İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bugün Türkiye’ye kritik bir ziyarette bulundu. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile İran Dışişleri Bakanı Arakçi arasında görüşme gerçekleştirildi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile İstanbul’daki görüşmesinin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu.
Fidan, görüşmede bölgesel ve ikili konuları etraflıca ele aldığını belirterek “Bölgemizin istikrar ve güvenliği dış politikamızın temel önceliği arasında yer almaktadır. Bölgesel sorunlara bölgesel sahiplenme anlayışıyla çözümler üretmemiz gerektiğini her zaman savunuyoruz.” dedi.
“Gerek Orta Doğu’da gerek Balkanlar’da gerekse Güney Kafkasya’daki çalışmalarımızı da tamamıyla bu prensip üzerinden yürütmeye çalışıyoruz.” diyen Fidan, bu çerçevede Türkiye’nin komşusu İran’ın huzurunun ve refahının Türkiye ve bölge için büyük önem taşıdığını vurguladı.
İran’da yaşanmakta olan gelişmelerin yakından takip edildiğini söyleyen Fidan, “Protestolarda meydana gelen ölümler nedeniyle derin üzüntü duyduğumuzu ve İran halkına başsağlığı dileklerimizi yinelemek isterim. Hadiselerin büyük ölçüde yatışmış olması memnuniyet vericidir. Sükunetin kalıcı olmasını diliyoruz. İran’ın iç meselelerinin dış müdahale olmaksızın İran halkı tarafından barışçıl şekilde çözülmesini temenni ediyoruz.” diye konuştu.
Fidan, diğer taraftan PKK terör örgütünün son gelişmelerden istifade etmeye çalıştığının görüldüğünü vurgulayarak bunun, sadece Türkiye için değil, İran için de tehlikeli olduğunu gösterdiğini kaydetti.
Terör örgütü PKK’ya karşı ortak mücadele sergilenmesi gerektiğini hatırlatan Fidan, İran ile ABD arasındaki nükleer müzakerelerin yapıcı bir zeminde tekrar başlamasının bölgesel gerilimin azaltılmasında hayati önem taşıdığını vurguladı.
Fidan, “Müzakereler aynı zamanda İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasının ve İran’ın uluslararası ekonomik sistemle bütünleşmesinin yolunu açacaktır. Bu adımlar tüm taraflara önemli kazanımlar sağlayacaktır. Gelinen noktada ilişkilerin yeni bir anlaşma zemininde normalleşmesi gerekmektedir. Başta Sayın Cumhurbaşkanımız olmak üzere İran’a yönelik askeri bir müdahaleye karşı olduğumuzu her fırsatta tüm muhataplarımıza aktardık.” diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bugün İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüştüğünü hatırlatan Fidan, “Buradan tekrar ediyoruz. Sorunların çözümü için askeri seçeneklere başvurulmasına karşıyız. Bunun çok fazla işe yarayacağını sanmıyoruz. Müzakereyi ve diplomasiyi savunuyoruz. Suriye’de, Irak’ta, Afganistan’da, Gazze’de yaşananlar hafızamızda tazeliğini korumakta. Geçmişin yaralarını sarmaya çalışırken, bölgemizde başka bir yaranın açılması hiç kimseye fayda getirmeyecektir.” ifadelerini kullandı.
Bölge ülkelerinin huzur, istikrar ve barış istediğine dikkati çeken Fidan, bu bağlamda tarafların müzakere masasına çağrıldığını belirtti.
Fidan, “Müzakere masası kurulduğunda sorunların ayrı ayrı ele alınmasının, çözüme ulaşılmasını kolaylaştıracağını değerlendiriyoruz.” dedi.
“İsrail, bölgedeki istikrarsızlaştırma politikalarına son vermelidir”
Görüşmede, mevkidaşı Erakçi’ye, Türkiye’nin sorunları barışçıl yollarla çözmeye yönelik her türlü desteği sağlamaya hazır olduğunu yinelediğini aktaran Fidan, şunları kaydetti:
“Öte yandan, İsrail’in ABD’yi, İran’a askeri saldırı yapmaya ikna etmeye çalıştığını da görmekteyiz. İsrail’in bu çabaları bölgemizin kırılgan durumdaki istikrarına büyük zarar verme potansiyeli taşımaktadır. ABD yönetiminin sağduyuyla hareket ederek, buna fırsat vermeyeceğini ümit ediyoruz. İsrail, bölgedeki istikrarsızlaştırma politikalarına son vermelidir.”
