ABD merkezli Forbes dergisi, Türkiye’nin Eurofighter Typhoon alımını mercek altına alarak bu hamlenin Rusya’ya karşı mı yoksa Ege’de Yunanistan’la bozulan güç dengesini korumaya yönelik mi olduğu sorusuna yanıt aradı. Analizde, satışın askeri olduğu kadar siyasi ve stratejik boyutuna da dikkat çekildi.
Ekonomik kazanç ve NATO vurgusu
İngiliz hükümeti, Türkiye’nin satın aldığı 20 adet sıfır Eurofighter Typhoon’un Birleşik Krallık’ta uzun yıllar sürecek binlerce istihdam yaratacağını vurguluyor. Bu değerlendirme genel olarak doğru kabul edilirken, Londra satışın yalnızca ekonomik bir anlaşma olmadığını, NATO’nun güney kanadını “revizyonist” olarak tanımlanan Rusya’ya karşı güçlendiren stratejik bir adım olduğunu savunuyor.
Rus uçaklarına karşı ciddi caydırıcılık
Forbes’a göre gelişmiş AESA radarları ve uzun menzilli Meteor havadan havaya füzeleriyle donatılan Eurofighter’lar, Rusya’nın en gelişmiş savaş uçakları için ciddi bir meydan okuma potansiyeli taşıyor. Bu özellikler, uçağı hava üstünlüğü görevlerinde öne çıkaran unsurlar olarak değerlendiriliyor.
Asıl hedef Rusya mı Yunanistan mı?
Analizde, Eurofighter’ların doğrudan Rusya’ya karşı kullanılma ihtimalinin sınırlı olduğu belirtiliyor. Forbes, Türkiye’nin bu alımdaki temel motivasyonunun, komşusu ve NATO müttefiki Yunanistan’ın hızla modernleşen hava kuvvetleri karşısında denge sağlamak olduğuna dikkat çekiyor.
10,7 milyar dolarlık anlaşma tartışması
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ekim ayı sonunda Türkiye’yi ziyaret ederek 20 yeni üretim Eurofighter için değeri 10,7 milyar dolara kadar çıkan bir anlaşmaya imza attı. Ankara ise bu rakama itiraz etti. Bunun yanı sıra Türkiye’nin, Katar ve Umman’dan 24 adet ikinci el Eurofighter satın alacağı bilgisi paylaşıldı.
Teslimatlar 2028’e kadar sürecek
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, 19 Aralık’ta yaptığı açıklamada Umman’dan alınacak 12 Eurofighter’ın 2028’e kadar teslim edilmesinin planlandığını söyledi. Bu uçakların teslimat öncesinde AESA radarlarıyla güncelleneceği ve Meteor füzeleriyle uyumlu hale getirileceği belirtildi. Umman’a ait uçakların, daha eski CAPTOR-M Doppler radarına sahip Tranche 3A modeli olduğu ifade ediliyor.
Yeni üretim uçaklarda Tranche belirsizliği
İngiltere’den alınacak sıfır Eurofighter’ların ise bazı iddialara göre henüz hizmete girmemiş Tranche 5 ya da en azından Tranche 4 standardında olacağı öne sürülüyor. Bu uçakların 2030–2032 döneminde Türk Hava Kuvvetleri envanterine girmesi bekleniyor. Türkiye’nin toplam hedefi ise 44 Eurofighter’ı envantere katmak.
“Bir nesilde yapılan en büyük ihracat” vurgusu
İngiliz hükümeti, söz konusu satışı “bir nesilde yapılan en büyük savaş uçağı ihracatı” olarak tanımlarken, anlaşmanın NATO’nun kilit bir bölgedeki askeri gücünü artıracağını savunuyor.
Geçici ama güçlü bir çözüm
Forbes analizine göre Ankara, Eurofighter’ları 4,5 nesil bir geçiş çözümü olarak görüyor. Türkiye’nin nihai hedefi ise beşinci nesil savaş uçaklarına sahip olmak. Bu çerçevede, 2019’da Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi aldığı gerekçesiyle çıkarıldığı F-35 programına geri dönme isteği korunuyor.
F-35 ve TF Kaan hedefi
Bloomberg’e dayandırılan bilgilere göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e S-400’lerin geri alınmasını teklif etti ancak Moskova bu iddiayı reddetti. Ankara’nın hedefinin en az 40 adet F-35 olduğu belirtilirken, yerli savaş uçağı TF Kaan projesinin de eş zamanlı olarak sürdüğü hatırlatılıyor.
Yunanistan faktörü öne çıkıyor
Forbes’a göre Türkiye’nin Eurofighter tercihinde, Yunanistan’ın son yıllarda yaptığı askeri alımlar belirleyici oldu. Atina’nın 24 adet Rafale F3R savaş uçağı aldığı, F-16’larının büyük bölümünü Block 72 seviyesine yükselttiği ve 20 adet F-35A siparişi verdiği, teslimatların ise 2028 sonrasında başlamasının beklendiği vurgulanıyor.
Ege’de denge tartışması
Analizde, Eurofighter ve F-35 olmadan Türkiye’nin Ege’de teknolojik üstünlüğü Yunanistan’a kaptırma riskiyle karşı karşıya kalabileceği ifade ediliyor. Bu durumun Ankara’yı yeni bir denge arayışına ittiği belirtiliyor.
İhlal iddiaları ve resmi açıklamalar
Aralık ayında Yunan basını, Türk Hava Kuvvetleri’nin Yunan hava sahası ve Atina FIR hattında çok sayıda ihlal gerçekleştirdiğini öne sürdü. Daha önce eylül ve ekim aylarında silahlı Türk F-16’larının bölgeye girdiği iddiaları da gündeme gelmişti. Milli Savunma Bakanlığı bu iddiaları yalanladı.
Eurofighter’larla Ege’de yeni dönem mi?
Forbes’a göre Türkiye’nin Eurofighter’larla Ege’de daha cesur manevralar yapabileceği yorumları yapılıyor. Milli Savunma Bakanlığı ise satışta Yunanistan’a karşı herhangi bir kullanım kısıtı bulunmadığını ve Ege görevlerinin süreceğini vurguladı.
Yeni bir silahlanma yarışı ihtimali
Türkiye’nin hedeflediği 44 Eurofighter’ın, Yunanistan’ın Rafale filosundan hem sayıca fazla hem de Tranche 5 olması durumunda nitelik olarak üstün olabileceği değerlendiriliyor. Buna karşılık Atina’nın Rafale filosunu F4 veya F5 Super Rafale seviyesine yükseltmeyi ve F-35 sayısını artırmayı değerlendirdiği belirtiliyor. Uzmanlara göre bu gelişmeler, Ege’de yeni ve uzun soluklu bir silahlanma yarışının başlangıcı olabilir ve Doğu Akdeniz’in güvenliği üzerinde önemli etkiler yaratabilir.
