Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan ziyaretinin ardından yurda dönüşünde uçakta açıklamalarda bulundu ve gazetecilerin sorularını yanıtladı. Azerbaycan ile Türkiye’nin sevinçte, kederde tek yürek olan iki kardeş devlet olduğunu hatırlatan Erdoğan, “İlham Aliyev kardeşimle samimi bir şekilde kucaklaştık, hasret giderdik. Türkiye ile Azerbaycan arasında ayrılık arayanlar beyhude çaba içerisindeler” dedi.
Erdoğan, Şuşa ziyaretinde Azerbaycan’la dayanışmalarını bir kez daha ortaya koyduklarını ve birlik beraberlik mesajı verdiklerini belirtti.
Türkiye ile Azerbaycan’ın kopmaz bağlarla birbirine bağlı iki kardeş ülke olduğunu vurgulayan Erdoğan, “Fitne odaklarına rağmen işbirliğimizi enerji, ulaştırma ve altyapı başta olmak üzere birçok stratejik alanda mega projelerle taçlandırdık.” ifadesini kullandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, yeni adımlarla iki ülke arasındaki dayanışmayı daha da güçlendirmeyi hedeflediklerini belirterek, şöyle devam etti:
“Bütün bu hususları İlham kardeşimle yaptığım görüşmede değerlendirdik. Kendisiyle ayrıca son bölgesel gelişmeleri de konuştuk. Ziyaretim sırasında İlham kardeşimin liderliğinde Karabağ’da yürütülen kalkınma hamlelerine bizzat şahit oldum. Türkiye olarak azatlığında olduğu gibi Karabağ’ın inkişafı için de elimizden gelen her türlü desteği veriyoruz. Türkiye-Azerbaycan Uluslararası Ormancılık Eğitim Merkezi ve Fidanlık Tesisi’ni Karabağ’a kazandırmaktan memnuniyet duyduk. İnşallah önümüzdeki yıl da 40 dersliği, iki laboratuvarı ve kütüphanesiyle örnek bir eser olacak okulumuzun açılışını yapmayı planlıyoruz. Türkiye ve Azerbaycan olarak bizler sevinçte de kederde de tek yürek, tek bilek olan, her türlü zorluğa birlikte göğüs geren iki kardeş devletiz. Aramızdaki muhabbete, dayanışmaya ve kardeşliğe Allah’ın izniyle kimse gölge düşüremez. Bugünkü ziyaretimizde bu gerçeği bir kez daha tüm dünyaya gösterdik. Ziyaretimizin Türkiye-Azerbaycan kardeşliği ve dayanışması için hayırlara vesile olmasını diliyor, nazik ev sahipliği için İlham kardeşime bir kez daha teşekkür ediyorum.”
Türkiye-Azerbaycan ilişkilerine yönelik spekülasyonlar
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerine yönelik yapılan spekülasyonları da değerlendirerek, Karabağ’daki anmada “bir millet, iki devlet” anlayışıyla hareket eden iki ülkenin dayanışmasının görüldüğünü söyledi.
“İlham Aliyev kardeşimle samimi bir şekilde kucaklaştık, hasret giderdik. Türkiye ile Azerbaycan arasında ayrılık arayanlar beyhude bir çabanın içerisindedir” diyen Erdoğan, Türkiye ile Azerbaycan arasında tam bir dayanışma, kader ortaklığı ve kardeşlik hukuku olduğunu vurguladı.
Erdoğan, bölgede ve dünyada Türk’ün güçlü sesini birlikte yükselteceklerini ve müreffeh geleceği birlikte inşa edeceklerini belirterek, “Bizim aramıza mesafe koymaya çalışanlar milletlerimizin birbirine olan muhabbetini, tarihi bağlarını ve sarsılmaz iradesini hesaba katmıyor. Türkiye ve Azerbaycan inşallah bundan sonra da bölgesinin huzuru, istikrarı ve refahı için omuz omuza yürümeye devam edecektir.” diye konuştu.
