Putin, 20 yıldan uzun müddet evvel iktidara gelmesinden bu yanaki en büyük meydan okumayla karşılaştı. Yakın tehlike denetim altına alınmış olsa da, Rusya uzmanları Putin’in olan bitenden daha güçlü değil, hasar almış bir biçimde çıktığını düşünüyor.
Putin’in ihanete karşı yansısı, Cumartesi sabahı yaptığı sert ulusa sesleniş konuşmasında görülüyordu. Putin, Wagner’in işvereni Yevgeni Prigojin’i “sırtından bıçaklamakla” ve ihanetle suçladı.
Rusya önderi daha sonra kamuoyu önünde gözükmedi ve yakın gelecekte bir açıklama yapması beklenmiyor. Putin isyandan evvel kaydedilen bir televizyon konuşmasında, Ukrayna’daki savaşın ilerleyişinden şad olduğunu söyledi.
Moskova’daki terörle çaba tedbirleri hala yürürlükte, lakin Putin’in şu anda başkentte olup olmadığı belirli değil.
Bazıları, Putin’in bir halde, ya Ukrayna’da askeri olarak ya da Rusya içinde kendisine dayanak vermeyenlere karşı reaksiyon göstereceğini düşünüyor.
Polonyalı Avrupa Parlamentosu milletvekili Radek Sikorski BBC’ye yaptığı açıklamada Rus başkanının tereddüt gösterenleri ayıklayacağını ve tıpkı vakitte daha otoriter ve daha acımasız olacağını söyledi.
PRİGOJİN BELARUS’TA NE YAPACAK?
İsyanın gerisindeki isim Yevgeni Prigojin hala özgür. Rusya’nın askeri komuta kademesini devirmeye çalışsa da, kendisine yöneltilen silahlı isyan suçlaması düşürüldü. Lakin Kremlin ve Wagner ortasında varılan uzlaşmanın tüm ayrıntılarını bilmiyoruz.
Rusya uzmanları, Prigojin’in hemencecik ortadan kaybolmasını beklemiyor.
Ukrayna’daki onbinlerce savaşçının önder ismi olan ve uzun müddettir gölgelerin gerisinde faaliyet gösteren Prigojin, Putin için de değerli bir isim oldu.
Suriye’de savaşmaktan, Ukrayna’da 2014’te Kırım’ın ilhak edilmesine, yıllarca Kremlin’in pis işlerini yaptı.
Ancak Putin’in otoritesine meydan okuduktan ve kimilerine nazaran Rusya başkanını aşağıladıktan sonra, güvenliği ve gelecekteki rolü açısından hangi garantileri aldığı sorusu hala cevapsız.
Gözlemciler, Belarus önderi Alexander Lukaşenko’nun Prigojin üzerinde ne kadar otorite kurabileceğini sorguluyor. Ayrıyeten nitekim Wagner güçleri kendisini izlerse, Rusya, Belarus ve Ukrayna açısından ne tıp tehditler oluşturabileceği bilinmiyor.
ReutersWAGNER KÜMESİNE NE OLACAK?
Silahlı isyana kalkışmalarından evvel onbinlerce Wagner savaşçısı, Putin’in Ukrayna’daki savaşında kıymetli bir rol oynuyordu. Lakin Wagner’in bağımsız bir ordu olarak günleri zati sayılıydı.
Prigojin ve güçleri Rusya Savunma Bakanlığı’nın bünyesine dahil olma baskılarına direniyordu.
Ancak isyan sona erer ve Prigojin sürgüne yollanırken, birçok kişi savaşçılarının ne yapacağını sorguluyor.
İsyana katılanlara yönelik suçlamalar düşürülmüş üzere görünüyor. Toplumsal medyadaki görüntülerde Wagner birliklerinin Rostov’u terk ettikleri görülüyor. Rostov ve Moskova ortasındaki yolun ortasında bulunan Voronej bölgesinin valisi de, Wagner güçlerinin bölgeden ayrıldıklarını söyledi.
Ancak şu anda işbirliği yapıp olağan Rus Ordusuna alınıp alınmayacakları ve hatta olağan Rus askerlerinin onların yanında savaşıp savaşmayacakları net değil.
