- “Seçim sonuçlarının sorumluluğunu hepimizin üstlenmesi gerekirken Kılıçdaroğlu tek başına sorumlu ilan edildi. Eskişehir’in de kaybedilebileceği tartışmaları ortaya atılınca güçlü bir tepki göstermek istedim.”
- “İttifak olmaması halinde de rastgele bir risk olacağını düşünmüyorum. Bu devir de aday olduğum takdirde seçilmemem için bir neden yahut bir risk görmüyorum. Birebir şeyi, tüm belediyelerimiz için de söylemeliyim.”
Eskişehir Büyükşehir Belediye Lideri Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen Cumhuriyet’in sorularını yanıtladı.
- Adaylığınızı birinci açıklayan belediye lideri siz oldunuz. Neden adaysınız, bu kararı almanızda sizi ne etkiledi?
Doğrusunu isterseniz, ben 2019 seçimlerinde de aday olmamaya karar vermiştim. Lakin Eskişehirli hemşehrilerimin ve partinin ısrarı ağır bastı ve seçmen yüzde 52,30 üzere yüksek bir oyla beni tekrar Büyükşehir Belediye Başkanlığına getirdi. “Bu son hizmet dönemim olsun diyerek”, 2024 seçimlerinde aday olmamaya karar vermiştim. Biliyorsunuz, 14 ve 28 Mayıs seçimlerinden, Millet İttifakı az bir farkla da olsa, yenilgiyle ayrıldı. Haliyle bu durum hem seçmende, hem de Cumhuriyet Halk Partisi’nin genel merkez ve lokal örgütlerinde bir hayal kırıklığı ve burkulma yarattı. Buna bağlı olarak da bir kadro yeni tartışmalar, CHP’nin birlik ve bütünlüğünü zedeleyebileceğini düşündüğüm bir gündem oluştu.
‘KILIÇDAROĞLU SORUMLU İLAN EDİLDİ’
Seçim sonuçlarının sorumluluğunu hepimizin üstlenmesi gerekirken Genel Liderimiz Sayın Kemal Kılıçdaroğlu tek başına sorumlu ilan edildi. Benim hiç de tasvip etmediğim biçimde kendisine yüklenildi ve güya Sayın Kılıçdaroğlu o gün istifa etse her şey yoluna girecekmiş üzere bir ortam oluşturuldu. Bu nedenle birilerinin açık ve kararlı bir halde duruşunu göstermesi gerekiyordu. Tüm bunların üzerine bir de önümüzdeki seçimlerde Eskişehir’in de kaybedilebileceği tartışmaları ortaya atılınca, güçlü bir tepki göstermek istedim. En azından Eskişehir bazında partide birliği sağlayabileceğim inancını taşıyordum. “2024 mahallî seçiminde de aday olacağım” biçimindeki açıklamayı yapmamın ana sebebi budur.
‘GELİŞMELERİ GÖRMEM GEREK’
Buna karşın, kesin olarak, aday olup olmamak konusunda hala “tam kararlı olduğum söylenemez”. Zira lokal seçimlere daha 7 ay üzere uzunca bir vakit var. Bundan sonraki gelişmeleri ve parti tüzüğündeki değişmelerin neler olacağını görmek gerekiyor.
- Yerel seçimlerde ittifak kurulamaması durumunda muhalefetin elindeki belediyeler için nasıl bir risk öngörüyorsunuz?
Elbette biz, ittifak konusunda genel merkezimiz ne karar alırsa ona uyacağız. Lakin, ittifak olmaması halinde de, ben rastgele bir risk olacağını düşünmüyorum. 1999’dan bu tarafa 5 devir seçildim, üstelik oylarımı arttırarak seçildim. Bu devir de aday olduğum takdirde seçilmemem için bir neden yahut bir risk görmüyorum. Birebir şeyi, tüm belediyelerimiz için de söylemeliyim.
