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), Adalet Bakanlığı ve Merkezi Kayıt Kuruluşunun (MKK) birlikte hareket ettiğini belirten Şimşek, piyasa bozucu faaliyetlerden kazanç sağlayan kişilerin tespit edildiğini söyledi.
İade hesaplarına yönelik çalışmaların da sürdüğünü aktaran Şimşek, ilk aşamada 10 milyon TL ve üzerinde reel kazanç elde eden kişilere başvurulacağını ifade etti.
Şimşek, gönüllü iade yapılmaması halinde Adalet Bakanlığının ilgili hukuki süreçleri başlatacağını belirtti.
Fonlarda yeterli kaynak bulunmaması ihtimaline de değinen Şimşek, hukuka aykırı şekilde fonlardan yararlanan kişi ve şirketlere aktarılan varlıkların geri alınmasının önem taşıdığını vurguladı. Şimşek, birlikte hareket eden kişilerin şahsi mal varlıklarına da başvurulacağını bildirdi.
İki fonda karmaşık süreç devam ediyor
Tasfiye çalışmalarında önemli ilerleme kaydedildiğini belirten Şimşek, geriye yalnızca iki fonda karmaşık bir sürecin kaldığını söyledi.
Şimşek, yaşanan gelişmelerin ardından sermaye piyasalarının çok daha sağlıklı bir yapıya kavuşacağını ifade etti.
Sermaye piyasalarında kalıcı reform hazırlığı
Sermaye piyasalarının tasfiye sürecinden daha sağlıklı bir yapıyla çıkacağını belirten Şimşek, fon piyasasının 2019 yılına kadar sınırlı sayıda yatırımcının faaliyet gösterdiği bir alan olduğunu ifade etti.
Fon piyasasındaki en büyük dönüm noktasının serbest fonların Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’na (TEFAS) açılması olduğunu söyleyen Şimşek, piyasa bozucu faaliyetlere ilişkin tespit çalışmalarının sürdüğünü bildirdi.
Kalıcı reform çalışmalarının daha önce taslak haline getirildiğini açıklayan Şimşek, önceliğin tasfiye sürecinin tamamlanmasına verildiğini, reformların ise bu sürecin ardından hayata geçirilmesinin planlandığını belirtti.
Finansman ihtiyacının en az yüzde 30-40’ı sermaye piyasalarından karşılanmalı
Türkiye ekonomisinin finansmanında sermaye piyasalarının daha büyük bir rol üstlenmesi gerektiğini vurgulayan Şimşek, 1,8 trilyon dolarlık bir ekonominin finansman ihtiyacının yalnızca bankacılık sektörü tarafından karşılanamayacağını söyledi.
Şimşek, ekonominin finansman ihtiyacının en az yüzde 30-40’ının sermaye piyasalarından sağlanması gerektiğini ifade etti.
Sermaye piyasalarında güveni güçlendirmeye yönelik yeni düzenlemeler üzerinde çalışıldığını belirten Şimşek, manipülasyon ve diğer piyasa bozucu eylemlere karşı yaptırımların ciddi ölçüde artırılacağını açıkladı.
İlgili kurumların kurumsal kapasitelerinin güçlendirileceğini belirten Şimşek, gerekli görülmesi halinde yasal düzenlemelerle vergi denetmenlerinin bir bölümünün bu kurumlara aktarılabileceğini açıkladı.
Şimşek, “Gerekirse kanunla vergi denetmenlerimizin bazılarını bu kurumlara aktaracağız. Mevzuat tarafında da eksiklerimiz varsa tamamlayacağız.” dedi.
Sermaye piyasalarında denetim kapasitesi artırılacak
Kamudaki eşit işe eşit ücret uygulamasının ilgili kurumların kapasitesini zayıflatmış göründüğünü belirten Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanlığının yetişmiş insan kaynağına sahip olduğuna dikkat çekti.
Şimşek, yapılacak düzenlemelerle Bakanlıktaki nitelikli personelin ilgili kurumlara aktarılabileceğini belirterek sermaye piyasalarında denetim kapasitesinin artırılacağını vurguladı.
Fon piyasasında yeni düzenlemeler hazırlanıyor
Fon piyasasında şeffaflığın artırılması amacıyla hayata geçirilen Fon Rehberi’nin önemli bir adım olduğunu belirten Şimşek, bu düzenlemeyle mevcut eksikliklerin büyük bölümünün giderildiğini söyledi.
Atılan adımların yeterli olmadığını ifade eden Şimşek, “Fon Rehberi önemli bir adımdı, şeffaflık arttı. Açıkların çoğu Fon Rehberi ile kapatıldı. Bu önemli ama yeterli bir adım değil. Daha ileri düzenlemeleri çalışıyoruz.” dedi.
Fon piyasasında yaşanan sorunlara değinen Şimşek, serbest fonların Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’na (TEFAS) açılmasının mevcut sorunlarda etkili olduğunu ifade etti.
Şimşek, serbest fonların TEFAS’a açılmaması durumunda bu sorunların yaşanmayacağını savundu.
Fon piyasasına yönelik çok sayıda düzenleme üzerinde çalışıldığını belirten Şimşek, aşırı düzenleme riskinin de dikkate alınacağını söyledi. Yeni düzenlemelerin sektör temsilcileriyle istişare edilerek hazırlanacağını kaydetti.
Sermaye piyasalarında koordineli işlemlere karşı sürekli yaptırımlar uygulanacağını belirten Şimşek, denetim ve gözetim mekanizmalarının güçlendirileceği mesajını verdi.
