Türkiye’nin 11 Mayıs 2011 tarihinde birinci imzacısı olduğu, kamuoyunda “İstanbul Sözleşmesi” olarak bilinen “Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Çabaya Ait Avrupa Kurulu Sözleşmesi”nden resmi olarak çıkmasının üzerinden tam iki yıl geçti. AKP iktidarı, 1 Temmuz 2021’de “aile yapısını bozduğunu” sav ederek maksat aldığı kontrattan resmi olarak çıkmıştı.
2020 yılından kontrattan çıkılan 1 Temmuz 2021’e kadar geçen müddette kuşkulu biçimde ölen bayanları da eklediğimizde 711 bayan hayatını kaybederken 1 Temmuz 2021’den bugüne 1047 bayan ömrünü yitirdi. Bayan Cinayetlerini Durduracağız Platformu Genel Sekreteri Fidan Ataselim ve Türkiye Bayan Dernekleri Federasyonu Lideri Canan Güllü, süreci Cumhuriyet’e kıymetlendirdi.
(Fidan Ataselim)
‘HAKLAR GASP EDİLDİ’
Fidan Ataselim sorunun sırf İstanbul Sözleşmesi’yle kalmadığını belirtti. Ataselim, “Medeni Kanun’un tehdit altında olduğuna dair tartışmalar yaşandı, nafaka hakkı tartışmaya açıldı, Meclis’te 6284’e saldırmaya başladılar. Bayanlar şiddete uğrayıp karakola gittiğinde ‘kadınların dikkate alınmaması’ istikametinde telkinde bulunup bununla ilgili düzenleme yapılması gerektiğini söylüyorlar. Bunu söyleyerek Meclis’e giren HÜDA PAR, Tekrar Refah Partisi vekilleri var” diye konuştu. Mukaveleden çıkılmasının akabinde şiddet ve tecavüz olaylarının önemli boyutta arttığını tabir eden Ataselim, “Kadınların, temel insan haklarına ait mukavelelerin her an bir kişi tarafından kaldırılabileceği tehlikesi dolaşıyor üzerimizde” dedi.
(Canan Güllü)
‘GÜVENCESİZLİK ORTAMI’
Canan Güllü ise faillere daha rahat bir alan oluşturulduğunu, iktidarın bayan siyasetsizliği üzerinde kurduğu tutumun bunu desteklediğini söz etti.
Yeniden Refah Partisi ve HÜDA PAR’ın Meclis’e girmesinin akabinde bayanları ikincilleştiren, muhafazasız hale getiren telaffuzların arttığına vurgu yapan Güllü şöyle konuştu: “Sözleşmenin varlığının olduğu devirlerde en azından Yargıtay evlilik teklifini kabul etmediğinden ötürü öldürülen bayan için ‘teklifini kabul etseydi’ mantığıyla karar alamıyordu. Yargının kendisi de iktidarın kararlarından etkilenir hale geldi.”
İSTANBUL SÖZLEŞMESİ’NDEN ÇIKILMAMIŞ OLSAYDI…
İstanbul Sözleşmesi’nde yer alan ve bayanlar için hayati kıymete sahip unsurlar yer alıyordu. O unsurlardan öne çıkanları ise şu formdaydı:
- Taraf devletler, şiddet mağduru bütün bayanların ve onların çocuklarının bayan uzmanların takviye hizmetlerinden yararlanmalarını sağlar yahut buna yönelik düzenlemeleri yapar.
- Taraf devletler, mağdurlara yönelik tıbbi ve isimli muayene, travma takviyesi ve danışmanlık sağlamak üzere, kâfi sayıda, uygun ve kolay erişilebilir tecavüz kriz yahut cinsel şiddet yönlendirme merkezlerinin kurulması için gereken yasal yahut öbür önlemleri alır.
- Ciddi bedensel hasar gören ya da sıhhatleri önemli bir formda ziyan gören ve uğradıkları ziyan fail, sigorta ya da Devlete ilişkin sıhhat ve toplumsal yardım hizmetleri üzere başka kaynaklardan karşılanmayan şahıslara devlet tarafından kâfi tazminat sağlanır. Bu karar, mağdurun güvenliği için gereken itina gösterildiği surece, taraf devletlerin verdikleri tazminatı failden geri talep etmelerine mani teşkil etmez.
- Taraf devletler, bir yetişkini yahut çocuğu evliliğe zorlayan kasıtlı davranışların hata sayılmasını sağlamak üzere gereken yasal yahut öteki önlemleri alır.
FAİL UZAKTA DEĞİL
Türkiye Bayan Dernekleri Federasyonu (TKDF) ve Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’nun (UNFPA) Mesken İçi Şiddet Acil Yardım Çizgisi 2007-2021 Yılları Ortası Datalarının İstatistiksel Tahlili Raporu’na nazaran şiddete maruz bırakılan her 10 bireyden 8’i bayan, şiddete maruz bırakılanların yüzde 73’ü evli, yüzde 12’si bekar ve yüzde 7’si de boşanmış bireyler. Faillerin yüzde 90’ı erkek iken fizikî şiddete maruz bırakılanların yüzde 79’u bayanlar, failler ise büyük oranda eş.
6284 GERİCİLERİN HEDEFİNDE
2012 yılında yürürlüğe giren 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Bayana Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun da gericilerin maksadı haline geldi. Çeşitli çevrelerden yapılan açıklamarda kanunun “aile birliğine” ziyan verdiğini öne sürüldü, hükümetten kanunun kaldırılması istendi. Bayan beyanıyla erkeklerin iftiraya uğradığını savunan bir kısım gericiler, “Haksızlığa uğratılan erkekler şiddete hatta cinayete yönlendiriliyor” diyerek kanunu maksat almaya devam ediyor.
AP KONTRATA ONAY VERMİŞTİ
Avrupa Parlamentosu (AP), bilhassa LGBTİ+ haklarını münasebet gösteren birtakım muhafazakâr hükümetlerin karşı çıktığı İstanbul Sözleşmesi’nin birlik genelinde uygulanmasını kabul etmişti. AP’de geçen mayısta yapılan oylamada 464 milletvekili lehte, 81 milletvekili de aleyhte oy kullanmıştı. Oylamada 45 üye de çekimser kalmıştı. AB üyeleri Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Letonya, Litvanya ve Slovakya, İstanbul Sözleşmesi’ni yürürlüğe sokmamıştı.