Gazze’ye ilişkin son meseleler
Fidan, görüşmede, Gazze’ye ilişkin son meselelerin de ele alındığını belirterek “Bugün önümüzdeki acil mesele Gazze’deki kardeşlerimizin acılarının dindirilmesini ve geleceğe umutla bakmalarını sağlamaktır. Gazze Barış Planı’nın ikinci aşamasına geçilmiştir. Gazze’de ateşkesin sağlanmasına ülkemiz ciddi katkı sağlamıştır. Bundan sonraki süreçte de aktif şekilde yer almaya devam edeceğiz.” diye konuştu.
Türkiye’nin Barış Kurulu mekanizmalarında yer aldığını hatırlatan Fidan, şunları kaydetti:
“Ben de Gazze’nin Yönetimi Ulusal Komitesini ve yüksek temsilcinin çalışmalarına destek vermek üzere Gazze Yürütme Kurulu’nun çalışmalarına katılacağım. Gazze’deki temel hedeflerimiz bellidir. Gazze, Gazzeliler tarafından yönetilmelidir. Gazze’nin sınırları değiştirilmemelidir. Gazze’de yeniden imar, Gazze halkının ihtiyaçları ve geleceği esas alınarak Gazzeliler için gerçekleştirilmelidir. Türkiye olarak bu esaslar temelinde sorumluluk almakta ve inisiyatif üstlenmekteyiz.”
Gündem maddelerinin arasında Suriye’nin de olduğuna dikkati çeken Fidan, Türkiye’nin Suriye’nin birliğini, toprak bütünlüğünü hedef alan her türlü çabanın karşısında kararlılıkla durmayı sürdürdüğünü belirtti.
Fidan, 24 Ocak’ta uzatılmış bir çatışmasızlık süreci yaşandığını hatırlatarak, “Bugün de entegrasyon konusunda bir mutabakata varıldığını duyduk. Gece itibariyle bize mesajlar gelmişti. Bu mutabakatı tabi ki yakından inceliyoruz. Gerçek bir entegrasyon Suriye’nin yararınadır. Bunun şartlarını zaten taraflar biliyor.” dedi.
Cezaevlerindeki tutukluların güvenli şekilde Irak’a transferinin tamamlanmasının büyük önem taşıdığını belirten Fidan, İran ile Türkiye’nin ortak komşusu Irak’ta parlamento seçimleri sonrasında yeni hükümetin kurulmasına yönelik sürecin yakından takip edildiğini söyledi.
Fidan, “Görüşmemizde, Irak’taki güvenlik ve istikrar ortamının idamesinin hem ülkelerimiz hem bölgemiz için taşıdığı önemin altını da çizdik. Yeni kurulacak Irak hükümetiyle bu doğrultuda yakın çalışma arzusu ve iradesine sahibiz.” ifadesini kullanarak, Türkiye ve İran’ın bulundukları coğrafyanın iki önemli aktörü olduğunu vurguladı.
Bu çerçevede temasların devamlılığının sadece ikili ilişkiler bakımından değil, bölgesel güvenlik ve refah içinde yararlı olduğuna yürekten inandığını söyleyen Fidan, Erakçi’ye ziyareti kapsamında yaptığı katkılardan dolayı teşekkür etti.
“Diyalog ve çözüm yoluyla hareket edilmesinin tek doğru yol olduğunu düşünüyoruz”
ABD ile görüşmelerinde İran-ABD arasındaki gerilimi düşürmeye yönelik somut bir mesaj alıp almadıklarının sorulması üzerine Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın dış politikayla ilgili ortaya koyduğu ilkeleri tutarlı şekilde ve azimle uygulamaya devam ettiklerini vurguladı.
Fidan, bu ilkelerin, bölgesel çatışmaların sönümlenmesi ve mümkünse yeni savaşların çıkmaması olduğunu belirterek, bunun, Gazze’de, Suriye’de, Ukrayna savaşında, Güney Kafkasya’da ve bölgedeki bütün çatışmalarda ortaya koydukları bir hareket tarzı olduğunu dile getirdi.
Çatışmaların devam etmesi durumunda bunun teröre, kitlesel göçlere, yoksulluğa ve ne zaman biteceği belli olmayan yoğun bir istikrarsızlık dönemine zemin hazırladığını vurgulayan Fidan, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Yine aynı mantıkla biz komşumuz, kardeşimiz olan İran’a yönelik böyle bir saldırıyı geçtiğimiz haziran ayında da tabi kabullenmedik. Bundan sonra olacak olan bir saldırıyı da bizim bu prensipler ışığında tabi ki benimsememiz mümkün değil. Diyalog yoluyla, çözüm yoluyla hareket edilmesinin tek doğru yol olduğunu düşünüyoruz.”