“Kardeşlik harcıyla birbirimize sıkı sıkıya bağlıyız”
Türkiye ile Azerbaycan birlikteliğinin her şeyden önce birilerini rahatsız ettiğine dikkati çeken Erdoğan, Türkiye, Azerbaycan ve diğer Türk devletlerinin birlikte hareket ettiğinde, hangi adımları atabildiğini görmek için tarihe bakmanın yeterli olduğunu dile getirdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Biz farklı devletleriz. Bütün bunlarla beraber farklı kurumsal yapılara sahibiz. Ama aynı zamanda, kardeşlik harcıyla birbirimize sıkı sıkıya bağlıyız. Bu harç bizleri ayakta tutan, güçlü kılan en önemli unsurdur.” sözlerini sarf etti.
Bu kardeşliğin ortak tarihin, ortak kültürün ve gelecek nesillere bırakacakları büyük mirasın en sağlam teminatlarından biri olduğunun altını çizen Erdoğan, “Bunu yıpratmadan bizi yıkamayacaklarını anlayanlar, birliğimizi ve beraberliğimizi zedelemeye çalışabilir. Özellikle bu tür oyunlara karşı dikkatli olmalı, uyanık davranmalıyız.” değerlendirmesinde bulundu.
Dezenformasyona itibar edilmemesi ve her meselede doğrudan, samimi ve açık iletişim kanallarının işletilmesinin gerekliliğine işaret eden Erdoğan, “Ankara’da Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’nde de konuya ‘Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur. Hepimiz biriz, beraberiz, ezelden ebede kadar inşallah kardeşiz’ diyerek özellikle vurgu yaptım. Çünkü bize ayrılık değil, birlik yaraşır, beraberlik yaraşır.” görüşünü paylaştı.
ABD ve İran
ABD ve İran arasındaki gerilimle ilgili de değerlendirmede bulunan Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:
“İran’a yönelik yeni bir saldırı dalgasının başlatılmasını ve bölgemizin daha fazla istikrarsızlığa sürüklenmesini istemiyoruz. Sorunların diyalog ve diplomasi yoluyla çözümünün mümkün olduğunu her fırsatta dile getiriyoruz. Maalesef yeniden olumsuz yönde bir hareketlenmeden söz edebiliriz. Bunu engelleyebilmek için elimizden geleni yapmaktayız. Amerikan Başkanı Sayın Trump’la bu konuları görüştüm ve çekincelerimizi anlattım. Barış ve diplomasi kapısını açmak için devreye girmeye hazır olduğumuzu taraflara ilettik.”
Sağduyunun hakim olmasını umduklarını belirten Erdoğan, daha fazla çatışmanın, bölge için daha fazla kayıptan başka bir anlama gelmediğini söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, savaşın ortaya çıkardığı faturayı yalnızca çatışan tarafların ödemediğini, Türkiye’den Körfez ülkelerine, Irak’tan Suriye’ye, Avrupa’dan Asya’ya kadar çok geniş bir coğrafyanın bu gelişmelerden etkilendiğini kaydetti.
Bir gazeteci, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a 10-11 Kasım’da Abu Dabi’de ABD, Ukrayna ve Rusya temsilcilerinin bir araya gelmesinin beklendiğini hatırlatarak, “Bu kritik görüşme öncesinde Sayın Putin’le bir görüşmeniz, bir temasınız olacak mı, Abu Dabi’deki müzakerelerden nasıl bir sonuç bekliyorsunuz? Çünkü Zelenskiy ile yakın zamanda görüştünüz. Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona erdirilmesi konusunda yeni bir aşamaya geçilebilir mi?” sorularını yöneltti.