- Odunpazarı Belediye Lideri Kazım Kurt, Eskişehir’de dahi mahallî seçimlerde kaybetme muhtemelliğine dikkat çekti…
Bilirsiniz futbolda bir kelam vardır; “hiç bir maç oynanmadan kazanılmaz” derler. Oynanmadan kazanılmaz da kaybedilmez de. Onun için girilmeden, sonuçları ortaya çıkmadan hiç bir seçimin garantisi yoktur. Lakin seçmenin inanç ve inancı vardır. Ki, o da bizde ziyadesiyle var. Elbette her seçimde kaybetme riski her vakit vardır ve o denli de olacaktır. Lakin ben bu riskin Kazım Bey’in söz ettiği münasebetlere dayalı olacağını düşünmüyorum, yani sadece genel liderin değişmemesi nedeniyle bir risk oluşmaz. Şayet halk, bir belediye liderinin hizmet ve projelerini beğenirse, yapılanlardan mutluysa bunu lokal seçimlerde sandıkta gösterir. Biz bunu aralıksız 25 yıldır yaşıyoruz. Seçmen oy verir ya da vermez. Ben sağduyusu yüksek, hayat kalitesine sahip çıkmayı seven, vizyon sahibi Eskişehir halkının bilhassa mahallî seçimlerde partizanca bir tavırla oy kullanacağını hiç düşünmüyorum.
- Eskişehir’de CHP siyasetini sizin yönlendirdiğiniz konuşulur. Bu ne derece hakikat?
Bu görüş genelde, yereldeki parti içi rekabette kaybedenler tarafından ortaya atılır. Rastgele bir vilayet ya da ilçe kongresinde kaybeden taraf bu gerekçeyi ortaya atar. Oradaki emel sanırım, kaybeden tarafın kendi başarısızlığını kamufle etmektir. Bana gelip görüşlerimi soranlara niyetlerimi söylüyorum. O söylediklerime ne kadar uyup uymayacakları onlara kalmış bir şey. Yoksa ben kimseye parmağımı sallayarak, ne yapacağını söylüyor değilim.
- İlçe belediye liderlerinin performanslarını nasıl buluyorsunuz, sizin başarılarınızdaki rolleri nedir?
İlçe belediye liderlerimizin performanslarını başarılı buluyorum. Onların muvaffakiyetleri bizden çok, mensup oldukları Cumhuriyet Halk Partisi’nin muvaffakiyetini tesirler. Zira partiyi temsil ediyorlar. Muvaffakiyetleri da başarısızlıkları da partinin algısını etkiliyor. Önümüzdeki lokal seçimlerde, mevcut altı belediyemizin yanına yenilerini de ekleyeceğimizi belirtmek isterim.
- Sayın Kılıçdaroğlu ile yakınlığınız biliniyor. Genel seçimlerden sonra kendisine teklifleriniz oldu mu?
Seçimlerden sonra kendisiyle hiç teğe bir uzunca süren bir görüşmemiz olmadı. Sadece son devirde Ankara’da yapılan belediye liderleri toplantısında bir ortaya geldik. Gündeme ait niyetlerimi vilayet liderleri toplantısında açıkladım. Toplantı çıkışında gazetecilerin soruları üzerine de görüşlerimi aktardım. Ben çağrılmadıkça Genel Merkez’e sık sık gidip gelenlerden değilim.
- En tecrübeli belediye liderisiniz. CHP’nin tartışmaların odağı haline geldiği şu süreçte lokal seçimler için ne üzere atımlar atılmalı?
Cumhuriyet Halk Partisi’nin tartışmaların odağı haline getirilmesini şaşkınlıkla izliyorum. Ülkenin bu kadar çok sorunu varken, hayat pahalılığı almış başını gitmişken, emekli nasıl geçineceğini kara kara düşünürken, döviz bu kadar yükselip, gelir adaletsizliği bu kadar artmışken, ülkenin en büyük problemiymiş üzere hiç durmadan CHP’nin tartışılmasını manalı bulmuyorum. Bu şu demek değil, parti içinde de hiç bir şey konuşulmasın, tartışılmasın. Elbette parti içinde tartışmalar, yarışlar olur, olmalıdır da. Lakin bunun, ülkenin birinci gündemi olmasını farklı buluyorum.
‘TOPYEKUN SEÇİME ODAKLANMALIYIZ’
CHP’nin ne üzere atılımlar yapması gerektiğine gelirsek; Kurultay ve tüzük değişikliği mahallî seçimlerden evvel yapılmalıdır. Zira partimizin birlik ve beraberlik içinde, parti içi tartışmalara son vererek, topyekun mahallî seçimlere odaklanmamız gerekiyor. Hatta iktidar olursak lokal idareler sisteminde yapılması gereken kanun değişikliğinin neler olacağını kamuya açıklamamızı kural görüyorum. Bugünkü hali ile mahallî idareler sisteminin demokrasi ile ilgisi olmadığını herkesin bilmesi gerekir.
