İran Meclisi’nin açık oturumunda Tahran ile Kabil ortasındaki su meselesine ait bildiri yayımlandı.
Oturumda okunan ve 290 milletvekilinden 200’ünün imzaladığı bildiride, Taliban’a Hilmend Irmağı üzerindeki suyun paylaşılmasını içeren muahedeyi yerine getirmesi daveti yapıldı.
İran’ın Hilmend Irmağı ve Hamun Sulak Alanı üzerindeki hakkına mani olunmasının “İran halkının haklarının ve memleketler arası hukukun ihlali” olduğu söz edilen bildiride, “İki kardeş ve komşu ülke ortasındaki esaslı ilgilerin daha fazla zedelenmemesi için Afganistan’ın yöneticilerinden uygunsuz ve diplomatik olmayan tavır yerine, aziz ülkemize bir an evvel suyu salmaları beklenmektedir” denildi.
Bildiride, Afganistan hududundaki Sistan-Beluçistan eyaletindeki “su krizine” vurgu yapılarak, “Üç ay içinde bölgeye su ulaşmazsa ülkenin doğusunda bir insani felaketle karşı karşıya kalacağız” ikazında bulunuldu.
Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, dün düzenlediği basın toplantısında, bahisle ilgili Taliban yetkilileriyle görüşmelerde Afgan tarafının olumlu ve yeni adımlar atması ve gerekli teknik önlemleri almasının kararlaştırıldığını söz etti.
SU KRİZİ
Afganistan ile İran ortasında bulunan Hilmend Su Yolu üzerindeki su sorunu 1973’te varılan mutabakatla tahlile kavuşmuştu.
Anlaşmaya nazaran, Afganistan su yolundan İran’a “normal koşullarda” saniyede 26 metreküp su vermeyi taahhüt etmişti. Bunun 22 metreküpü, “İran’ın su hakkı” olarak tanımlanırken, 4 metreküpü ise Afganistan’ın İran’a yönelik “iyi niyet göstergesi” olarak belirlenmişti. Buna karşın muahedede, kuraklık periyotlarında İran’a akan suyun saniyede 26 metreküpün altında olabileceği de belirtilmişti.
Son yıllarda Afganistan’da yaşanan kuraklık nedeniyle İran’a akan su ölçüsünün azalması, Tahran idaresini rahatsız etmeye başlamıştı. Sık sık kurak periyotlar geçiren iki ülke, 1973’te imzalanan muahedeye bağlı olduklarını söz etmelerine karşın su sorunu nedeniyle karşı karşıya geliyor.
Taliban idaresi, bölgedeki kuraklık nedeniyle Hilmend Irmağı üzerindeki Keceki Barajı’nda su olmadığını, münasebetiyle İran tarafına su ulaşmadığını savunurken İran ise teknik bir heyetin barajı ziyaret ederek bu durumu teyit etmesi gerektiğini söz ediyor. Taliban ise buna karşı çıkıyor.
İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi 18 Mayıs’ta Sistan-Beluçistan eyaletini ziyaretinde bahisle ilgili açıklamasında, “Uzmanlarımız su kıtlığını teyit ederse söyleyecek bir şeyimiz yok; aksi takdirde halkımızın haklarının çiğnenmesine müsaade vermeyeceğiz. Afganistan’daki yöneticileri İran’ın su hakkını derhal vermeleri konusunda uyarıyorum” tabirlerini kullanmıştı.