“Biz, bu savaşın sona ermesi için yoğun çaba sarf ediyoruz. Sayın Trump’ın da gayretlerini takdirle takip ediyor ve destekliyoruz.” diyen Erdoğan, Türkiye’nin bu savaşın başından itibaren çözümden ve barıştan yana tutumunu her türlü tepkiye rağmen gösterdiğini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, sözlerine şöyle devam etti:
“Savaşan iki devletle ilişkilerimizi ve temaslarımızı sürdürmemize geçmişte Avrupa’dan gelen tepkileri hatırlayın. Bizi yaptırımları delmekle itham eden söylemlerden tutun, uyumsuzlukla suçlamaya varıncaya kadar birçok eleştiriyi biz bu arada göğüsledik. Dedik ki: ‘Biz bu meselede adil bir barışın tarafındayız.’ Hakkaniyetli tavrımızın isabeti bugün daha görünür durumda. Bugün de ‘Artık bu kan durmalı.’ diyoruz. Türkiye, taşın altına elini koyduğunu defalarca kanıtladı. Sayın Putin ile bu konuları defalarca konuştuk ama yine konuşacağız. Sayın Zelenskiy ile malum geçtiğimiz hafta konuştuk, yine konuşacağız. Sayın Trump ile Avrupalı liderlerle, konunun tüm taraflarıyla temas halindeyiz. İstanbul’da kurduğumuz müzakere zemini, tahıl koridoru girişimimiz ve esir takaslarında üstlendiğimiz rol, Türkiye’nin barış için anahtar konumunu göstermesi bakımından emsalsiz bir örnektir. Türkiye olarak gerektiğinde yeniden İstanbul’u müzakerelerin merkezi yapmaya, insan odaklı diplomasiyi tüm enstrümanlarıyla kullanmaya hazırız. Biz, umutluyuz. Barış için çok daha ümitvarız.”
“İklim sorunu hem bugünün hem tedbir alınmazsa daha ağırlaşmış haliyle yarının sorunudur”
Erdoğan, başka bir gazetecinin Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı COP31’den neler beklediğine ilişkin sorusu üzerine, COP31’in Türkiye’nin bu konudaki vizyonunun geniş kitlelerce daha iyi anlaşılacağı bir zemin olacağı yanıtını verdi.
Hiçbir konuya “-mış gibi” yaklaşmadıklarını vurgulayan Erdoğan, şunları kaydetti:
“Biz, bir soruna eğildiysek onun somut, sürdürülebilir çözümlerini üretir ve yol haritamızı ortaya koyarız. İklim sorunu hem bugünün hem tedbir alınmazsa daha ağırlaşmış haliyle yarının sorunudur. Unutmayalım, dünya bizim evimiz ve onu kirletmeye hakkımız yok. Antalya’da insanlığın ortak geleceğini güvence altına alacak en somut adımları konuşacağız. COP31’de sadece liderleri bir araya getirmiyor, konuşmalar yaparak bildiri yayımlamıyoruz. Bizim hedefimiz, bu zirveyi somut sonuçların üretildiği, ülkelerin taahhütlerini uygulamaya dönüştürdüğü bir platform haline getirmek çünkü artık kağıt üzerinde kalacak sözlerin değil harekete geçmenin vaktidir. ‘İklim adaleti’ dediğimiz meseleye önem veriyoruz. Her alanda farkındalığı artırmaktan yeşil sanayileşmeye, dirençli şehirlerden iklim uygulamalarına birçok başlık gündemimizde yer alacak.”
“Kıbrıs meselesi, adalet yerini buluncaya kadar takip edeceğimiz bir milli davadır”
Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’nde ve birçok uluslararası zeminde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin tanınması ve desteklenmesine ilişkin mesaj ve çağrılar hatırlatılarak Türkiye’nin yakın zamandaki beklentilerinin ve yeni dönemde bu hususta atılabilecek adımların ne olduğunun sorulması üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Biz, Kıbrıs Türk halkını asla yalnız ve çaresiz bırakmayız. Bunu bütün dünya böyle bilmeli ve ezberlemelidir. Kıbrıs davası, bizim için yalnızca bir dış politika meselesi değildir. Kıbrıs’ta çözümsüzlüğü çözüm olarak görmüyoruz ve iki devletli çözümün arkasında duruyoruz. Kıbrıs konusundaki duruşumuz da son derece açık ve net. Artık Ada’da iki ayrı halkın, iki ayrı devletin bulunduğu gerçeğinin kabul edilmesi gerekiyor. Defalarca denenmiş ve çeşitli oyunlarla her defasında akamete uğramış modeller, zaman ve enerji kaybıdır. Dost ve kardeşlerimiz başta olmak üzere tüm devletleri Kıbrıs Adası’nda kalıcı barışa destek olmak için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni tanımaya, onlarla siyasi, diplomatik ve ekonomik ilişkiler tesis etmeye davet ediyorum. Birleşmiş Milletler kürsüsünden de söylediğim gibi Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü tescil edilmeli, maruz bırakıldığı gayriinsani izolasyon artık son bulmalıdır.”