- ‘Hem içeriden hem dışarıdan CHP’yi bölmek isteyenler var’ tabirleriniz oldu. Bu tezlerinizi destekleyen somut göstergeler neler ve CHP bu tehditlere karşı ne yapmalı?
Ülke içinden partiyi bölmek isteyenler genelde “yandaş” olarak isimlendirilen kümelerdir. Zira, üstte da tabir ettiğim üzere, ülkenin sayısız ıstırapları varken, bilhassa televizyon kanallarında açık oturumlarda husus daima Cumhuriyet Halk Partisi. Genel lider değişir mi değişmez mi, değişmeli mi, değişmemeli mi? Konuşulan tek husus bu. Bunun yanında, elbette iç siyasi rekabette CHP’nin zayıflamasını isteyenler de yok değil. Her siyasi parti, rakibinin zayıf düşmesini ister.
Ülke dışından partiyi bölmek isteyenler de, genelde dünyanın bütününe hükmetmek isteyen ülkelerde çeşitli kümeler vardır. Niyet Kulübü olarak isimlendirilen bu kümeler, ülkeler için uzun vadeli planlar yaparlar. Atatürk’ün kurduğu Türkiye Cumhuriyeti Devletinin çok fazla güçlenmesini, zenginleşmesini istemezler. Atatürk Cumhuriyetini, laikliği, demokrasiyi ve parlamenter rejimi ile unsurlarını en çok savunan parti de, O’nun kurduğu Cumhuriyet Halk Partisidir. Yurt dışından gelen bu tehditler her vakit vardı, bugün de var. Ben de buna inanıyorum.
‘CHP DİMDİK AYAKTA’
CHP’nin bunlara karşı, tekrar ediyorum lakin, birlik ve beraberlik içinde olması lazım. CHP 100 yıllık bir parti ve benzeri sayısız olayları yaşadı lakin hala dimdik ayakta.
‘DEĞİŞİM ‘SEN BIRAK BEN GELEYİM’ İSE SON DERECE SIHHATSİZ BİR TALEP’
- Kemal Bey’e yakın isimlerin de seçim sonrası ‘değişim’ istediklerini görüyoruz. Değişim taleplerine yorumunuz nedir, CHP’nin bir değişime muhtaçlığı var mı?
Değişim her vakit ve her yerde gereklidir. Keza bana nazaran Genel Liderimiz Kemal Kılıçdaroğlu da, tüzük değişikliğinin yanı sıra Kurultaya gidileceğini de açıklayarak değişimin önünü açtı. Fakat burada sormak istediğiniz “Sen bırak, ben geleyim” diyerek oldu bittiye getirilmek istenen bir genel lider değişimiyse, bu, daha evvel de vurguladığım üzere, siyaseten son derece sıhhatsiz bir değişim talebidir.
‘HAYALLERİMİN SONU GELMEZ’
- Eskişehirlilere vaatleriniz, yeni projeleriniz neler?
Benim vazifeye geldiğim birinci devir hariç, seçim devirlerinde Eskişehirlilere proje vaadim olmamıştır. Ben ve takım arkadaşlarım projelerimizi, gösterişli lansmanlarla ya da seçim devirlerinde değil, hayata geçirdikçe duyurarak çalışma prensibi edindik. Benim bir belediye lideri olarak sevgili hemşehrilerime kelamım; çağdaş, üniversal şehircilik normlarına uygun, içinde yaşıyor olmalarıyla gurur duydukları bir kentte yaşamalarını sağlamak için gece gündüz çalışmaktır. Bizim geçen seçim devrinde kullandığımız seçim sloganlarından biri, “Eskişehir memnun, huzurlu, gururlu”dur. Nitekim de Eskişehir’de yaşayan insanların keyifli, huzurlu, gururlu olduklarını görüyorum. Eskişehir için kurduğum hayallerin sonunun gelmeyeceğini ve bu hayalleri hayata geçirmek için elimden gelen her şeyi yapacağımı en düzgün bilen, yeniden benim sevgili hemşehrilerimdir.
