Hollanda medyası ve siyasi yorumculara nazaran, Başbakan Rutte krizi şuurlu olarak derinleştirerek, koalisyonunun dağılmasını istedi.
Rutte’nin gayesinde bilhassa Suriye ve Afganistan üzere çatışma bölgelerinden gelen sığınmacılar vardı.
Hollandalı Başbakan’ın kendi parti tabanına, hayata geçirmek için kelam verdiği yeni göç ve iltica planı, hükümet krizinin fitilini ateşledi.
Sığınmacı sorunu uzun müddettir gündemde olmasına karşın, kimse hükümetin düşmesinde tesirli olacağını düşünmüyordu.
BU BASAMAĞA NASIL GELİNDİ?
Hollanda medyasına nazaran, Rutte’nin başkanı olduğu liberal sağ eğilimli Özgürlük ve Demokrasi İçin Halk Partisi (VVD), merkez sağ Hristiyan Demokrat Parti (CDA), liberal Demokratlar 66 (D66) ve koyu muhafazakar Hıristiyan Birliği Partisi’nden (CU) oluşan koalisyon, en başından beri “mutsuz bir evliliği” andırıyordu.
Özellikle göç ve sığınma mevzularında hükümet ortakları ortasında önemli görüş ayrılıkları bulunuyordu.
Başbakan Rutte, ülkeye daha az mülteci gelmesi için epeyce katı bir sığınma siyaseti uygulanmasını istiyordu.
Ancak, “Aile konusu kırmızı çizgimiz” diyen Hıristiyan Birliği Partisi ve daha ölçülü bir göç siyasetinden yana olan D66, buna karşı çıkıyordu.
Siyasi yorumculara nazaran, görüş ayrılığı o kadar derindi ki, şayet Ukrayna savaşı çıkmamış olsaydı, koalisyon hükümeti bugüne kadar bile gelemezdi.
RAHATSIZLIK NEDEN ARTIK SU YÜZÜNE ÇIKTI?
Hollanda medyası ve siyasi yorumculara nazaran, hükümetin önünde, göç probleminin yanı sıra, çiftçilerin ağır reaksiyon gösterdiği azot planı vardı.
Yeni yasama yılında ele alınacak azot planı konusunda da koalisyon ortakları ortasında önemli görüş ayrılığı var.
Siyasi yorumculara nazaran, azot planı konusundaki tartışmalar sonucu hükümetin düşmesi, Rutte ve partisi için çıkar getirmeyecekti.
Özellikle çok sağa önemli puan kazandıran göç ve sığınmacı konusundaki ısrarı, siyasi açıdan daha yararlı bulan Hollanda Başbakanı, krizi bilerek derinleştirdi.
RUTTE’NİN PLANINDA NE VARDI?
Rutte’nin partisi tarafından hazırlanan yeni planda, göç konusu çalışma, eğitim, aşk ve iltica olarak dört başlık altında toplandı.
Planda, mülteciler, A ve B olarak iki sınıfa ayrılıyor.
Dinleri, cinsel yönelimleri yahut siyasi inançları nedeniyle zulüm gördükleri için sığınma isteyen bireylere A statüsünde bedellendiriliyor. Bu şahıslara sığınmada öncelik tanınıyor.
Savaş nedeniyle bulundukları ülkeden ayrılan mültecilere ise B statüsü veriliyor.
Hollanda hükümetinin planına nazaran, B sınıfındaki mülteciler, geldikleri bölgede savaş bittiğinde kendi ülkelerine geri dönmek zorunda kalacak.
Çünkü, A statüsündeki sığınmacıların bilakis döndüklerinde orada zulüm görme riskiyle karşı karşıya kalmıyorlar.
RUTTE’NİN ‘YA KABUL EDİN YA AYRILIN’ RESTİ
Planda, savaş mültecilerinin aile birleşimi konusunda da sınırlama öngörülüyor.
Savaş mültecileri, aile birleşimi için, müracaattan sonra iki yıl beklemek zorunda kalacak. Bu sığınmacılara tanınan aile birleşimi hakkı, aylık 200 kişi ile sonlu olacak.