Fidan, mevkidaşı Erakçi ile bu konuda çok yoğun görüş alışverişinde bulunduklarını belirterek, “İran’ın hangi şartlar altında nasıl müzakere edebileceği, hangi noktalara ne kadar gidebileceği konusunda üç aşağı beş yukarı bir fikrimiz var. Yıllardır da takip ettiğimiz bir konu.” ifadelerine yer verdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İran ile ABD arasındaki temel anlaşmazlık sorunu olan özellikle nükleer dosya ve diğer birkaç konunun çözümü için yoğun mesai harcadığını dile getiren Fidan, şunları vurguladı:
“Dün (ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi) Steve Witkoff ile çok uzun bir görüşmem oldu. (Abbas Erakçi) Kardeşimle görüşmeden önce bölgedeki bazı arkadaşlarımızla görüşmelerim oldu. Bugün belli görüşleri paylaştık. Bundan sonra da Amerikalılarla görüşeceğiz. Çünkü biliyorsunuz yani fikir oluşturmanın doğasında olan bir süreç. Tartıştıkça, yeni perspektifleri içine aldıkça konu evriliyor. Evrildikçe yeni farkındalıklar, yeni idrakler ortaya çıkıyor. Bu size yeni somut adım atma imkanı sağlıyor.”
Bakan Fidan, bugün de mevkidaşı Erakçi ile bir takım yeni perspektifler üzerinde konuştuklarını belirterek, şunları aktardı:
“Tabii ki kendisi bir sistemi, bir devleti temsil etmekte tabi olduğu sınırlamalar ve talimatlar var. Onun ışığında kendisi görevini layıkıyla yerine getirmeye çalışıyor. Amerikan tarafında da aynı türden bir sistem var. Bütün bu sistemleri de göz önüne alarak bir ara yol inşallah buluruz.”
Bakan Fidan, bölgenin ne ani ve yıkıcı bir savaşın sonuçlarına katlanabileceğini ne de İran’ın uzun süreli bir izolasyona itilmesinin Tahran’ı bölge tarafından benimsenmeyen politikalara yöneltmesinin doğru olduğunu söyledi.
Fidan, “Çözümsüzlük de savaş da çözüm değil. Olması gereken çözüm ve barış yoluyla buna var gücümüze çalışıyoruz. Bölge ülkeleri de bu konuya destek veriyorlar. İnşallah bu konuda biraz mesafe kat ederiz diye düşünüyorum.” ifadelerini kullandı.
“Artık dönem iş birliği dönemi”
Fidan, bölgesel yayılmacılık konusunda Türkiye’nin görüşüne işaret ederek, “Biz kendi bölgemizde herkesin birbirinin sınırına saygı duyduğu, birbirinin hakkına, hukukuna, emniyetine, ulusal güvenliğine saygı duyduğu bir kalıcı sistemin hayata geçmesini istiyoruz.” dedi.
Ulus devletler çağında yaşandığına dikkati çeken Fidan, “Dünyanın başka yerinde tesis edilmiş olan bu sistemin bölgemizde olmasını istemiyoruz. Biz ne Türk yayılmacılığı, ne Arap yayılmacılığı, ne Fars yayılmacılığını istemediğimiz gibi tabi ki İsrail yayılmacılığını da görmek istemiyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.
Fidan, İsrail’in bölgedeki saldırılarına değinerek, “İsrail’in bölgede özellikle Filistin konusunda Lübnan’a, İran’a yaptığı saldırı, Suriye’deki işgalleri, Katar’a yaptığı saldırı, bölgedeki yayılmacı emellerinin açık işaretleri, delilleri. Bunları artık bir an önce sonlandırıp bölgede diğer ülkelerin, Filistin Devleti dahil, sınırlarına saygı duyduğu bir zemine çekilmesi lazım.” diye konuştu.
Bölgedeki ülkelerin “güçsüz, çaresiz” olmadığını söyleyen Fidan, sözlerini şöyle tamamladı:
“Her ülkenin kendi çapında gücü, mücadele zemini ve azmi var. Ülkeler bir araya geliyor. Artık dönem işbirliği dönemi. İsrail’in bölgesel yayılmacılık politikalarından vazgeçip, bölgede artık bölge ülkeleriyle uyum içerisinde olan, Filistin Devletini tanıyan bir durumda olması hem kendisi için iyidir hem de bölgenin huzuru için iyidir.”
İran Dışişleri Bakanı Erakçi: ABD müzakerelerde hiç iyi niyet göstermedi
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de konuşmasının başında Dışişleri Bakanı Fidan’a misafirperverliği için teşekkür ederek, Türk mevkidaşı ile hem ikili, hem bölgesel hem de uluslararası konudalarda verimli görüşmeler yaptıklarını aktardı.