- Belediye olarak hayat pahalılığına karşı Eskişehirliler için ne üzere kolaylıklar yaptınız ve yapacaksınız?
Hayat pahalılığına karşı keşke yapabileceğimiz çok daha fazla şey olsa. Ülkenin ekonomik durumunu belirlemek ve yönetim etmek bir devlet siyaseti. Biz yeniden de, elimizden geldiğince, belediye imkanlarının imkan verdiği ölçüde hemşerilerimize yardımcı olmaya çalışıyoruz. Örneğin halk ekmek, halk süt projelerimiz var. Piyasadaki 200 gram ekmeğin fiyatı 7 TL. Biz ise birebir gramajdaki ekmeği 4 TL’ye satıyoruz. Süt konusunda da misal durum kelam konusu.
‘ATIL TOPRAKLAR EKİLİYOR’
Atıl durumda bulunan topraklarımızı ekiyor, hasat ettiğimiz eserleri muhtaçlık sahiplerine hibe ediyoruz. Üretici Market mağazalarımızda halkımıza birinci elden eserler satıyoruz. Böylece eser fiyatlarında değerli indirimler ortaya çıkıyor. 2017 yılından bu tarafa, benim “can suyu” dediğim, çiftçiye dayanak olan uygulamalarımız var. Domates fidesi, çeşitli zerzevat fideleri, marul fidesinin yanı sıra, (Çin İpekyolu projesini dikkate alarak) ipek böcekçiliğini geliştirmek için dut fidanı dağıtıyoruz. Küçük baş ve büyük baş canlı hayvan takviyelerimiz var. Ayrıyeten ESMEK ismi altında, bilhassa bayanlara yönelik mesleksel kurslar düzenliyoruz. Onlar da, ürettiklerini satarak aile bütçelerine değerli ölçüde katkı verebiliyorlar.
‘ÜRÜNLERİMİZ PİYASA İLE REKABET EDİYOR’
Son olarak, Üretici Marketler ve Bayan Kooperatifleri modeli üzerinde çalışıyoruz. Türkiye’nin her yerinde CHP’li belediyelerin küçük üreticilerinin ürettiği bütün besinleri, aracısız temin ederek, piyasa ile rekabet edecek fiyat farklarıyla satıyoruz. Kentin her semtinde örgütlediğimiz büfeler ve satış mağazalarında ekmekten tutun, süte, peynire, yumurtaya, yağa, una, reçele, kurutulmuş sebze-meyveye, bulgura, her türlü bakliyata kadar öncelikle beslenme hususlarına yük veren hizmetlerimiz devam ediyor. Tüm bunlara rağmen, halkın geçim ıstırabı hepimizin malumu. Keşke daha fazla imkanımız olsa da, bu düşünceyi tümüyle çözebilsek.
- Sizin CHP’li bir belediye olarak en çok karşılaştığınız ekonomik sıkıntılar neler?
Ekonomik problemlerimiz tüm ülkenin problemlerinden farklı değil. Yaptığımız hizmetlerde yaşanılan fiyat artışlarını, ister istemez vatandaşa yansıtmak zorunda kalıyoruz. Örneğin elektrik ve akaryakıt masraflarındaki artış. Bunu, toplu taşıma fiyatlarına artırım yaparak karşılayabiliyoruz. Bunun yanında çalışanlarımızın fiyat artışları oluyor. Gönül ister ki, çalışanlarımıza en yüksek fiyatı verelim, lakin bu belediye imkanlarıyla sonlu. Başka değerli bir sorun da döviz kurunda yaşanan yükseliş. Örneğin biz 2002 yılından beri Tramvay Projemizi yurt dışından temin ettiğimiz kredilerle gerçekleştirdik. Euro yahut dolar bazında borçlarımız var. Dövizdeki her artış, bizim borçlarımızın daha da artması demek.
