Sosyal Güvenlik Kurumu’nun birinci çeyrekte geliri 379 milyar lira olsa da devletin üstlendiği çeşitli ödemeler kapsamında üç ayda bütçeden kuruma yapılan transferler 131.5 milyar liraya ulaştı.
Dünya muharriri Naki Bakır‘ın “Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan birinci çeyrekte rekor açık” başlıklı yazısının ilgili kısmında şu sözler yer aldı:
“Prim tahsilatı ve devletçe üstlenilen ödemeler için bütçeden yapılan transferlerle birlikte Kurum’un toplam geliri ocak – mart periyodunda geçen yılın tıpkı periyoduna nazaran yüzde 98,9 artışla 379 milyar lira oldu.
NEREDEYSE YÜZDE 30 ARTTI
Buna karşılık SGK’nın büyük kısmı emeklilere aylık ödemeleri ve sıhhat harcamaları olmak üzere toplam sarfiyatı ise yüzde 93,6 artışla 399,4 milyar lirayı buldu. Bunun sonucunda SGK’nın açığı birinci çeyrekte yüzde 29,6 büyüyerek 20,4 milyar liraya yükseldi.
SGK’nın gelir-gider istikrarında yüksek fiyatta açık oluşurken, salt prim geliri-aylık ödemesi bazında bakıldığında ise Kurum’un bu yıl birinci üç ayda olumlu bir noktaya dikkati çekti.
Geçen yıl birinci çeyrekte etkin sigortalılardan 131,3 milyar lira prim toplayıp, emeklilere 137,1 milyar lira ile daha fazla aylık ödeyen Kurumun, bu yıl tıpkı periyotta ise 267,1 milyar lira olan aylık ödemelerine kıyasla 292,9 milyar lira ile daha fazla prim geliri elde ettiği belirlendi.
Üç aylık devirlere nazaran prim gelirleri yüzde 123 artarken, aylık ödemelerindeki artış yüzde 94,8’de kaldı. Diğer deyişle “pay as you go” modeline nazaran SGK, bu yıl birinci çeyrekte aktüeryal olarak lehte bir pozisyona geldi. Buna nazaran SGK’ın üç aydaki açığı büyük oranda, sıhhat harcamaları ve devletçe üstlenilen ödemelerden kaynaklandı.
İlk üç ayda SGK’nın yapılandırma gelirleri yüzde 1,8 artışla 2,9 milyar, tahsil ettiği idari para cezaları, faiz gelirleri, taşınır ve taşınmaz gelirleri, kira gelirleri ve iştirak hisselerinden oluşan öbür gelirleri de yüzde 37,6 artarak 4,4 milyar liraya yükseldi.
SGK’nın bütçe transferi halinde gerçekleşen gelirlerine bakıldığında, aylar itibariyle tahsil edilen malullük, yaşlılık ve vefat sigortaları ile ve sıhhat sigortası primlerinin 1/4’ü oranında “devlet katkısı”nın yüzde 28,6 artışla 48,6 milyar lira olduğu görüldü.
Kurumdan gelir ve aylık alanlar ile hak sahiplerine her ay ödenen meblağlara nazaran muhakkak oranlarda yapılan ödemeler için Hazine tarafından Kuruma yapılan “ek ödeme” üç ayda yüzde 82,3 artışla 10,8 milyar; makam, misyon, temsil tazminatları, terör emsal tazminatları, harp malullüğü artırımları, emekli ikramiyeleri vb. fiyatlardan oluşan faturalı ödemelerin karşılığı olarak Hazinece Kuruma yapılan “Faturalı ödemeler ve ek karşılık” transferi de yüzde 114,9 artışla 18,1 milyar liraya ulaştı. SGK’nın üç aydaki sarfiyatları içinde emekli aylığı ödemelerinden sonra en büyük kalemi 102 milyar lira ile yolluklar da dahil sıhhat harcamaları oluşturdu.
Üç ayda 11,7 milyar liralık ek ödeme, 10,4 milyar liralık faturalı ödeme, 3,8 milyar liralık sigorta ödemesi, 1,8 milyar liralık idare masrafı gerçekleştiren Kurum’un öteki sarfiyatları de 2,5 milyar lira oldu. Üç aylık açığı 20,4 milyar lira olan SGK’ya bu devirde açık finansmanı için ayrıyeten 29,1 milyar lira aktarıldı.
“BÜTÇE AÇIĞININ YARISINDAN FAZLASI SGK TRANSFERLERİNDEN KAYNAKLANDI”
SGK’ya, ek ödeme transferi, faturalı ödemeler, devlet katkısı, ödeme gücü olmayanların GSS primi ve teşvikler kapsamında aktarılan fiyatlar ile açık finansmanından oluşan toplam bütçe transferleri, bu yılın birinci üç ayında geçen yılın eş periyoduna nazaran yüzde 55,1 artarak 131,5 milyar liraya ulaştı.
Türkiye’de dağıtım (pay as you go) modeline nazaran işleyen toplumsal güvenlik sisteminde SGK temel olarak faal çalışanlardan sağladığı prim gelirleriyle emeklilere aylık ödemekle birlikte, devletin üstlendiği çeşitli ödemeler ve muafiyetler hasebiyle Kurum ödemelerinin kıymetli bir kısmı bütçeden aktarılıyor.
Dolayısıyla SGK’nın mali tablosunda hem gelir hem masraf hanesinde yer alan bütçeden toplumsal güvenlik sistemine transferler, merkezi idare bütçesinde ise masraflar içinde cari transferler kaleminde yer alıyor ve bütçe açığını büyütüyor.
Bütçeden toplumsal güvenlik sistemine yapılan transferler birinci üç ayda, bu periyottaki toplam bütçe harcamalarının yüzde 13’ünü, bütçe açığının ise yüzde 53’ünü oluşturdu. Öteki deyişle bütçe açığının yarıdan fazlası toplumsal güvenlik transferlerinden kaynaklandı.”