Erdoğan, yeni dönemde de aynı çağrı çerçevesinde adımlar atmaya devam edeceklerinin altını çizerek, “Uluslararası platformlarda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin yanında durmaya devam edeceğiz. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin görünürlüğünü artıracak adımlar ve projeler devam edecek. Kıbrıs meselesi, adalet yerini buluncaya kadar takip edeceğimiz bir milli davadır. Artık herkes bunu böyle bilmelidir.” diye konuştu.
Terörsüz Türkiye
“Terörsüz Türkiye, terörsüz bölge sürecinde gelinen aşamaya ilişkin bir soru yöneltmek istiyorum. Elbette tespit ve teyit sonrasında bir Milli Güvenlik Kurulu kararı sürecin yol haritasında. Bugün itibarıyla hangi aşamadayız? Milli Güvenlik Kurulu kararının olgunlaşabileceği, kamuoyuyla paylaşılabileceği aşamaya ne zaman gelebileceğini düşünüyorsunuz?” şeklindeki soru üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti:
“Her şeyden önce bu konuda kimse tereddüt etmesin. Hiç kimsenin endişesi olmasın. Biz, hem Cumhur İttifakı hem de devlet olarak Terörsüz Türkiye sürecine sadece elimizi değil aynı zamanda vücudumuzu koyduk. Milletimiz ve devletimiz, yarım asrına mal olan terör meselesini çözmek için kararını vermiş, yol haritasını belirlemiş ve harekete geçmiştir. Bundan geriye dönüş olmayacaktır. Örgütün bütün unsurlarıyla fesih sürecini tamamlaması, elindeki silahları eksiksiz şekilde teslim etmesi ve bu durumun devletimizin ilgili kurumları tarafından somut biçimde tespit ve teyit edilmesi öncelikli konumuz. Saha boş değildir. Her adım, her hamle devletimizin ilgili kurumlarınca ve hükümetimizce yakından takip edilmektedir. Mağaralar belli bir plan dahilinde boşaltılıyor. Bu, aynen devam edecek.”
İzleme Komisyonunun da kısa sürede kurulacağına inandığını vurgulayan Erdoğan, “Cumhurbaşkanı Yardımcımız Cevdet Bey’in başkanlığındaki komisyon da çalışmalarını sürdürüyor. Alt komisyon da yakında çalışmaya başlayacak.” dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Terörsüz Türkiye sürecinin buraya kadar sorunsuz geleceğini düşünmeyenlerin olduğunu belirterek, “Biz, bu konuda çok kararlı bir tutum içinde olduk. Kesin bir tarih vermekten ziyade sürecin sağlıklı, eksiksiz ve geri dönüşü olmayacak şekilde tamamlanmasına odaklanmış durumdayız. Latincede ‘Yavaşça acele et.’ anlamına gelen ‘Festina lente’ diye bir söz vardır. Biz de dikkatli ama seri hareket ediyor, Allah korusun, bir yol kazasına mahal vermek istemiyoruz. Temennimiz, çok uzak olmayan bir vadede teyit ve tespit aşamalarının tamamlanarak inşallah Milli Güvenlik Kurulu kararı aşamasına ulaşılmasıdır. Tüm çabamız bunun içindir.” değerlendirmesinde bulundu.
