Psikolog Duygu Yılmaz, stresin tamamen ortadan kaldırılması gereken bir durum olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, bilinçli farkındalık (Mindfulness) ve MBSR yöntemlerinin stresle kurulan ilişkiyi dönüştürmeye yardımcı olabileceğini söyledi.
Psikolog Duygu Yılmaz: Stresi yok etmek değil, anlamak gerekiyor
Psikolog Duygu Yılmaz, stresin yaşamın doğal bir parçası olduğunu belirterek, önemli olanın stresi tamamen ortadan kaldırmak değil, onunla sağlıklı bir ilişki kurabilmek olduğunu ifade etti. Yılmaz, bilinçli farkındalık (Mindfulness) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma Programı’nın (MBSR) bu süreçte kişilere önemli katkılar sağlayabileceğini söyledi.
“Her stres zararlı değildir”
Duygu Yılmaz, psikolojik açıdan stresin beden ve zihnin karşılaşılan taleplere verdiği doğal uyum yanıtı olduğunu belirtti.
Belirli düzeydeki stresin kişinin harekete geçmesini sağlayabildiğini ifade eden Yılmaz, sınava hazırlanan bir öğrencinin ders çalışması ya da önemli bir toplantı öncesinde yapılan hazırlıklarda bu durumun işlevsel rol oynadığını kaydetti.
Ancak stresin uzun süre devam etmesi veya yoğunlaşması halinde aynı sistemin yıpratıcı hale gelebildiğine dikkat çekti.
Kronik stresin belirtilerine dikkat çekti
Yılmaz, kronik stresin uyku bozuklukları, mide ve bağırsak sorunları, kas gerginliği, baş ağrıları, dikkat dağınıklığı, karar verme güçlüğü, kaygı, öfke ve tükenmişlik hissi gibi belirtilerle kendini gösterebildiğini ifade etti.
Bu belirtilerin yalnızca rahatsızlık olarak görülmemesi gerektiğini belirten Yılmaz, bunların bedenin taşıdığı yükü gösteren önemli işaretler olduğunu vurguladı.
“Stresi bastırmak yerine anlamaya çalışın”
Yılmaz, kişilerin çoğu zaman stres nedeniyle değil, stresten etkilenmelerini bir yetersizlik olarak değerlendirdikleri için daha fazla zorlandıklarını söyledi.
Ruhsal dayanıklılığın zorluklardan hiç etkilenmemek anlamına gelmediğini belirten Yılmaz, önemli olanın yaşanan duyguları fark etmek, anlamlandırmak ve bunları düzenlemeye yardımcı olacak yöntemler geliştirmek olduğunu ifade etti.
Mindfulness’ın amacını anlattı
Bilinçli farkındalık olarak tanımlanan Mindfulness uygulamalarının temel amacının düşünceleri yok etmek ya da kişiyi sürekli sakin tutmak olmadığını belirten Duygu Yılmaz, asıl hedefin kişinin o anda yaşadığı düşünce, duygu ve bedensel deneyimlerin farkına varabilmesi olduğunu söyledi.
Yılmaz, zihnin çoğu zaman geçmişte yaşanan olaylar veya geleceğe ilişkin kaygılar arasında gidip geldiğini, bilinçli farkındalık çalışmalarının ise dikkati yeniden “şimdi ve burada”ya yönlendirmeyi desteklediğini dile getirdi.
Otomatik tepkileri fark etmeyi kolaylaştırıyor
Mindfulness uygulamalarının stres anında ortaya çıkan düşünce, duygu, bedensel tepki ve davranış döngülerinin daha erken fark edilmesine katkı sağladığını belirten Yılmaz, bu sayede kişinin otomatik tepkiler yerine daha bilinçli seçimler yapabileceğini ifade etti.
Nefesi takip etmek, beden duyumlarını fark etmek ve kısa süreli farkındalık egzersizlerinin günlük yaşamda uygulanabilecek basit ancak etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.
MBSR programına dikkat çekti
Duygu Yılmaz, Jon Kabat-Zinn tarafından geliştirilen Mindfulness Temelli Stres Azaltma Programı (MBSR) hakkında da bilgi verdi.
Sekiz haftalık yapılandırılmış programın; mindfulness meditasyonları, beden taraması, nefes farkındalığı, nazik hareket çalışmaları ve günlük yaşam uygulamalarını içerdiğini belirten Yılmaz, programın kişilere stressiz bir yaşam vaat etmediğini ancak stres karşısındaki düşünce ve davranış kalıplarını daha bilinçli fark etmelerine yardımcı olmayı amaçladığını söyledi.
“Her durumda tek başına yeterli olmayabilir”
Mindfulness ve MBSR uygulamalarının her durumda tek başına yeterli olmayabileceğini belirten Yılmaz, yoğun kaygı, depresyon, travma sonrası belirtiler, panik atak, uzun süreli uykusuzluk veya günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen ruhsal yakınmalar yaşayan kişilerin mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurması gerektiğini ifade etti.
Travma öyküsü bulunan kişilerde bazı uygulamaların kişiye özel planlanmasının önemine de dikkat çekti.
“Kendimize nasıl eşlik ettiğimiz önemlidir”
Stresle ilişkinin dönüştürülmesinin hayatı tamamen sorunsuz hale getirmek anlamına gelmediğini vurgulayan Psikolog Duygu Yılmaz, belirsizliklerin, sorumlulukların ve yaşamın zorluklarının her zaman var olacağını söyledi.
Yılmaz, “İyi oluş, stresin hiç olmadığı bir yaşam kurmakla değil; stres geldiğinde onunla daha bilinçli, ölçülü ve kendimize karşı daha şefkatli bir ilişki kurabilmekle ilgilidir.” değerlendirmesinde bulundu.
