Fon piyasasında son dönemde yaşanan gelişmelerin ardından Bireysel Emeklilik Sistemi’nden (BES) ayrılan yatırımcıların da bulunduğu belirtildi. BES Uzmanı Zeynep Candan Aktaş, sosyal medyada bazı yatırımcıların BES’ten çıktıklarını paylaştığını ifade ederek, sistemden ayrılma kararının panikle değil, oluşabilecek kesintiler ve kazanılmış haklar dikkate alınarak verilmesi gerektiğini söyledi.
TEFAS fonlarında yaşanan son gelişmelerin bazı BES katılımcılarında endişeye yol açtığını belirten Aktaş, BES’ten ayrılmak isteyen yatırımcıların önünde herhangi bir engel bulunmadığını dile getirdi.
Aktaş, özellikle erken çıkış durumunda devlet katkısının tamamına hak kazanılamayacağına dikkat çekti. Bunun yanı sıra ayrılma sürecinde bazı kesintiler ile stopaj uygulamasının da gündeme gelebileceğini vurgulayan Aktaş, yatırımcıların karar vermeden önce bu unsurları ayrıntılı şekilde hesaplaması gerektiğini belirtti.
Türkiye gazetesinden Ömer Faruk Bingöl’ün haberine göre ayrılmayı düşünenlerin dikkat etmesi gereken 5 kritik nokta şu şekilde:
AİDAT VE GİDERLER
Sözleşmenin 5. yılı tamamlanmadan sistemden ayrılan katılımcılarda, giriş aidatı ve yönetim gideri kesintisi gündeme gelebiliyor. 5 yılın tamamlanmasından sonra ise bu kesintiler yapılmıyor.
Kesilecek tutar ise sözleşmenin başlangıç tarihi, planın koşulları ve bugüne kadar yapılan kesintilere göre değişiyor.
STOPAJA DİKKAT
BES’ten 10 yıldan daha kısa sürede ayrılan katılımcılarda ise stopaj oranı yüzde 15… Stopaj toplam birikimden değil, elde edilen getiri üzerinden uygulanıyor.
10 yıl sistemde kalıp emeklilik hakkı kazanmadan ayrılanlarda oran yüzde 10’a, emeklilik hakkı kazanarak ayrılanlarda yüzde 5’e düşüyor.
Dolayısıyla sistemden çıkış kararı verilirken ekranda görülen toplam birikimin ne kadarının ana para, ne kadarının getiri, ne kadarının muhtemel stopaja işaret ettiğine bakılması gerekiyor.
DEVLET KATKISI
BES’in en önemli avantajlarından biri olan devlet katkısında da “sistemde kalma süresi” belirleyici… 3 yılını doldurmadan sistemden ayrılan katılımcı, devlet katkısı hesabındaki tutarlara hak kazanamıyor.
3 yılın tamamlanmasıyla devlet katkısı ve getirilerinin yüzde 15’ine, 6 yılda yüzde 35’ine, 10 yılda yüzde 60’ına hak kazanılıyor. Emeklilik, vefat veya maluliyet halinde ise yüzde 100 hak ediş söz konusu…
Bu nedenle özellikle 3, 6 veya 10 yıllık eşiklerden birine çok az süre kalmışsa, çıkış kararının zamanlaması ayrıca hesaplanmalı.
‘HAK EDİŞ’ HESAPLAMASI
2026 yılında BES’te devlet katkısı oranı yüzde 20 olarak uygulanıyor. Yıl boyunca 396.360 TL katkı payı ödeyen bir katılımcı, bunun karşılığında azami 79.272 TL devlet katkısı alma imkanına sahip.
Burada önemli nokta, hesabınıza yazılan devlet katkısının tamamının hemen sizin paranız haline gelmemesi… Hak ediş oranları, sistemde geçirilen süreye göre değişiyor.
Dolayısıyla özellikle 3 yılı aşmış, ancak henüz 6 veya 10 yıllık süreyi tamamlamamış katılımcıların “çıkarsam ne kadar devlet katkısından vazgeçmiş olurum?” hesabını da yapması gerekiyor.
EMEKLİLİĞİ YAKLAŞANLAR
BES’te emeklilik hakkı için genel olarak en az 10 yıl sistemde bulunmak ve 56 yaşını doldurmak gerekiyor. Bu aşamaya yaklaşan bir katılımcının, kısa vadeli piyasa hareketleri nedeniyle sistemi tamamen terk etmeden önce alternatifleri değerlendirmesi önem taşıyor.
