Getty ImagesYeni bir rapora nazaran, global ısınma nedeniyle Hindukuş ve Himalayalar’daki buzulların yüzde 75’i bu yüzyılın sonuna kadar eriyebilir. Bölgedeki buzulların erime suratı 2010’lu yıllarda evvelki 10 yıla kıyasla çok daha fazla oldu.
Bu dağlık bölgede yaşayan 240 milyon insanın sel felaketi ve su külfeti riskiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.
Uluslararası bilim insanlarından oluşan bir grup, Everest ve K2 üzere en yüksek tepeleri barındıran bölgedeki buzul kaybının hızlandığını tespit etti. Bölgede hükümetler ortası bilimsel bir otorite olan Katmandu merkezli Memleketler arası Entegre Dağ Kalkınma Merkezi (ICIMOD) tarafından yapılan değerlendirmeye nazaran, 2010’lu yıllarda buzullar evvelki on yıla kıyasla yüzde 65 daha süratli eridi.
Raporun başyazarı, etraf bilimci ve ICIMOD üyesi Philippus Wester, “Buzulları 100 yıl içinde kaybedeceğiz” dedi.
Hindukuş ve Himalayalar Afganistan, Bangladeş, Butan, Çin, Hindistan, Myanmar, Nepal ve Pakistan boyunca 3,500 km uzunluğunda.
Rapora nazaran, sanayi öncesi periyoda kıyasla sıcaklığın 1,5 derece yahut 2 dereceden fazla artması halinde, tüm bölgedeki buzullar 2100 yılına kadar hacimlerinin yüzde 30 ila 50’sini kaybedecek.
Ancak buzulların erime suratı pozisyonlarına bağlı olarak değişiyor. Mevcut iklim siyasetleri altında dünyanın 3 derecelik sıcaklık artışına gerçek ilerlediği şartlarda, Nepal ve Butan’ı içeren Doğu Himalayalar’daki buzların yüzde 75’i yok olacak. Sıcaklık artışı 4 dereceye ulaştığında ise bu oran yüzde 80’e çıkacak.
Bilim insanları iklim değişikliğinin Hindukuş ve Himalayalar’ı nasıl etkilediğini kıymetlendirmekte zorlanıyor. Avrupa Alpleri ve Kuzey Amerika’nın Rocky Dağları’nın bilakis, bölgede buzulların büyüyüp küçüldüğünü ortaya koyan uzun bir tarihi saha ölçüm kaydı yok.
2019 yılında ABD, bölgedeki buzulların 1970 yılına kadar uzanan casus uydu imajlarının kapalılığını kaldırarak yeni bir bilimsel temel sağladı.
Son beş yılda uydu teknolojisinde kaydedilen ilerlemeler ve saha çalışmalarının desteklenmesi, bilim insanlarının yaşanmakta olan değişiklikleri daha uygun anlamasını sağladı. Rapor, Aralık 2022’ye kadar olan dataları temel aldı.
Avusturya’daki Graz Teknoloji Üniversitesi’nden buzulbilimci Tobias Bolch, “Himalaya buzulları hakkındaki bilgiler hala Alpler kadar güzel olmasa da, artık And Dağları üzere öteki bölgelerle karşılaştırılabilir durumda” dedi.
Wester, 2019 ICIMOD bölge değerlendirmesiyle karşılaştırıldığında, “artık bu bulgulara inanç seviyesi çok daha yüksek” dedi. “Farklı global ısınma düzeylerinde 2100 yılına kadar kaybın ne olacağına dair daha uygun bir fikrimiz var.”
Getty ImagesGeçı·m kaynakları rı·sk altında
Yeni bilgiler, Hindikuş ve Himalayalar’da yaşayan beşerler için önemli tasaları de beraberinde getiriyor.
Rapor, Ganj, İndus ve Mekong da dahil olmak üzere bölgenin 12 ırmak havzasındaki su akışının yüzyılın ortalarında tepe yapacağını ve bunun da bu kaynağa bağımlı olan 1,6 milyardan fazla nüfus için olumsuz sonuçlar doğuracağını ortaya koyuyor.
Wester, “Buzullar artan bir süratle eridiği için daha fazla suya sahip olacakmışız üzere görünse de, sabit bir akış yerine sel olarak ortaya çıkacaktır” dedi. En yüksek su düzeyine ulaştıktan sonra ise su kaynakları sonunda azalacak.
Bu dağlık bölgedeki nüfus ekinleri sulamak için buzul suyu ve eriyen kar suyu kullanıyor. Fakat kar yağışının zamanlaması daha sistemsiz hale geldi ve eskisinden daha az kar yağıyor.
Raporun müelliflerinden Amina Maharjan ICIMOD’da geçim kaynakları ve göç konusunda uzman; “Yaz aylarında daha yüksek otlaklara gittikleri için çok sayıda sığır vefatı oldu. Kar erken yağarsa tüm alan karla kaplanıyor ve ot kalmıyor” diyor.
“İnsanlar artık çalışmak için öbür yerlere gidiyor, bu dağlık bölgeleri terk ediyor.”
Eriyen buzullar daha aşağı havzalardaki topluluklar için de sel tehlikesi oluşturuyor.
Hükümetler bu değişikliklere hazırlanmaya çalışıyor. Çin, ülkenin su kaynaklarını güçlendirmek için çalışıyor. Pakistan ise buzul selleri için erken ihtar sistemleri kuruyor.
