Gözler Litvanya’nın başşehri Vilnius’ta yapılacak NATO tepesine çevrilmişken İsveç’in üyelik başvurusu tepenin en değerli sorunu olarak tartışılmaya devam ediyor. Macaristan ve Türkiye’nin şimdi onaylamadığı müracaat için Batı’da baskılar giderek artıyor.
Bu ortada, Türkiye ile ABD ortasında yılan öyküsüne dönen yeni F-16’lar ve modernizasyon kitlerinin yazgısı dahi İsveç’in üyeliğine bağlandı. Hatta önde gelen Cumhuriyetçi senatör Mitch McConnell, F-16’ların Türkiye’ye yalnızca İsveç’in üyeliğini onaylaması karşılığında verileceğini açıkça lisana getirdi.
Bir çokları, Finlandiya’nın üyeliğinin Rusya’ya sonu münasebetiyle NATO için çok daha değerli olduğunu argüman ediyor. Pekala Batılılar, İsveç’in üyeliği için neden bu kadar efor harcıyor ve İsveç’in NATO’ya katkısı ne olacak?
GELECEĞİN SAVAŞ ALANI: KUZEY
NATO’nun, Soğuk Savaş sonrası stratejisi terörle çabaya odaklanmaktaydı. Daha küçük orduları ve gayrinizami savaş ögelerini önceleyen bu konsept, son yıllarda tekrar değişim geçirdi. NATO, çok kutuplu dünyada kendisine karşı durabilecek güç odaklarını hesaba katan ve dünyanın geçireceği coğrafik değişiklikleri göz önünde bulunduran yeni konseptler inşa etti. Bu güç odaklarının başında natürel ki Çin ve Rusya geliyordu.
Mart 2022’de “Cold Response 2022” isimli bir tatbikat yapıldı. NATO’nun, birincisini 2006’da Norveç’te yaptığı bu tatbikat, İskandinavya’da mümkün bir savaş simülasyonunu içeriyor ve NATO’nun kabiliyetlerini test ediyordu. Her iki yılda bir yapılan bu tatbikatta global ısınmanın güney ülkelerini kuraklaştırdığı, kuzey ülkelerinin tarıma daha elverişli hale geldiği ve bu yüzden politik kutuplar ortasında çatışma alanına döndüğü bir senaryo geçerliydi.
Tatbikat Rusya’nın Ukrayna işgalinden yalnızca bir kaç hafta sonra yapılsa da planlanması 8 ay öncesine dayanıyordu. Dahası periyodun İsveç Başbakanı Magdalena Andersson da dahil olmak üzere bir çok İsveçli siyasetçi tatbikata katılan 1600 kadar İsveç askerine eşlik etmişti. Bu derece ağır bir hazırlık, İskandinavya’nın NATO için daha büyük bir mana söz ettiğini gösteriyor. İsveç’in de katılması ihtimalinde NATO tatbikatları muhtemelen Norveç’in ötesine geçecek ve bütün İskandinavya’yı kapsayacak.
NATO’NUN DENİZ HAKİMİYETİ
NATO’nun her yıl yaptığı BALTOP tatbikatı da Baltık denizi üzerindeki gücünü hatırlatıyor. İsveç’in iştirakiyle Baltık denizine kıyısı olan Rusya hariç tüm ülkeler NATO üyesi olacak. Böylelikle Rusya’nın Baltık’taki varlığı baskılanmış olduğu gibi Rusya’ya ilişkin ana karadan bağımsız bölge olan Kaliningrad’a ulaşım da düzgünce zorlaşmış olacak. Muhtemel bir savaş senaryosunda Rusya’nın bölgeye erişimi daha kolay kısıtlanabilecek.
NATO’nun Rusya’yla denizlerdeki tek çekişmesi Baltık denizinde değil. Kuzey Kutbu ve Atlantik Okyanusu’ndaki ticaret ağlarının Rus donanması tarafından tehdit edileceği düşünülüyor. ABD’nin donanma aktifliğinin yüksek olmadığı Kuzey Kutbu bölgesinde NATO’nun donanma gücünü arttıracak bir ülkenin daha varlığı NATO için fark yaratabilir.
İSVEÇ’İN SAVUNMA ENDÜSTRİSİ
İsveç’i NATO gözünde pahalı kılan bir diğer etkense sahip olduğu savunma sanayisidir. Finlandiya’nın bilakis uzun yıllardır yatırımlarını büyüten İsveç, NATO içinde ve dışında bir çok ülkeye askeri ihracat yapmaya devam ediyor. NATO üzere hava gücüne tartı veren bir savunma ittifakına mevcut hava araçlarından farklı özelliklere sahip Gripen uçaklarının dahil olması NATO’nun hava kabiliyetlerini önemli manada arttıracaktır.
Tabii İsveç’in savunma sanayisi uçaklarla hudutlu değil. İskandinav ülkesinin ürettiği çeşitli mühimmatlar, zırhlı araçlar, hava savunma sistemleri, roket sistemleri, küçük silahlar ve çeşitli bakım-onarım eserleri Ortadoğu’dan Güney Amerika’ya dünyanın dört bir yanına ihraç ediliyor. İsveç savunma sanayisinin çok çeşitli üretimler yaptığını ve ürettiği savaş araçlarının sofistike donanımlar olduğunun da altını çizmek gerekir.
RUSYA NE YAPACAK?
Ukrayna işgalinin başlamasıyla iki tarafsız İskandinav ülkesinin NATO müracaatında bulunması Rusya’nın ağır reaksiyon göstereceği telaşını yaratmıştı. Lakin Vladimir Putin, büyük bir rahatsızlık duymadıklarının altını çizdi. Rus ordusunun Ukrayna’da verdiği kayıplar düşünüldüğünde yeni bir maceradan kaçınmayı tercih etmesi olağandır.
2. Dünya Savaşı’yla paralel yaşanan Kış Savaşı, Sovyetler Birliği ve Finlandiya ortasında gerçekleşmiş, Sovyetlerin ağır kayıplar verdiği lakin masada kazanılan zoraki bir zaferle sonuçlanmıştı. Bu periyottan sonra Ruslar, İskandinavya’yı nüfuz alanları içine dahil etmeye çalışmadılar. İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya girişi Rusya’ya bir tehdit olsa da Putin’in şu anda bunu caydırma imkanı yok.
İsveç’in üyeliği şuan için Türkiye’nin ve Macaristan’ın tavrına bağlı. Natürel üyeliğe karşı çıkmak için daha ikna edici münasebetleri olan ülke Türkiye. İsveç’in PKK terör örgütüne gösterdiği toleransın devam etmesi durumunda üyelik süreci giderek uzayabilir. ABD’li yetkililer aylar tahminen yıllar bile sürse İsveç’in bir biçimde Türkiye’yi ikna edeceğine inansalar da bunun yarın başlayacak NATO tepesinde olması beklenmiyor.