Açıklanan fiili dolaşım oranlarının bağımsız bir kurum tarafından doğrulanmasının da önem taşıdığını ifade eden Şimşek, bu oranların yeterliliğine ilişkin değerlendirmelerin sürdüğünü belirtti.
Şimşek, bireysel yatırımcılara satılacak fonların TEFAS’a açık olup olmaması konusunun da ele alındığını söyledi.
Bu başlıklarda çalışmaların devam ettiğini vurgulayan Şimşek, olası düzenlemelerin henüz değerlendirme aşamasında olduğunu belirtti.
Şimşek’ten sert mesaj: Fon piyasası kötüye kullanılamaz
Benzer fon sorunlarının yeniden yaşanmaması için gerekli tedbirlerin alınacağını ifade eden Şimşek, sermaye piyasalarının korunmasının önemine dikkat çekti.
Fon piyasasının kötüye kullanılmasına izin verilmeyeceğini belirten Şimşek, “Bu alan tamahkârlara, sahtekârlara bırakılamayacak kadar değerli bir alan.” dedi.
Şimşek: Sorunlu fonlar ekonominin tamamını riske atmıyor
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sorunlu fonlardan kaynaklanan risklerin kontrol altına alındığını belirterek yaşanan gelişmelerin ekonominin tamamını tehdit edecek boyutta olmadığını söyledi.
Sorunlu alanın karantinaya alındığını ve doğrudan etkilerin sınırlandırıldığını ifade eden Şimşek, dolaylı etkilerin ise devam edebileceğine dikkat çekti.
Şimşek, “Sorunlu alanı karantinaya aldığımızı, doğrudan etkileri sınırladığımızı ve dolaylı bazı etkilerin olabileceğini söyledik. Bu durumun ekonominin tamamını risk altına alması durumu yok.” dedi.
Sorunlu fonlardan bankacılık sektörüne yönelik bulaşma riskinin yok denecek kadar düşük olduğunu belirten Şimşek, bankaların riskli fonlara doğrudan maruziyetinin 1,3 milyar TL olduğunu açıkladı.
Bankacılık sektörünün toplam aktif büyüklüğünün 56 trilyon TL seviyesinde bulunduğunu ifade eden Şimşek, söz konusu riskin toplam aktiflerin yaklaşık on binde ikisine karşılık geldiğini söyledi.
Riskli varlıkların reel sektörün toplam aktifleri içindeki payının ise on binde dokuz düzeyinde olduğunu belirten Şimşek, dolaylı etkilerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayarak “Dolaylı etkileri küçümsemiyorum.” ifadesini kullandı.
Fonlardan 647 milyar TL çıktı, mevduatlar 685 milyar TL arttı
Fon piyasasındaki para hareketlerine ilişkin de bilgi veren Şimşek, fonlardan çıkışların büyük ölçüde durduğunu açıkladı.
Şimşek, bugüne kadar fonlardan toplam 647 milyar TL net çıkış yaşandığını, bu tutarın yaklaşık yarısının yabancı yatırımcıların çıkışlarından kaynaklandığını belirtti.
Fonlardan çıkan kaynakların ağırlıklı olarak banka mevduatlarına yöneldiğini söyleyen Şimşek, 17 Eylül’den bu yana mevduatlarda 685 milyar TL’lik artış kaydedildiğini bildirdi.
Şimşek’in açıkladığı rakamlar, fon piyasasından yaşanan çıkışların ardından bankacılık sistemindeki mevduat hacminin yükseldiğini ortaya koydu.
Özel sektör tahvil piyasasının büyüklüğünün yaklaşık 1 trilyon TL olduğunu belirten Şimşek, yıl sonuna kadar vadesi dolacak tahvillerin toplam tutarının 26,5 milyar TL seviyesinde bulunduğunu açıkladı.
Özel sektör tahvilleri için KGF seçeneği gündemde
Özel sektör tahvil piyasasının Türkiye ekonomisi içindeki payının oldukça sınırlı olduğunu ifade eden Şimşek, sorunlu fonlar nedeniyle bu tahvillere yönelik ilginin azaldığını söyledi.
Şimşek, bu gelişmeyi fon piyasasında yaşanan sorunların dolaylı etkileri arasında değerlendirdi.
Özel sektör tahvil piyasasına yönelik olası destek mekanizmaları hakkında da açıklamalarda bulunan Şimşek, kamu kaynağı kullanılmaması konusunda ilkesel bir karar aldıklarını belirtti.
Kredi Garanti Fonunun (KGF) kendi öz kaynaklarıyla özel sektör tahvillerine ilişkin bir kredi çerçevesi oluşturması durumunda buna olumlu yaklaşabileceklerini ifade eden Şimşek, söz konusu mekanizmada Hazine garantisi veya kaynağının bulunmayacağını vurguladı.
Şimşek, “Altını çiziyorum, burada Hazine garantisi ve kaynağı olmayacak. Kendi işletecekleri bir süreç.” dedi.
Çalışmaların sürdüğünü belirten Şimşek, sektör temsilcileriyle de bir araya geleceklerini söyledi.
Şimşek’ten MSCI açıklaması: Talepler makul
Küresel endeks sağlayıcısı MSCI’ın Türkiye sermaye piyasalarına ilişkin açıklamasını da değerlendiren Şimşek, kurumun yaklaşımını yapıcı bulduğunu ifade etti.
MSCI’ın taleplerinin makul olduğunu belirten Şimşek, sorunların giderilmesi için süre tanınmasını da olumlu karşıladığını söyledi.
Şimşek, “MSCI’ın açıklaması oldukça yapıcı. Talepler son derece makul. Zaman vermesi de olumluydu. Onların sorun olarak ifade ettiği hususların üzerine gideceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.