‘YATIRIM ÖDENEKLERİ YETMİYOR’
Ekonomik kahrın bir öteki boyutu da şu. Bir proje için ihaleye çıkıyoruz. Firma ihaleyi alıyor ve işe başlıyor. Ortadan üç dört ay geçmeden demirin, çimentonun, bunun üzere inşaat materyallerinin fiyatı değişiyor. Bu sefer projeyi yapan firma zorlanıyor. Bazen taahhüdünü tamamlayamıyor. O ihale sürecini, 200 sefer değişikliğe uğrayan İhale Kanunu’na nazaran yeni baştan gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Hasebiyle bu da, proje bedelinin artmasına, yatırım ödeneklerinin yetmemesine neden oluyor. 2 üniteye mal etmeyi hesapladığımız proje, bakıyoruz ki 5 üniteye mal olmuş.
- Eskişehir’deki sığınmacı yoğunluğu nedir, sığınmacıların sebep oldukları meşakkatler neler?
‘ESKİŞEHİRSPOR ŞİRKETLEŞMELİ’
- Eskişehirspor eski parlak günlerine nasıl döner?
Bu mevzuda benim yıllardır söylediğim lakin bir türlü gerçekleşmeyen bir şey var. Şirketleşmek. Eskişehirspor şirketleşmeden ayağa kalkamaz. Zira bugüne kadar gelen idareler daima dernek statüsünde kendilerine nazaran kararlar almışlar. Eskişehirspor kongrelerinde katılanların el kaldırmasıyla ibra edilmişler. Sonra, hiç bir sorumlulukları olmadan idareden ayrılmışlar. Hiç kimse kendini resmi olarak, hesap vermek zorunda hissetmemiş. O nedenle kulübün tüm icraatları, gelir masrafları sıkı sıkıya kontrol altında tutulmadıkça Eskişehirspor ayağa kalkamaz. Kelam gelimi, o denli bir şey oldu ki kulüp yine başarılı günlerine geri döndü. Ne olacak? Bugünkü sistem devam ettiği sürece yeniden bu durumlara düşer. Benim yıllardır savunduğum görüş bu. Kulüp derhal şirketleşmeli.
- Eskişehir Türkiye’ye ve dünyaya örnek bir kent oldu. Sizin örnek aldığınız kentler hangileri?
Tek olarak örnek aldığım bir kent yok. Örnek vermem gerekirse, Strazburg, Viyana, Paris, Londra, Stokholm, Floransa, St. Petersburg. Lakin gezdiğim kentlerin hoş taraflarını daima incelerim. Tıpkı vakitte aksilikleri da görmeye çalışırım. Kentlerin birbirlerini motamot örnek alacakları ve hayata geçirecekleri imkanları farklılık gösterir. Ben çocukluğumdan beri bu kentle ilgili hayaller kurardım. Akademisyen olduktan sonra yurt dışına gidip geldikçe, Eskişehir’in neden o kentler üzere olmadığını, olamadığını düşünmeye başladım. Merhum Bülent Ecevit, “Biz Toplumsal Demokratlar şehircilikte muvaffakiyetler gösteremedik. Siz yıllardan beri üniversiteler ve yükseköğretim alanında çok başarılı oldunuz. Her vatandaşa ömür uzunluğu eğitim için imkan ve fırsat eşitliği veren sistemi kurdunuz. Artık de örnek olacak bir şehircilik yapmak için size Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığını teklif ediyorum” diyerek beni siyasete soktu. Ayrıyeten ben 1999-2004 ortası Avrupa Birliği Mahallî İdareler Kongresinin Türkiye Delegasyon Başkanlığını yaptım. Birliğin “şehir şartlarını” inceledim. Büyükşehir Belediye Lideri olduktan sonra da, o vakitler başımda daima biriktirdiğim projeleri, Eskişehir’in imkanları ölçüsünde hayata geçirmeye çalıştım. Hala da devam ediyorum.
YILMAZ BÜYÜKERŞEN KİMDİR?
1936 yılında Eskişehir’de dünyaya geldi. 1962 yılında Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’nin birinci mezunları ortasında yer aldı. Mezuniyetini takiben tıpkı yıl akademinin maliye kürsüsüne asistan oldu. 1973 yılında profesörlüğe yükseldi. Anadolu Üniversitesi kurucu rektörü oldu. Girdiği seçimlerde rakiplerine fark atan Büyükerşen, Eskişehir’de beş periyottur belediye başkanlığı yapıyor. Kent için hayata geçirdiği projeler birçok belediyeye ilham verdi.