Planın geri kalan kısımları onaylanırken, savaş mültecileri hususu üzerinde uzlaşma sağlanmadı.
Hükümetin küçük ortağı CU, aile birleşimi konusundaki sınırlamayı, “zorbalık” olarak kıymetlendirerek, katiyetle karşı olduğunu bildirdi. D66 da bu görüşe dayanak verdi.
Başbakan Rutte ise, kendi tabanına bu hafta içinde planı hayata geçirme kelamı verdiğini belirterek hükümet ortaklarına, “ya kabul edin ya ayrılın” resti çekti.
RUTTE NEDEN BU TÜRLÜ BİR TUTUM ALDI?
Hollanda medyasına nazaran, Rutte’nin müzakerelere neden bu biçimde yaklaştığı konusunda iki mümkünlük bulunuyor.
Birincisi, Rutte, parti tabanının sığınmacılar konusundaki katı talepleri nedeniyle her vakit bunu hedefliyordu.
Başbakan, hükümetin düşeceğini ve erken seçime gideceğini evvelden iddia ediyordu. Bilhassa sığınmacılar üzere hassas bir bahisteki ısrarı ve beraberinde de hükümetin yıkılması nedeniyle, göç terslerinin dayanağını kazanmayı umuyor.
Medyaya nazaran, ikinci mümkünlük da, Rutte, bakanlar heyetinde iltica planı konusunda rest çekerek, gücünü pekiştirmek için “blöf yapmak” istiyordu.
Ancak koalisyon ortakları bu plana karşı çıkarak, Rutte’ye istediğini vermedi.
RUTTE YİNE BAŞBAKAN OLABİLECEK Mİ?
Lahey’deki kaynaklar, Rutte, tabanın isteği doğrultusunda yarattığı kriz nedeniyle partisi içinde de pozisyonunu güçlendirmek istediğine dikkati çekiyor.
Avrupa’da vazifedeki en uzun Başbakanlardan biri olan Mark Rutte, tam 10 yıldır aralıksız bu koltukta oturuyor.
Yorumculara nazaran, Rutte, bu çıkışı ile beşinci kere Başbakan olmayı hedefliyor.
Hollanda Seçim Heyeti, erken genel seçimin en erken Kasım ayı ortalarında yapılacağını duyurdu.
Kamuoyu yoklamalarına nazaran Rutte’nin başkanı olduğu VVD, geçtiğimiz günlerde yapılan senato seçimlerinde ezici bir çoğunluk elde eden Çiftçi Vatandaş Hareketi Partisi’nin (BBB) akabinde ikinci sırada.
Göç ve İslam aykırısı çok sağcı önder Geert Wilder liderliğindeki Özgürlük Partisi (PVV) ise, üçüncü sırada bulunuyor.
Çiftçiler, azot planı kapsamında kendilerine çok sayıda kısıtlama getiren hükümetin düşmesinden şad.
Çiftlerin desteklediği BBB’nin önderi Caroline van der Plas, hükümetin istifasının akabinde erken seçim hazırlıklarına başladığını ve başbakanlık için hazır olduğunu açıkladı.
Van der Plas, Rutte’nin başbakan olduğu bir seçeneğe sıcak bakmıyor.
Rutte’nin partisi VVD ise, Wilders ile koalisyona girmeyeceklerini açıkladı.
Rutte’nin, beşinci defa başbakanlık koltuğuna oturabilmek için en büyük umudu muhalefetteki sol partiler.
Senato seçimlerine ortak liste ile giren Emekçi Partisi ve Yeşil Sol Parti, şimdi bu hususta bir görüş belirtmedi.
Kasım’a kadar çok vakit var fakat şu anki kamuoyu yoklamalarına nazaran, etrafın korunması için tarım bölümüne sıkı kısıtlamalar getiren azot planı ile sığınmacı akınına karşı olan partilerin bahtı daha yüksek görünüyor.