İran ve Türkiye’nin ilişkilerinin daima kardeşçe ve dostane olduğunu söyleyen Erakçi, “Özellikle İsrail’in saldırıları döneminde ve ocak ayında dış aktörler tarafından gerçekleştirilen son terör olayları sırasında Türk yetkililer her zaman yanımızda oldu. Bu nedenle Türk devleti ve hükümetine teşekkür ediyorum.” dedi.
İsrail’in bölgede savaş çıkarmaya çalıştığını, bölgede yayılmacılığını da devam ettirdiğini söyleyen Erakçi, Tel Aviv’in bu eylemlerini ABD ve bazı Avrupa ülkelerinin desteğiyle sürdürdüğünü ve bölge ülkelerinin buna karşı dikkatli olmasının önemli olduğunu vurguladı.
İran’ın bölgede istikrar ve barışı bozacak her türlü eyleme karşı durduğunu belirten İranlı Bakan, Türkiye ile bölgenin çıkarları konusunda aynı fikirlere sahip olduklarını ve İsrail’in planlarını boşa çıkaracak her türlü girişimi olumlu karşıladıklarını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın müzakere çağrılarına ilişkin ise Erakçi, “ABD müzakerelerde hiç iyi niyet göstermedi ancak buna rağmen İran mantıklı ve adaletli müzakere sürecinden yanadır. İran karşılıklı çıkar, saygı ve güven temelinde olursa müzakerelere hazırdır. İran, kendisini, istikrarını ve bölgenin istikrarını korumaya kararlıdır ve dış baskılara da boyun eğmeyecektir.” diye konuştu.
Dışişleri Bakanı Fidan ile görüşmede, İsrail’in soykırımı sürdürdüğü Gazze, Suriye, Lübnan ve Irak konusunu da ele aldıklarını aktaran Erakçi, Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunmasını İsrail’in işgalinin sona ermesini istediklerini belirtti.
“Irak’ta bu ülkenin hakimiyetini ihlal edecek zorbalığa karşıyız.” diyen Erakçi, Lübnan konusunda da bütün gruplar arasında ulusal diyaloğun sağlanması gerektiğini ve Lübnan’daki diyalog sonucunda ortaya çıkacak karara saygılı olduklarını ifade etti.
“Türkiye, Gazze’de soykırımın durdurulması için çok çaba harcadı”
İsrail’in Filistinlilere karşı soykırımının durdurulmasını insani yardımların ulaştırılmasının önemini vurgulayan İranlı Bakan, “Türkiye, Gazze’de soykırımın durdurulması için çok çaba harcadı, çok emek verdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Fidan’a teşekkür ediyoruz, her zaman yapıcı tutum sergilediler.” dedi.
Erakçi, Türkiye’nin bölgedeki barış ve istikrar çabalarını ve aktif katılımını desteklediklerini ve bundan dolayı Türk yetkililere minnetar olduklarını dile getirdi.
ABD’nin muhtemel askeri saldırısına ilişkin Erakçi, şunları kaydetti:
“Haziranda askeri saldırıyla amaçlarına ulaşamadılar. O savaşta hezimete uğradılar. Bir kez daha bir yandan müzakere istiyoruz diyerek tehdide başladılar. Saldırı olursa yine aynı sonuçla karşılaşacaklar. ABD hükümeti, farklı aracılarla müzakere talebinde bulundu. İran müzakere etmek istiyor daha önce de bildirdik ancak müzakere tehditle başlamaz öncelikle tehditleri kenara bırakmalılar.
İran, herhangi bir saldırıya hazirandaki savaştan daha fazla askeri olarak hazır. Ülkemize saldırı olursa çok güçlü cevap veririz. ABD’nin doğrudan savaşa girmesi durumu değiştirecektir. İkili bir savaşın sınırlarını aşma ihtimali var. Umuyorum bir an önce akıl ve mantık çerçevesinde hareket ederler. Bölgeyi savaşa sürüklemek isteyenler inşallah hedeflerine ulaşamazlar.”
Erakçi, muhtemel müzakerelerde çerçevenin yalnızca nükleer konuyla ilgili olacağını ve füze kapasitesi gibi konuların müzakere konusu edilmeyeceğini belirterek, “İran’ın savunma sistemleri hiçbir şekilde müzakereye konu olmayacaktır. Hiçbir ülke savunmasını müzakere konusu etmez. Biz savunma kabiliyetlerimizi ülkemiz için koruyacağız ve daha fazla güçlendireceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye ile sürekli istişare halinde olduklarını dile getiren Erakçi, “Dışişleri Bakanı Fidan ile geçen hafta neredeyse her gün görüştük. Türkiye’deki dostlarımızın fikirlerine ve görüşlerine çok değer veriyoruz ve çözüm yolu bulma konusundaki çabalarını da takdir ediyoruz. Türkiye komşumuz olarak her zaman bizim için öncelikli konumdadır.” şeklinde konuştu.