UKRAYNA’DAKİ SAVAŞ NASIL ETKİLENECEK?
Wagner birliklerinin bir birçok özgürlük vaadiyle hapishanelerden toplananlar olsa da, Ukrayna’da en çok muvaffakiyetle savaşan askerler oldular. Örneğin Bahmut kentinin alınmasında büyük bir rol oynadılar.
Rusya, isyanın şu ana dek Ukrayna’daki savaşa bir tesiri olmadığını sav ediyor.
Ukrayna’da ise komuta kademesi, hudut boyunca yaşanan istikrarsızlığı fırsata dönüştürmeye çalışacak.
Ukrayna Ordusu, Rusya’nın ele geçirdiği birtakım bölgeleri yine ele geçirmek için karşı atak başlattı ve Rusya’daki istikrarsızlığın bir fırsat penceresi sunduğunu düşünüyorlar.
ABD’nin eski Ukrayna Büyükelçisi Bill Taylor BBC’ye yaptığı açıklamada, Ukrayna güçlerinin Wagner birliklerinin ani hareketliliği nedeniyle ortaya çıkan taktik zayıflıktan faydalanabileceğini söylüyor.
ABD ve başkaları evvelden ne biliyordu?
Prigojin’in silahlı isyanı Kremlin’i hazırlıksız yakalamış üzere görünse de, Amerikan medyasına nazaran ABD’li istihbarat kuruluşları Prigojin’in harekete geçmeyi planladığını biliyordu ve Lider Joe Biden ve kongre önderlerine bilgi verilmişti.
CNN’in haberine nazaran ABD istihbarat kuruluşları, Wagner’in Rusya hududu boyunca silah, cephane ve gereç yığınağı yaptığını tespit etti.
New York Times’a nazaran de Lider Biden, Fransa, Almanya ve İngiltere önderleriyle mevzuyu görüştü.
ABD’li istihbaratçılar, Prigojin ve Rus savunma yetkilileri ortasında bozulan bağlantıları aylardır izliyor ve bu durum Ukrayna’dak savaşın hem Wagner hem de Rus Ordusu için berbat gittiği sonucuna varmışlardı.
Bu ortada Washington Post da, ABD’nin Prigojin’in bir şeyler planladığını Haziran ortasından bu yana bildiğini yazdı.
Prigojin’in isyanını tetikleyenin 10 Haziran’da savunma bakanlığının Wagner kümesi üzere tüm istekli birliklerin hükümetle mukavele imzalamalarını öngören direktifi olduğu belirtiliyor. Bu da uygulamada Prigojin’in paralı askerlerinin orduya geçmesi manasına geliyordu.
Yetkililer, “Lider takımına bir şeyler olduğunu söyleyecek kadar işaret vardı, lakin isyan başlamadan kısa mühlet öncesine kadar Prigojin’in tam olarak ne planladığı bilinmiyordu” dedi.
Gazete, Prigojin’in bir şeyler planladığını kendi istihbaratının da Rusya önderi Vladimir Putin’e bildirdiğini yazdı.
Getty ImagesRUS HALKI NE DÜŞÜNÜYOR?
Kriz devam ederken Putin’in halka yaptığı konuşma, tehdidi ne kadar ciddiye aldığının bir göstergesiydi.
Önde gelen Rusya uzmanlarından Tatiana Stanovaya Telegram kanalında “Seçkinler ortasındaki bir birçok şu ana kadar yaşanan her şeyden Putin’i şahsen sorumlu tutacak ve lider vaktinde reaksiyon vermedi. Münasebetiyle tüm bu kıssa Putin’in pozisyonuna darbe vuracak” dedi.
Rusya kamuoyundaki genel hal hakkında yorum yapmak güç lakin ülkenin başkanları, sivillerin Rostov’da Wagner birliklerini alkışlamasından telaş duyacak.
Wagner birlikleri kentten ayrılırken, kendilerini alkışlayan, sevinç çığlıkları atan ve fotoğraflar çeken bir kalabalıkla karşılaştılar.
Ancak kimi kent sakinlerinin Wagner birliklerinin gelişinden sonra çabukla trenlere koştuklarını da not etmek gerekiyor.
